Bu çalışma, Ayqdo’nun psikoloji ve nöropsikoloji biliminde hangi temelleri esas alarak hazırlandığına dair bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğinde kabul görmüş temel bilimsel verilerden, psikolojinin eğitim alanında kabul görmüş kuramları, Ayqdo’nun üzerine kurulmuş olduğu kognitif rehabilitasyon uygulamaları ve faydaları hakkında yapılmış bilimsel çalışmalar ve yazılmış makaleler gibi geniş bir içerik bulunmaktadır. Sunulmuş olan araştırma ve kaynakların bir kısmının ingilizce dilinde yazılmış olmasının sebebi, çevirilerde oluşan anlam kayıplarının yaşanmaması ve araştırmaların bilimsel öneminden kaynaklanmaktadır.

Ayqdo kognitif rehabilitasyon seti iki ana bilimdalının ortak çalışmalarını ve bulgularını esas alarak oluşturulmuş bir settir. Bu ana bilim dalları Psikoloji ve Nörolojidir. Ayqdo’nun yaklaşık 3 sene süren araştırma ve geliştirme sürecinde bu bilim dallarında yapılmış araştırmalar incelenmiş, kognitif rehabilitasyon uygulamalarının normal kişiler üzerindeki etkileri araştırılmış ve test edilmiştir. Bu çalışmalar akademik ünvana sahip birçok uzmana danışarak yapılmış ve sonuçları yurt dışında yapılan uygulamalar ile karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. Alınan sonuçlar analiz edilerek uygulama sistemi Türk insanının sosyopsikolojik yapısına göre uyarlanmış ve çalışmalar son haline getirilerek kullanıma sunulmuştur..

İnsan ve hayvan davranışlarıyla ve bilişsel süreçleriyle ilgilenen psikoloji biliminin bir asırlık bir tarihi vardır. Psikoloji, biyolojiden sosyolojiye kadar uzanan oldukça geniş bir alanı kapsamaktadır.
Psikoloji insan ve hayvan davranışlarını ve bu davranışlarla ilintili psikolojik, sosyal ve biyolojik süreçleri inceleyen bir alandır. Bir meslek olarak ise psikoloji, psikoloji bilgilerinin insan sorunlarını çözmek için kullanılmasıdır. Bu bilginin kullanılması psikolojinin alt alanlarına göre değişmekle birlikte dili iyi kullanma, araştırma, istatistiksel analiz ve empati gibi bazı özel beceri ve yetenekleri gerektirir.

Psikologlar iki önemli ilişki üzerinde çalışırlar: ilki; beyin ve davranış, ikincisi; çevre ve davranış ilişkisidir.
Psikologlar hem araştırmacı olarak gözlem, deney ve analiz gibi bilimsel yöntemleri izlemek hem de bilimsel bulguları uygulamak için yaratıcı olmak durumundadırlar. Psikologlar araştırma yaparak geliştirdikleri kuramları sınarlar ve araştırmalar sonucu ortaya çıkan yeni bilgileri uygulama alanında çalışanların kullanımına sunarlar. Ayrıca, bireylerin ve toplumların değişen gereksinimlerini karşılamak amacıyla yeni yaklaşımlar geliştirirler.
Psikoloji oldukça geniş bir alandır. Psikologlar temel ve uygulamalı alanlarda araştırma yaparlar, toplumdaki örgütlere ve diğer kurumlara danışmanlık hizmeti verirler, bireylere tanı koyar ve tedavi ederler, lise ve üniversitelerde psikoloji öğretirler, çeşitli testler kullanarak zekâyı ve kişiliği ölçerler, davranışları ve bilişsel işlevleri değerlendirip gerekli durumlarda yardımcı olurlar.

Çok kapsamlı bir alan olan psikolojinin gelişim psikolojisi, klinik psikoloji, eğitim psikolojisi, endüstriyel psikoloji, klinik psikoloji, nöropsikoloji gibi alt dalları bulunmaktadır. Bu alanlardan nöropsikoloji, beyin yapısı ve işleyişi gibi zihinsel faaliyetleri ve bu fonksiyonlar ile insan davranışı arasındaki ilişkiyi ele alan psikoloji alt daldır.

Psikolojinin alt dallarından biri olan nöropsikoloji, beyninin yapı ve fonksiyonlarının belirli psikolojik olaylarla olan ilişkisini anlamayı hedefler.Nöropsikoloji bilim alanında amaç; tüm canlıların ve özellikle de insan bedeninin en önemli organı olan beyinde meydana gelen işlev bozukluklarının, zihinsel ve davranışsal süreçleriyle etkisini belirlemektir.

Nöropsikoloji, zihinsel süreçlerin sinir sistemi ve özellikle de beyindeki karşılığını inceleyen disiplinlerarası bir daldır. Bilimsel çalışmalar, zihnin ve beynin birbiriyle etkileştiğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan nöropsikoloji bilimi tüm canlıların, ancak özellikle de insanın anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu bilim dalının ana konusu; beyinde tümör, enfeksiyon ve metabolik nedenlerle oluşan hasar ve bozuklukların zihinsel süreçlere, bilişsel ve duygusal etkinliklere etkisini incelemektir. Bu 'klinik' türden bir nöropsikolojidir ve kapsamındaki temel işlemler; tanı koyma, tedavinin etkililiğini değerlendirme ve hastaya özel rehabilitasyon programı oluşturmaktır.

Ancak nöropsikoloji sadece klinik yönü olan bir bilim dalı değildir. Günümüzde nöropsikoloji bilimi; klinik nöropsikoloji, uygulamalı nöropsikoloji ve temel nöropsikoloji gibi alt dallara ayrılmaktadır. Temel nöropsikolojinin amacı, beyin ve zihin ilişkileri üzerinde araştırmalar yapmak ve bu ilişkiler konusunda model ve kuramlara ulaşmaktır. Ayrıca, gerek klinik ve gerekse temel nöropsikolojideki en temel ve kritik öğe bilişsel süreçlerin güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçülmesidir. Bu ise nöropsikolojik testler kullanılarak yapılır. Nöropsikolojik testler ve bunların standardizasyonu, temel nöropsikolojinin en temel faaliyetleri arasındadır.

Nöropsikolojinin Uygulandığı Alanlar

Yaklaşık 1250-1300 gr. ağırlığında olan insan beyninde, yaklaşık 100 milyar nöron ve yaklaşık 900 milyar Glial hücresi bulunmaktadır. Glial hücrelerinin gelişmiş nöronların büyümesini yönlendirmek, desteklemek ve nöronların etrafını sararak, elektriksel yalıtımı sağlamak gibi görevleri vardır. Diğer bir beyin hücresi olan nöronlar ise; görme, işitme koklama gibi duyusal bilgilerin iletimini sağlamanın yanı sıra, kas hareketlerini kontrol eden, hazmı düzenleyen, hormon salgılayan, hayal kurma, hatırlama, düşünme gibi pek çok sürecin oluşmasını sağlayan bir ağ/şebeke halinde çalışırlar.

Bir beyin hücresi olan nöronda, hücre gövdesinden çıkan uzantılara akson adı verilir. Aksonun ucunda var olan yumru şeklindeki dallarda ise, komşu nöronlarla iletişimi sağlayan nörotransmitter adı verilen kimyasal ileticiler yer alır. Nöronlar arasında iletişimi sağlayan bu nörotransmitter maddeler çok çeşitlidir: Dopamin, serotonin, norepinefrin, gamma-aminobutirik asit en çok bilinenlerdir. Aslında çeşitli düşünme, bellek, dikkat, hayal kurma gibi bilişsel davranışlarımızın yanı sıra, dürtü, güdülenme, kalp atışı, uyku, yeme, cinsellik vb. motor ve duygusal davranışlarımızın oluşmasını sağlayan beyindeki temel mekanizmanın işleyişi bu nörotransmitter maddelerin aracılığıyla oluşmaktadır. Bu maddelerin beyinde az ya da çok salınması ise bazı nörolojik ve psikiyatrik hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Milyarlarca nöronun bir araya gelerek oluşturduğu beyin/serebral korteksin yüzeyinde gyrus ve sulcuslar beynin girinti ve çıkıntılı alanlarını oluştururlar. Sulcuslar ve gyruslar sayesinde beyin, kafatası içinde sıkıştırılmış bir şekilde yer alır. Serebral korteks işlevlerine göre 4 temel loba ayrılarak incelenir. Korteksin büyük kısmını kapsayan ve alnımızın hemen üstünde yer alan, alın lobu olarak da adlandırılan frontal lob kişilik, duygular, çevredeki olaylara dikkat etmek, ahlaki değerler, kısa-süreli bellek, karar verme, planlama, akıl yürütme gibi pek çok bilişsel, duygusal ve motor davranışımızın oluşmasında rol oynar.

Korteksin en üst, tepe bölgesinde ise parietal lob yer alır. Algı ve duyusal davranışlarımızın oluşmasında görev almasının yanı sıra çeşitli duyu organlarından gelen bilgileri birleştirmede, ısı ve acıyı hissetmede ayaklar ve eller gibi vücut organlarının nerede olduğunun bilinmesi ve etkili bir şekilde kullanılmasında, nesnelerin yerlerinin belirlenmesinde, kullanılmasında ve bazı mekansal görüş işlemleri, yönün bulunması parietal lobun fonksiyonları arasındadır.

Kulakların hemen üstünde yer alan temporal (şakak lobu) lob işitmeyle ilgili duyusal girdilerin işlenmesinin yanı sıra, tutarlı bir şekilde konuşma (wernicke alanı), sözlü ve yazılı malzemenin işlenmesi, bellek gibi davranışlarımızdan sorumlu beyin bölgesidir.

Beynin arkasında yer alan oksipital lob ise, renklerin görülmesi, nesne ve hayvanların tanınması, görsel bütün bilgilerin işlenmesinde rol oynar.

Beyin işlevlerini yerine getirebilmek için vücuda giren oksijenin %22’sini kullanır. Kalbin dolaşım sistemine pompaladığı total kan miktarının %16-20’si beyne gelmektedir. Bu da beynin vücuttaki önemini anlamak için yeterlidir.

Beyin hücreleri arasında fiziksel bir bağ bulunmakla birlikte nöronlar arası elektrokimyasallar beyin hücreleri arasındaki bağlantıyı sağlamaktadır.

Dış dünyadan gelen ışık ve ses enerjisi gibi fiziksel uyaranlar duyusal sistem tarafından yakalanır, sinir hücrelerine uyum sağlar ve beyne iletilir. Daha sonra bu iletiler ilk analiz aşamasından geçirilir, diğer merkezlere ve hipocampusa eş zamanlı olarak gönderilerek söz konusu iletilerin birçok işlevi yanında duyusal içeriği de değerlendirir. Bu iz ileride tekrar kortekse ve nörokimyasalların aktive edildiği diğer alanlara yönlendirilir. Bazen bu durum sürekli bellek izlerinin oluşmasına neden olur. Öyle ki aynı ve ya benzer duyusal izlenimler algılandığında bellek izi faaliyete geçirilebilir.

Dış dünyadan gelen uyaranlar aracılığı ile bir nöron ne kadar çok ateşlerse bağlantılı olduğu nöronlar üzerinde o kadar büyük etkisi olur. Nörol işlenme beynin tamamına yayılır ve birçok gölgede paralel biçimde gerçekleşir.

Özellikle bellek, algı düşünme ve problem çözme gibi yüksek düzeyli bilişsel ve karmaşık süreçler algısal ve motor alanların ilişkileri sonunda ortaya çıkar ve beynin tamamına dağılmış alt işlevlere ayrılır. Beyin işleyişi ile ilgili birçok bilgi patolojik beyin çalışmaları, hayvanlar üzerinde yapılan deneyler ve beyin görüntüleme yöntemleri ile elde edilmiştir.

Yapılan araştırmalarda deneklere yaptırılan faaliyetlerin beynin hangi bölgesini daha çok aktive ettiği Positron Emisyon Tomografisi (PET) çalışmaları ile belirlenmiştir. Diğer beyin görüntüleme yöntemleri de bu araştırmaları desteklemektedir.

PET beyindeki glikoz kullanımını tarar. Pet taramalarında kan dolaşımındaki radyoaktif parçaları ölçen dedektörler kullanılmaktadır. Beynin aktif kısımları daha çok kan akışına ihtiyaç duymaktadır. Kanlanmanın yoğunlaştığı bu bölgeler tarama sonucunda net olarak belirlenebilmektedir.

Her ne kadar beynin belli bölgeleri belli işlevler için özelleşmiş olsa da dikkat, bellek, zeka gibi bilişsel fonksiyonlar aynı zamanda beynin bütününü kapsayan süreçleri içermektedir.

Beyinde işleyen bu süreçler birçok bilim dalında incelenmekle birlikte, insan davranışlarının araştırıldığı psikoloji bilim dalını ilgilendirmektedir. Kognitif Psikoloji bu alanda; tecrübe edinme ve düşünme vasıtasıyla edinilen kognitif davranışlar ile ilgilenir. Düşünmeyi, problem çözmeyi ve lisanın kullanılmasını kapsayan bir araştırma ve uygulama alanıdır.

William James’e göre dikkat: Zihnin aynı anda beliren nesne ya da düşüncelerden birini açık ve net olarak sahiplenmesidir. Dikkatin temelinde odaklanma, konsantrasyon ve bilinçlilik yatar. Dikkat denilince bazı uyaranlarla daha etkili olarak uğraşabilmek için onları seçip diğerlerinden vazgeçme anlaşılır. Çevremizde çok fazla sayıda uyarıcı bulunmaktadır. Organizmanın bu uyarıcıların tümünü algılaması mümkün değildir, uyaranlardan birinin seçilmesine algıda seçicilik denir. Çevredeki uyarıcılardan hangisini seçeceğimiz dikkatimize bağlıdır. Dikkat seçiciliği gerektirir. Bu satırları okurken bir an durun ve gözlerinizi kapatarak size ulaşan çeşitli uyaranlara dikkat edebilirsiniz. Bu seçim yapma sürecine seçici dikkat denir. Bir şeye gözlerimizi hareket ettirmeden de seçici dikkat gösterebiliriz.

Dikkatimizi neye yönelteceğimizi ise ihtiyaçlarımız belirlemektedir. Beynin, girdilerin seçimine aracılık eden iki ayrı sistem içerdiği görülür. Bir sistem yerleştirmeyle ilgili olup pek çok yer arasından birini seçmekten ve bir yeri başka bir yerden ayırmaktan sorumludur. Buna posterior sistem denir, çünkü beyin yapıları –parietal korteksin bir bölümüm ve bazı altkortik yapılar- beynin arkasında yer alır. Dikkatle ilgili diğer sistem, bir nesnenin yerinden çok özellikleriyle, örneğin biçimi ya da rengiyle ilgilidir. Buna da anterior sistem denir, çünkü bu yapılar – anterior kuşak ya da bir altkortik yapı- beynin ön kısmında yer alır.

Bu işlemler dikkatle ilgili faaliyetleri koordine eden ve tepkileri yöneten bir merkezi yürütücü tarafından düzenlenir. Merkezi yürütücü hangi olayların dikkat etmeye değer olduğuna, hangilerinin görmezden gelineceğine karar veren bir denetleyici gibi davranır. Özetle; dikkat edeceğimiz nesneyi, onun ya yeri ya da başka bir özelliği üzerinde yoğunlaşarak seçebiliriz ve beynin tamamen farklı iki bölgesi bu iki tür seçiciliği tamamlamak için kullanılır.

NOT: AyQdo içersisindeki dikkat ile ilgili uygulamalar bu tür seçicilikleri geliştiren egzersizler içermektedir.

Bilim çevreleri seçici dikkat görevlerinin yerine getirilmesi konusunda araştırmalar yaparken PET taramalarını, kullanmışlardır. Bu taramalarda bir denekten dikkatini bir yerden diğerine kaydırması istenildiğinde kan akımında dolayısıyla nöral faaliyette (en fazla artışın görüldüğü kortik bölgeler) artış gözlemlenmiştir. Bu sonuç dikkatin beyindeki yerinin her iki yarıkürenin parietal lobları olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, normal bir beynin görevi gerçekleştirirken faal olan bu bölgeleri, bu görevler yerine getirilemiyorsa hasara uğramış demektir.

Bilim adamları patolojik beyin incelemeleri sonucunda, bu bulguları birlikte ele aldıklarında beynin parietal bölgelerindeki faaliyetin, dikkatin belirli yerlerde toplanmasına aracılık ettiği fikrinde birleşmişlerdir.

Dikkat edilecek nesne seçildiğinde, nöral süreçte nasıl değişiklikler olur?

Sorunu somutlaştırmak için bir dizi renkli geometrik nesnenin kullanıldığı bir deneyi ele alalım. Bu deneyde, denekten yalnızca kırmızı olan nesnelere dikkat etmesi ve bir üçgen verildiğinde bunu işaret etmesi istenir. Anterior sistem, dikkati renge yöneltecektir. Peki, her uyaran nöral süreçte başka ne gibi değişiklikler yaratır? Yanıt şudur; Görme korteksinin renkle ilgili bölgeleri, deneğin seçici olarak renge dikkat etmediği bir duruma kıyasla daha etkin hale gelir. Daha genel olarak anlatılmak gerekirse, beynin dikkat edilecek özellikle ilgili bölgeleri (bu özellik renk, biçim, doku, hareket vb. olabilir) faaliyetlerini artıracaktır. (Posner ve Dehaene, 1994).

NOT: AyQdo içerisindeki uygulamalarda bu faaliyetleri artıracak egzersizler içermektedir.

Dikkat edilen özelliklerin bu şekilde büyütülmesiyle ilgili en iyi bulgulardan bazıları PET araştırmalarından sağlanmıştır. Bir deneyde (Corbetta vd, 1993), beyin taraması uygulanan deneklere çeşitli renk ve biçimlerde hareket eden nesneler gösterildi. Deneklerden bir durumda hareket halindeki nesneler arasında meydana gelen değişiklikleri, bir başka durumda ise renk değişikliklerini keşfetmeleri istendi. Burada, ilk durumda dikkat edilen özellik hareket, ikincisinde ise renkti. Fiziksel uyaran her iki durumda özdeş olsa da, hareketle ilgili olduğu bilinen kortik alanların ilk durumda, renkle ilgili olan alanların ise ikinci durumda daha etkin oldukları görüldü.

Bu tür çalışmalar sonucunda, dikkatin çoğalmasıyla ilgili olan şeylerin yalnızca psikolojik değil, biyolojik olduğu da ortaya çıkmıştır.

Dikkat, farklı ihtiyaçları karşılamak için özelleşmiştir. Yoğunlaştırılmış dikkat ile bölünmüş dikkat de dikkat türlerinden olmakla birlikte aralarında önemli bir fark bulunmaktadır.

Yoğunlaştırılmış Dikkat

Yoğunlaştırılmış dikkati analiz etmek adına yapılan deneylerde deneklere aynı zamanda iki veya daha fazla duyusal uyarının verilmesi ve bunların tekine tepkide bulunmaları talimatının verilmesi istenmiştir. Bu çalışmalardan elde edilen sonuçlar bize insanların belli girdileri, diğerleri arasından ne derece etkili bir seviyede seçebileceğini gösterir. Seçme sürecinin yapısını ve dikkat edilmeyen uyaranların akıbetini araştırma imkânı verir.

Bölünmüş Dikkat

Bölünmüş dikkati analiz etmek adına yapılan deneyler de ikiden fazla duyusal uyarının aynı anda verilmesiyle incelenir ama burada, deneklerden bütün uyaran girdilerine dikkat edip tepkide bulunmaları istenir. Çok genel olarak, bölünmüş dikkat deneyinde iki farklı uyaranın aynı anda süreçleşmesi söz konusudur (Kendilerine söylenen kelimeleri tekrar ederken bu kelimeleri kâğıda yazmak gibi). Bölünmüş dikkat çalışmaları kişinin prosesleme sınırları hakkında kullanışlı bilgiler sağlarken aynı zamanda da dikkat mekanizmaları ile onların kapasiteleri hakkında fikir verebilir. Prosesleme düzenindeki çeşitli noktalarda; ilgili malumatı, ilgisiz olanından ayıklamak için bir mekanizma olarak ele alınabilir.

Milyonlarca dış uyarana rağmen belirli olaylarla diğerlerine göre daha çok ilgilenmemizin nedenlerinden biri, kanal kapasitesinin bilgi işleme yeteneğimizi kısıtlamasıdır. İkinci neden ise hangi detaylarla ilgileneceğimiz konusunda kontrol yetkimizin olmasıdır. Beyinde aynı anda birkaç sinir lifi ateşlendiğinde beyne aynı anda birkaç duysal mesaj gelebilir. Filtre modelinde Broanebdt’ın seçici dikkat ve bellek arasında bir bağlantı oluşturması pratik ve teorik açıdan önem taşımaktadır. Bu teori seçici dikkatin birkaç fenomene bağlı olmadığını neredeyse bütün bilişsel sistemlerle iletişim içinde olduğunu hatırlatmaktadır. Bu modele göre dikkat bir kanaldayken diğer kanal kapatılır.

Otomatik İşleme

Bilginin otomatik işlemesi konusunda Posner ve Snyder (1974-1975) çok yapısal bir tanımı paylaşmışlardır. Otomatik süreç istemdışı gerçekleşmektedir. İçinde farklı renklerle yazılmış kırmızı, yeşil gibi sözcükler geçen ve katılımcılardan sözcüğün rengini söylemleri istenen stroop testinde kişiler, iki görev arasında çelişkiye düşerler ve genelde sözcüğün rengini söylemek yerine sözcüğü okurlar. Renk tanımlamaktan daha güçlü bir otomatik işlem olan okuma işlemi baskın çıkar.

Otomatik işlemler hakkındaki çalışmalar bize bilinçdışında gerçekleşiyormuş gibi gözüken karmaşık bilişsel faaliyetler hakkında bilgi vermesi açısından önemlidir. Keman çalmak, araba kullanmak gibi faaliyetler muhtemelen üzerinde çok çalışılmış ve hatta birçoğu otomatikleşmiş faaliyetlerdir. Bu faaliyetlerdeki başarılı performansımız bilincimizi daha zor ve dikkat gerektiren işlemlere yönlendirmemizi sağlar.

Belirli koşullar sağlandığında bilinçaltı kolaylaştırma etkisi görüldüğü bilinmektedir. Ancak bilincin sınırlı kapasitesi vardır. Eğer bir iş, bilincin çok fazla katkısını gerektirmiyorsa aynı anda iki faaliyeti gerçekleştirebiliriz. Klasik olarak çalışan bellekte yaklaşık 5-9 sözcük veya sayı tutulduğundan bahsederiz. Ama bu sayı onları tekrarlamıyorsa 3 veya 4 e düşer. Aynı şekilde otomatik süreçler aynı anda gerçekleşirken kısıtlı hareketler (kontrol edilmiş) bir şekilde önce biri sonra diğeri olmak üzere gerçekleşir. (Laberge 1980) Dikkatli, şekilde çalışmış ikili görev durumlarında; bilinçli bir şekilde kontrol edilen görevler birbirleri ile karıştırılır, gecikme ve hatalara neden olurlar ama görevlerden biri ya da ikisi pratiklerle otomatikleştiğinde karışma azalır ve tümü ile kaybolabilir.

NOT: Ayqdo içerisinde bu bilgiye dayanılarak oluşturulmuş uygulamaları içermektedir. Düzenli olarak yapılan uygulamalar otomatik sürece döndüğünde farkındalık arttığından karışmalar azalır ve öğrenme kolaylaşır.

Bellek, benlik duygumuza ilişkin süreklilik duygusu sağlayarak, bilgiyi bir süreç aracılığıyla belli bir zamandan sonra geri getirme becerisi olarak tanımlanabilir. Bellek, algı ve dikkat ile birlikte çalışan kognitif bir fonksiyondur. Bellekten bazı şeylerin geri getirilmesi gibi psikolojik bir işlev, beynin her tarafına dağılmıştır ve bilgiyi geri getirme süreci çeşitli yerlerde paralel yollarla başarılır.

Bellek kısaca; öğrenilen bilgilerin zihinde tutulması işlemidir. Belleğin değişik türleri vardır. Örneğin, zaman açısından sınıflandırıldığında, öğrenilen bilgilerin kısa süre sonra hatırlanabildiği kısa-süreli bellek; öğrenilen bilgilerin çok uzun süreler boyunca hatırlanmasını sağlayan uzun-süreli bellek gibi. Bellekteki bilgilerin bilincinde olunması ile ilgili sınıflama açık ve örtük belleği içerir. Açık bellek bilerek ve isteyerek, farkında olunarak öğrenilen ve belleğe atılan bilgileri içerir. Örtük bellek ise farkında olmadan öğrenilen bilgilerle ilgili bellektir. Öğrenilen bilgi otomatik hale geldiğinde de örtük bellek kapsamına girer. Mesela bisiklete binme, otomatik hale geldikten sonra artık örtük bellekte yer alır; kişi bu etkinliği genelde düşünmeden sürdürür. Niteliksel açıdan bakıldığında belleğin anısal (episodik) ve anlamsal (semantik) türleri vardır. Anısal bellek belirli yer ve zamanda oluşmuş olaylara ilişkin bellektir. Semantik bellekte ise episodik bellek izleri özümsenmiş, dinamik bellek işlemleri sonucunda kavramlara ulaşılmıştır.

Belleğin nörolojik temelini araştırma yollarından biri tek tek nöronların ve onun sinapslarının moleküler ve hücresel biyolojisinin araştırılmasıdır. (Squire 1986) Bellek, özel beyin sistemleri her olayın belirli yönlerini temsil etmeleri bakımından lokalize olmuştur. Ancak bütün halinde bir olayın temsilinde birçok nöral sistem rol oynadığı için de yayılmıştır. (Sequire )

Bilginin kısa bir süreliğine kısa süreli bellekte (KSB) de görsel olarak kodlandığı bulunmuştur. İki hipotetik bellek deposu arasında bir etkileşim vardır ve birçok kuramcı da kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek arasındaki bu etkileşimi kabul eder.

Bu alanda yapılmış önemli çalışmalardan biri Sternberg Paradigması olarak adlandırılmaktadır. Bu paradigma Saul Sternberg tarafından geliştirilen bir tekniktir. Bu teknik bir dizi tarama görevi içermektedir. Katılımcılara her biri 1.2 sn süren bir rakam dizisi gösterilir. Bu objelerin katılımcıların KSB’ine kaydedildiği varsayılır. Bütün diziler bir bellek seti oluşturur. Katılımcı bu objeleri belleğinde tutabileceğine emin olduktan sonra düğmeye basar ve anında ekranda bir rakam görünür ve katılımcıdan bu rakamın kendi anlık bellek setindeki rakamlardan birisi olup olmadığına karar vermesi istenir. Katılımcıların görevi o anda aklında bulunan rakamlarla ekranda görünen rakamı karşılaştırmaktır.

Benzer çalışma harfler, sözcükler, yüzler, renkler ve fenomler gibi uyaran setinde de gözlenmiştir. Sternber deneyinde bellek setindeki objelerin her birisinin işlenmesi için gereken zaman miktarı 38 milisaniye olarak bulunmuştur. Bellek setinde olan ve olmayan itemler için elde edilen reaksiyon zamanları aşağı yukarı aynı olmuştur.

NOT: Ayqdo bu çalışmadaki verilere dayanılarak hazırlanan uygulamaları içermektedir. Yapılan uygulamarla, verilen zaman sınırları ile bellek kapasitesinin artırılması hedeflenmektedir.

Hipocampus tek başına USB (Uzun Süreli Bellek)’nin sürekliliğini sağlamaz. Eğer bilgi KSB’de uzun süre kalırsa bu bilgi USB’ye dönüşür. Çünkü KSB kapsamında beyinde kendi kendini faaliyete geçiren bir nöral faaliyet döngüsü mevcuttur. Eğer bu döngü bir süreliğine aktif kalırsa bazı kimyasal ve yapısal değişiklikler olur ve bunun sonucunda anı kalıcı şekilde depolanır. Bilgiyi sadece KSB’de depolamak onun kalıcı olmasını garantilemez. Bununla birlikte eğer bilgi mevcut diğer anlamlı anılarla birleşirse daha uzun süreli hatırlanabilirliği artar.

Heyecanlı bir olay olduğunda adrenal medullanın (şimdilerde bir anıyı pekiştirdiği gösterilmiş olan) kana yaptığı epienfrin salgı artar. Epinefrin, muhtemelen beyin sinapslarını doğrudan uyarmaz. Çünkü kan beyin engelini aşamaz. Ancak epinefrin depolanmış glikojeni bir şeker olan glikoza çevirir, böylece beyni besleyen kandaki glikoz miktarı artar.

USB’de bilgi açıkça işitsel, görsel ve anlamsal şekilde depolanır. USB hakkındaki belki de en yaygın varsayım buradaki bilginin düzenli bir şekilde organize olduğudur. Belirli bir bilginin hatırlanması bu bilgiye ulaşıncaya kadar ilişkili diğer bilgilere de erişme kapasitesi olan bu ağa giriş yapılarak meydana gelir.

Duyusal hafıza deposu, bilginin geliş yoluna (göz, kulak) has bir depodur ve bilgiyi çok kısa bir süre için tutar. Daha ileri düzeyde işlenmek üzere uygun bilgilerin seçilmesi ve uygun olmayan bilgilerin elenmesi arasında ince bir denge var gibi görünür. Yakınsak ve görsel depoda olduğu gibi duysal verinin kısa sürede ve yanlışsız kaydedilmesi bize sadece uygun olan bilgiyi daha ileri düzeyde işlemek üzere seçmemiz için bir mekanizma oluşturmamızda yardımcı olur.

Kısa süreli hafıza deposu, nispeten sınırlı kapasiteye sahiptir. Çevremizden sayısız uyaran toplayan resptörler ile geniş bir bilgi deposu olan uzun süreli bellek arasındadır.

Uzun süreli hafıza deposunun, temelde sınırsız bir kapasitesi vardır ve bilgiyi çok uzun zaman dilimleri içerisinde tutar.

Görsel Depo: Pek çok araştırmacı görsel belleğe giren bilginin doğru olarak temsil edildiğini ancak bilginin daha ileri seviyede işleme tabi tutulmadıkça çabucak kaybolduğunu bulmuştur.

Hafıza depolarının kendisi temel yapıyı şekillendirir, dikkat ve tekrar süreçleri ise hafıza depoları arasındaki bilgi akışını kontrol eder. Bununla birlikte, bu çok depolu hafıza modeli yapı içerisinde işleyen süreçlerden ziyade yapının kendisi üzerinde yoğunlaşmıştır.(George Sperling.) Çok depolu hafıza sistemi modeline göre uzun süreli depodaki objeler işlenmiş bir şekilde depolanır.

Belleğin iki temel boyutta belirgin özellikleri vardır;

Birinci boyut belleğin aşamalarını ifade eder;

Kodlama, depolama ve ara-bul-geriye getir aşamaları. Kodlama dış dünyadaki uyarıcıların belleğe kaydedebilecek biçime dönüşmesine, depolama kodlanan bilginin tutulmasına ve ara-bul-geriye getir işlemi de depolanan bir bilginin gerektiği zaman aranıp bulup çıkarılmasına verilen addır.

NOT: Ayqdo içerisindeki uygulamalarla, kişilerde belleğin bahsedilen aşamalarını geliştirecek, otomatik kodlama ve depolama sistemleri kurma yetisini geliştirir. Bu kodlanan bilginin geri getirilmesi sürecinde beyin, oluşturulan bu sistemlerden faydalanarak, daha çok bilgiyi daha çok ayrıntı ile geri getirebilmeyi sağlar.

İkinci boyut belleğin türlerini ifade eder:

Kısa süreli ve uzun süreli bellektir.

Günlük yaşamda bireyler arasında gözlenen bellekteki yetenek farklılığı, uzun süreli bellekten ileri gelir. Anlaşıldığı kadarıyla, kısa süreli belleğin ara-bul-geriye getir düzeni tüm insanları kapsayan evrensel bir süreçtir. Araştırmacılar, kısa süreli belleğin insan düşünme sürecini doğrudan etkilediği kanaatindedir. Birçok psikologa göre, kısa süreli bellek kapasitesi, insan düşünmesinin de sınırlarını belirler. Bazı psikologlar yaptıkları araştırmalarla bu sonucu bilimsel olarak kanıtlamışlardır. (Daneman ve Carpenter, 1981; Miller ve Kintsch, 1980)

Hatırlama

Öğrenilen bilginin uzun süreli hafızaya kaydedilebilmesi için farklı birkaç etken gerekmektedir. Bir bilginin uzun süreli belleğe girmesi protein sentezi ile gerçekleşir.

Bir örnekle açıklamak gerekirse: Size bir dizi kelime çifti verilsin ve dizideki kelime çiftlerinden biri söylenince sizin öbür kelimeyi hatırlamanız istensin Örneğin tarak-kitap kelime çiftinde, tarak dendiğinde (uyarı kelime) sizin kitap kelimesini (tepki davranım) hatırlamanız isteniyor. Böyle bir belleme durumunda, iki kelime arasında anlamlı bir ilişki kurulursa, hatırlama miktarları artar.

Anlamlı ilişki iki türlü kurulabilir. Ya (1) tarak ve kitap kelimeleri aynı cümle içinde kullanılır. (“tarak kitabın içinde saklı”), veya (2) tarak ve kitap hayalinizde birbirleriyle ilişkili hale getirilir. (kitap içinde duran bir tarağın resmi düşünülür). Cümle içinde kullanılarak, ya da hayalde birbirleriyle ilişki içine sokulan kelimeler uzun zaman bellekte kalır.

Hayal etme ve Kodalama: Herkes kendine göre belleğe yardımcı bir düzen geliştirebilir.

Ayrıntılama ve kodlama: Ne kadar ayrıntılara giderek öğrenilirse bilgi, o kadar rahat hatırlanmaktadır.

Sık algılanan özellikler bellekte nadir algılananlardan daha kalıcı şekilde depolanır. Heyecan dolu olaylar, heyecansız olaylardan daha fazla insan zihnini uğraştırır ve bu nedenle zihinde daha çok tekrar edilir. Zihinde çok tekrar edilen bu bilgi uzun süreli hafızaya daha kolay kaydolur.

NOT: Ayqdo uygulamalarında zaman sınırının olması bu heyecanı artırarak bilginin aktarımını hızlandırmaktadır.

Bir bilgiyi kodlarken (öğrenirken) onu nasıl arayıp-bulup-geriye getireceğinizi (hatırlayacağınızı) planlar, ara-bul-geriye getir ipuçlarını açık seçik belirterek araştırma yaparsanız bu, hatırlama anında bilginin kolayca bellekten alınıp çıkarılmasına yol açar. Yaptığınız organizasyon size anlamlı geldiği sürece doğru yoldasınız demektir. Böyle bir örgütleme hatırlamamıza mutlaka yardımcı olur.

NOT: Ayqdo ara - bul süreçlerini hızlandıracak uygulamalar içermektedir. Ayqdo içinde yapılan uygulamalar ile hem ayrıntılamayı hem de odaklamayı geliştirir.

William James’e göre bellekten bulup çıkarma çaba gerektirir ve bu bulup çıkarma yani hatırlama ile bir şeyi doğrudan bilinçli deneyimlere dayanarak hatırlama arasındaki fark gözden kaçırılmamalıdır.

Hatırlanması gereken iki kavram arasındaki ilişkiyi ne kadar sıradışı ve tuhaf bir şekilde canlandırırsanız sözcüğü hatırlama olasılığınızda o oranda artacaktır.

Beyin hatırlamada geri getirilen bilginin uygun olduğunu tespit eder. Tanımada ise, geri getirilen bilginin aranılan bilgi olduğuna karar verilir. Bu görüşe göre hatırlamada, bir bilgi hem geri getirilir, hem de tanınırsa gerçekleşir. Hatırlama ve tanımayı farklı şekillerde etkileyen değişkenler vardır. Sıklıkla kullanılan kelimeler, daha az sıklıkta kullanılan kelimelere göre, daha kolay hatırlanır. Günlük dilde sıklıkla kullanılan kelimeler arasındaki bağlantı kodlarını işlemek daha kolaydır. Bu kolaylık bilginin tespit edilmesine yardımcı olur ve böylece bilgi hatırlanır.

Hatırlama ve tanımayı etkileyen ikinci bir değişken öğrenme niyetidir. Örneğin, bir kelime listesinin belirli bir amaçla öğrenilmesi tanımayı çok az engellerken, hatırlamayı daha çok engeller. Tanımanın çok az engellenmesi, bilginin tekrar edilmesi yoluyla aşinalığın artmasına neden olur. Aşinalık arttıkça, tanıma artacaktır. Amaçlı olarak öğrenilen, materyale tekrar yoluyla aşinalık arttıkça, bilgiye ilişkin tanıma kararı o denli hızlı verilir. Aşinalık az olduğunda ise, bilginin hatırlanması gerekmeyen bir materyal olduğu kararı daha çabuk verilecektir.

Hatırlama ve tanımayı etkileyen üçüncü bir değişken ise, öğrenme staratejisidir. Deneklerin kendilerine öğrenmeleri için verilen materyali, daha sonra bir hatırlama veya tanıma testine tabi tutulup tutulmayacaklarına dair beklentilerine bağlı olarak, farklı şekillerde öğrendikleri görülmektedir. Hatırlama testine tabi tutulacağını sanan bir grup denek ile tanıma testine tabi tutulacağını sanan bir grup deneğin gösterdikleri performans farklı olmuştur. Beklentileri yönünde, teste tabi tutulan deneklerin, performansları daha başarılı olmuştur. Hatırlama/geri getirme, depodan hedef materyalin orijinal halinin geri getirilmesine dayanır. Ancak bazen, materyal olduğu gibi geri gelmez. Geçmiş ile ilgili bilgilerimiz, bu materyali yeniden yapılandırır ve materyal bu yapılandırılmış hali ile geri getirilir.

USB’deki bilgiler edilgen oldukları için çoğunlukla hangi bilgilere sahip olduğumuzu bilmeyiz. Uzun süreli bellekteki bilgiler yeri geldikçe hatırlama süreci ile kısa süreli belleğe çağrılarak etkin hale gelir. Hatırlayabilmemiz için iki koşulun yerine getirilmesi gerekir: (1) Hatırlamak istediğimiz bilginin belekte depolanmış olması ve (2) depolanmış bilgiye bizi götüren ara-bul geriye getir ipuçlarının var olması gerekir. Hatırlama ile ilgili yapılan araştırmalar ara-bul-geriye getir ipuçları kaybolmasının hatırlayamama olayının en belli başlı nedenlerinden biri olduğunu gösterir. Hatırlama ile ilgili deneyler tekrar tekrar göstermiştir ki örgütlenerek öğrenilen bilgi, hiç örgütlenmeden bellenen bilgiden iki veya üç kat daha kolay hatırlanır. Bilginin hatırlanma hızı ve kapsamı örgütleniş biçimine göre değişir. Buna karşılık iyi kodlanmayan hiçbir şema ile ilişkilendiremediğimiz bilgiler ise zor hatırlanır. Bu nedenle basit tekrarla (ezberleyerek) uzun süreli belleğe kodladığımız bilgileri hatırlamakta güçlük çekeriz.

Yapılandırıcı Bellek

Öğrenilecek bilginin ya da olayın karmaşıklık derecesi arttıkça belleğin bir başka özelliği kendini belirtmeye başlar. Bellek pasif bir depolama yeri olarak hareket etmez, aktif bir biçimde gelen bilgileri yapılaştırır, eklemeler ve çıkarmalar yapar, boşlukları “uygun bir biçimde” doldurur. Belleğin bu yönüne yapılandırıcı (constructive) özellik adı verilir. Belleğin yapılandırıcı özelliği daha önceden olmuş bir olayı hatırlarken kendini daha etkin bir biçimde gösterir.

Kısa süreli bellekteki bir birimi bulmak için yapılan ara-bul-geriye getir süreci bellekteki her birimi sırayla gözden geçirilerek başarılır. Uzun süreli bellekteki bilgileri kullanarak kısa süreli bellekteki yeni bilgileri daha büyük anlamlı bilgi grupları halinde toparlamaya kümeleme adı verilir ve kısa süreli belleğin kapasitesini artırmada tek yol olarak kullanılır.

NOT: AyQdo içerisindeki uygulamalar kümeleme yöntemi ile kısa süreli belleğin kapasitesini artırmaktadır.

Uzun süreli bellekte bilgi temel anlamına göre kodlanır. Hatırlanması gereken yeni bilgiler ne kadar anlamlı ise ve birimler arasında ne kadar iyi ilişkiler kurulmuşsa, o kadar iyi hatırlanır.

Öğrenme sırasında bilgi örgütlenmişse ve öğrenmenin içinde yer aldığı bağlama hatırlama anındaki bağlam birbirine benzerse ara-bul-geriye getir ipuçları da o kadar çok olur ve böylece hatırlama kolaylaşır.

Unutma (Birbirine Etki Ederek Bozma Teorisi)

Unutma ile ilgili teoriler arasında en etkili olandır. Bu görüşe göre unutulan bir hatıra ne kaybolmuştur ne de hasar görmüştür. Sadece diğer hatıralar arasında yanlış yere konmuştur.

Bu teori temel olarak üç fenomenle ilişki halindedir;

1)Aktarma (transfer)

2)Daha önce öğrenilmiş olanın (eski hatıraların) yeni öğrenenlerin (yeni hatıralara) etkileyerek bozması ve yeni öğrenilmiş olanın hatırlanmasını engellemesi. Bozucu Etkinini İleriye Yönelik Etkisi İYE (proactive interference)

3)Yeni öğrenilmiş olanın eskiden öğrenilmiş olanı etkileyerek bozması ve onun hatırlanmasını engellemesi. Bozucu Etkinin Geriye Yönelik Etkisi GYE (retroactive interference).

Bir fizyolojik bilgi olmaksızın, depolamanın etkisini, geri getirmenin etkisinden ve de kayıt etmenin etkisinden ayırt etmek zordur (Watkins1978).

Son zamanlarda hafızanın temelinde yatan beyin süreçleri artık açıklanabilmektedir. Öğrenilen materyal hafızadaki yerini ancak, beyinde belli fizyolojik değişiklikler meydana gelirse almaktadır.

Mikroskobik değişiklikler, nöronlar içerisindeki, arasındaki ve muhtemelen sinaptik bağlantılardaki faaliyetleri kapsar. Birçok araştırmacı; öğrenmenin bir dizi süreci başlattığını ve bu süreçlerin de, proteinlerin imal edinmesine ve uzun süreli yapısal ve işlevsel değişimleri üreten sinapslara aktarılmasına sebep olduğunu ileri sürer. Bunun yanı sıra, bu süreçlerin tamamlanması zaman alacağından hafızanın da, bu aradaki zaman zarfında öğrenmenin hemen başında hızla sahneye giren ayrı bir kısa süreli hafıza deposu aracılığıyla ortaya çıkması gerektiğine inanmaktadır.

Bilişsel psikologlar uzun süreli belleğe depolanan bilgilerin türü ve örgütleniş biçimlerine göre üç türlü bellek tanımlamaktadır. (Woolfolk 1993) bunlar anlamlı bellek, anısal bellek ve işlemsel bellektir.

Anlamlı bellek (semantic memory) bilginin anlamlı hale gelmesini sağlar. Bu bellekte birbiri ile ilintili bilgiler bir araya gelerek önermeler ağını oluşturur.

Anısal bellek (epsodic memory) ise yaşadığımız olayların depolandığı yerdir. Episodik hafıza, kognitif faaliyetin bir kaydı olarak görülmektedir. Bu sebeple, semantik hafızanın durumu, Episodik hafızayı ister istemez etkilemektedir.

İşlemsel bellek (procedural memory) belli bir işin yapılması için gerekli işlem basamaklarının sırası ile saklandığı yerdir.

Bir kişi anlamsal bellek faaliyetleri yaparken korteksin bir bölgesi, episodik bellek faaliyetleri yaparken ise korteksin başka bir bölgesi aktiftir.

Bellek ve Seçici Algılama

Çevrede olan nesne ve olaylar, o olay ya da yaşantının türüne uygun bir duygusal kodla algılanır ve kısa süreli belleğe gelir. Yapılan çalışmalar resimlerin hatırlanmasında sesle ilgili kodlama yerine, görsel kodlamanın daha ağır bastığını göstermiştir.

Çalışma Belleği

Çalışma belleği biz bilişsel görevleri yerine getirirken bilgiyi geçici olarak tutan ve düzenleyen bir sistem olarak tanımlanan bir bellektir. Çalışma belleği yeni ve eski bilgilerin sürekli olarak dönüştürüldüğü, birleştirildiği ve aktarıldığı bir çalışma masası olarak kavramsallaştırılabilir.

Çalışma belleği kavramı ayrıca kısa süreli belleğin kapasitesinin yedi item ile sınırlı olduğu görüşüne karşıdır. Baddeley belleğin genişliğinin bilginin tekrarlanma hızı tarafından belirlendiğini öne sürer.

Çalışma belleğinde sadece bilginin sınırlı bir kısmını tekrar edebiliyor olmamız, fenolojik döngü olarak adlandırılan bölgede sözcüğü seslendirme zamanının belirleyici bir faktör olmasındandır. Fenolojik döngü sözel kavrama için içsel konuşmayı tutan bir tekrarlama alanıdır. Ayrıca imgeleri tekrarlamadan ve onları kabaca tutmadan sorumlu olan görsel mekansal alan vardır.

Çalışma belleği modeli ortaya atıldıktan kısa bir süre sonra araştırmacılar uygun psikolojik ölçümler kullanarak fonolojik döngü, görsel mekansal döngü ve merkezi yürütücünün doğasını öğrenmeye daha çok odaklanmışlardır. Ayrıca son zamanlarda nörobilişsel ölçümler bu modele büyük bir başarı ile uygulanmaktadır. Bunlara ek olarak beyin görüntüleme teknolojisi ile yapılan çok sayıda gözlem bellek modellerine uygulanmaktadır.

Uyaranlar dış dünyadan çalışma belleğine kodlanır ve sistem içersinde döndürülür ve çıktı performans olarak bazı davranışlarda kendini gösterir. Bilgi sistemin etrafında döndüğü zaman meydana gelen olaylar ilginçtir. Bu yapı içinde üç tip bellek vardır bellek tipleri; çalışma, ifade edilebilir ve üretici bellektir. Çalışma belleği kısa süreli belleğin bir çeşididir. Bu sistem USB’den çağrılan bilgi de dahil olmak üzere o anda mevcut olan bilgi üzerinde işlem yapar.Çalışma belleği aslında aktif belleğe işaret etmekte olup işe karışan süreçlerin çoğunun merkezidir.

Bağlantıcılık ve Bilginin Temsili

Bellek algı düşünme gibi zihinsel operasyonların üst seviyede kompleks bir sinir ağı boyunca paralel bir şekilde yayıldığı düşünülür. Bu teori birimlerinin paralel veya eşzamanlı olarak sistem boyunca birbirini uyardığı veya ket vurduğu varsayımına dayanır. Bir nesne imge veya düşünce diğer nesneler, imgeler veya düşüncelerle olan bağlantıları ve atıflarıyla birlikte bellekte depolanır. Bir şeyin tanınması gerektiğinde depolanmış olan bilgi ile sorunun unsurları arasında bir eşleştirme yapılır. Bilginin temsil edilme şekli durağandır ve bilgiye erişmek için kullanılan araç ipucunun bellekteki bilgiyle eşleşmesidir.

Bilginin temsili konusunda PDBI (Pararel Dağılımlı Bilgi İşleme) modelleriyle geleneksel modeller arasındaki fark hem süreç hem de öğrenme için oldukça önemli çıkarımların olmasıdır. Bilginin temsili, bilgi sürecinin gidişatını etkilemesiyle oluşur. Süreçteki bilgiyi kullanmak için bellekteki ilgili bilgiyi bulma ve geri getirme meselesi çok da uzun süre almaz; bu bir araştırma olup bu sürecin kendisinin bir bölümü ve parçasıdır. (McClelland, Rumelhart Hinton)

Geleneksel modellerde öğrenmenin amacı ipuçlarının genellenmesine ve bilginin geri getirilmesine imkan veren açık kuralları oluşturmaktır.

Miller 7 birim bilginin tutulabildiği bir bellek modeli varsaymıştır. Bu modelde her bir harf bir bilgiyi temsil eder böylece bir boşluğu doldurur. Fakat bir sözcüğü oluşturan harfler bir sözcük birimi içinde kümelendiğinde, bu sözcük birimlerinin her birisi yine KSB deki yedi boşluktan birisini doldurur. Böylece harf dizileri sözcük birimleri halinde kodlanarak KSB’nin kapasitesi bir defada tutulan harf sayısı cinsinden ayrılmış olur. Bu yüzden anlık kapasitemiz yedi birimlik bilgi ile sınırlı görünse bile kümeleme yöntemi kapasitemizi büyük ölçüde genişletir.

Waugh ve Norman: Kısa süreli depolama sisteminin kısıtlı bir kapasiteye sahip olduğu kabul edilmiştir. Öyle ki kısa süreli depodaki bilgi kaybının zamanın basit bir işlevi değil yeni bilginin eski bilginin yerini almasının bir sonucu olduğu varsayılmıştır.

Zeka terimi çok yaygın olarak kullanılmasına rağmen, henüz psikologlar tek bir tanım üzerinde anlaşamamışlardır. Zeka, çevredeki uyaranların algılanması, uyarıcılar arasında ilişki kurulması, algılanan bu uyarıcıların doğru bir şekilde değerlendirilmesi, soyut akıl yürütme, düşünme, öğrenme, öğrenilenler ve deneyimler arasında bağlantı kurma ve bunları kullanabilme, zihinsel esneklik, çok aşamalı plan yapabilme, yaratıcılık v.b. gibi yetenekleri içermesinin yanı sıra; kişinin amaçlı eylemde bulunmak, akılcı biçimde düşünmek ve çevresiyle etkin bir biçimde ilgilenmede sergilediği kişisel bir özelliktir. Bir bilişsel süreç olan zeka, kompleks bir yapıdan oluşur.

Kognitif Yaklaşım

Zekâdaki dönüm noktasının, organizmanın dünyaya ait cepheleri zihinsel olarak temsil edebilme ve daha sonra da dünyanın bizzat kendisinden ziyade bu temsilleri kullanarak işlemler yapabilme yeteneğinde yattığını ileri sürer.

Yüz hafızasıyla renk hafızası iki ayrı hafıza faktörü gibi gözükmektedir. Bu bölgelerin kodlarındaki farklı işlevleri ile kodlanan materyalin hatırlanışı, bu materyali öğrenen kişinin kodlamada müracaat edebileceği bilgi deposunun zenginliğine bağlıdır. Yüksek zekânın da mükemmel hafızayla bazı bağlar göstermesi hiç de şaşırtıcı değildir.

Binet ve meslektaşı Simon, “zekânın, daha ziyade kognitif işleyişin birçok alanında kendini gösteren, genel bir vasıf olduğu” önermesiyle işe başlamışlardır. Zekânın doğasını açıklamada psikometrik yaklaşımı kullanan araştırmacılar zekâ testlerinden sağlanan sonuçları inceleyerek zekânın yapısı hakkında bir şeyler keşfetmeye çalışırlar. Zekânın bölünmez bir bütün yetenek mi yoksa birbiriyle ilişkisiz çeşitli yeteneklerin bütünü mü olduğunu belirlemek için araştırmacılar farklı alt testler arasındaki korelâsyonlara bakmışlardır.

Zekice (veya zeki ve olamayan) performansı anlamak bizim, lisan, hafıza, dikkat, algı gibi diğer kognitif süreçlere olan ilişkisini de kapsayan makul bir düşünme ve problem çözme teorisine ihtiyacımız vardır.

Zekânın temelinde bulunan süreçlerin araştırılmasında oldukça farklı bir hareket tarzı da, esas ilgi alanları öğrenme, hafıza, dikkat gibi kognitif süreçler olan psikologlarca geliştirilmiştir.

Dikkat ile ilgili bilgi-işleme bakış açısı, büyük bir oranla işitsel araştırmalardan gelmiştir; ancak, o zamandan beri görsel ve anlamsal araştırmalar da ortaya çıkmıştır. Cherry (1953) tarafından yapılan ilk araştırmalardan biri, gölgeleme adı verilen bir deneysel yöntemin geliştirilmesine yol açmıştır. Gölgeleme, artık işitsel dikkat araştırmalarında standart bir yöntem haline gelmiştir. Gölgelemede katılımcıdan bir sözel ifadeyi, ifade sunulurken tekrar etmesi istenir. Görev eğer konuşma hızı yavaşsa zor olmamakta; fakat eğer konuşmacı hızlı konuşursa katılımcı işittiği konuşmanın hepsini tekrar edememektedir; ancak Cherry’nin deneyinde, aynı anda sunulan iki işitsel mesajdan biri gölgelenirken, diğerinin yok sayıldığı bir ekleme yapılmıştır. Bu mesajlar bazen kulaklıklardan bazen de farklı noktalara konmuş hoparlörlerden sunulmuştur. Cherry (1966) şunları gözlemlemiştir.

Katılımcı çok geniş bir metin aralığında başarılı olmuş ancak çok zorlanmıştır; çünkü mesajları aynı konuşmacı okuduğunda gerçek hayattaki kokteyl partisinde olduğu gibi, ses farklılıklarının ipucu olarak kullanılması şansı ortadan kalkmıştır.

Cherry katılımcıların gölgeleme yaptıkları halde gölgeledikleri mesajın çok azını hatırladıklarını bulmuştur. Bilgi işlemenin büyük bir kısmı muhtemelen geçici bellekte yapılmış ve böylece mesaj ne sürekli bellekte saklanabilmiş ne de anlaşılabilmiştir. İlgilenilmeyen mesajlar daha da zor hatırlanmıştır. Mesaj bir konuşma olduğunda, katılımcılar mesajın bir konuşma olduğunu bildirmişler; fakat dikkat edilmeyen mesajda dilin İngilizce’den Almanca’ya değiştiğini fark edememişlerdir.

Bu mesaja odaklanıp diğer mesajın işlenirliğini azaltmak, insanoğlunun önemli bir özelliği gibi görünmektedir. Bu özellik, bilgi işleme kapasitemizi fazla yüklemeden kısıtlı miktarda bilgiyi işlememizi sağlamaktadır.

Cherry’nin gözlemlerinden nasıl bir sonuca varılabilir? Görsellik gibi önemli ipuçlarının çoğu Cherry’nin deneylerinde elendiğinden, katılımcıların başka uyaranlara odaklandığı ve bu uyaranların dilin genel kuralları ile ilgili olduğu düşünülebilir. Yaşamımız boyunca, fonetik, harf eşleşmeleri, söz dizimi, tümce yapısı, ses motifleri, klişeler ve dil bilgisi hakkında çok fazla bilgi toplarız. Dil bir kulağa verilirken, öbür kulağa başka bir işitsel sinyal verilse bile, biz bağlamsal ipuçlarına dikkat ettiğimiz için anlaşılır. Dil bilgisi kurallarına ve standart cümle yapısına uymayan mesajların anlaşılabilmesi için güçlü sinyal karakteristiklerinin olması gerekir. Çok tanıdık mesajlar daha kolay işlenir.

“Unutulan” mesajın kaderi daha büyük bir teorik öneme sahiptir. Dikkat edilmeyen kanallarda ne kadar bilgi kaybolmaktadır!

Bir deneyde Moray, (1959) diğer kanalı dinleyen katılımcıların, ihmal edilen kulağa sunulan bilginin, 35 kere tekrar edilse bile kalıcı olmadığını görmüştür. Moray katılımcılarına reddettikleri kanaldan soru soracağını söylese bile söylenenlerin çok azını hatırlayabilmişlerdir. Moray bunun üzerine dikkat edilmeyen kanala katılımcının ismini vererek önemli bir adım atmıştır. Bu durumda mesaj daha çok anlaşılmıştır. Bu bazı toplantılarda da olmaz mı? Odanın diğer köşesindeki biri “Anladığım kadarıyla, Ahmet’in eşi…” der ve o anda bütün Ahmet’ler ve eşleri konuşmacıyı dinlemeye başlarlar. Bu duruma “kokteyl partisi fenomeni” denir.

Burada yaşanan tam bir seçici dikkat durumudur. Kendi adımızın geçtiği konuşmalara ya da ilgimizi çeken şeylere başka bir konu ile ilgileniyorsak bile dikkat ederiz. Örneğin bir otomobil satın almaya karar vermişizdir ve bir marka belirlemişizdir. Trafikte giderken sürekli o otomobiller dikkatimizi çeker. Ne kadar da çokmuş deriz. Oysaki sayıları hep aynıdır. Sadece biz yeni fark etmeye başlamışızdır.

Şimdiye kadar beyin yapısı ve beynin uyarılmasıyla ilgili yüzlerce araştırma yapılmıştır. Büyük bir kısmı fareler, maymunlar ve kediler üzerinde uygulanan bu araştırmalarda beyinin her bölgesi elektronlar aracılığıyla uyarılmıştır. Bazı beyin bölgelerinin uyarılmasından hayvanlar hoşlanmış ve bu bölgelerin uyarılması olumlu pekiştireç işlevi görmüştür. Hayvanlar bazı bölgelerinin uyarılmasından ise hoşlanmamışlarıdır, bu bölgelerin uyarılması olumsuz pekiştirme işlevini yüklenmiştir. Uyarılmaması ise hayvanın davranışında hiçbir değişiklik yapmamış, başka bir ifadeyle, bu bölgelerin uyarılmasının hiçbir pekiştirici etkisi olmamıştır.

Öğrenme ile ilgili yapılan deneylerden en çok bilinen “Sultan Deneyi” olarak bilinen şempanze deneyidir. Deneyde, odada yalnız bırakılan şempanzenin ortamda bulunan nesnelerin birbiriyle nasıl ilişkisi olduğunu kavraması beklenmektedir. Algılama ve kavramayı gerektiren araştırmalar, şempanze gibi evrim merdiveninde yüksek basamaklarda bulunan hayvanlarda gözlendiği gibi, fare ve güvercin gibi daha düşük düzeylerdeki hayvanlarda da gözlenmiştir.

Başka bir araştırmada beynin alın (ön) birleştirme bölgesi problem çözmede gerekli olan düşünme süreçlerinde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Ayrık beyin araştırması yapan Roger Sperry araştırma sonucunda vardığı sonuçları bilim dünyasına sunmuş ve 1981’de Nobel ödülünü kazanmıştır.

Yine patolojik beyin araştırmaları sonucunda dikkatin korteksin belirli bir bölgesi ile ilişkili olduğunu ileri sürülmüştür.

Beyin görüntüleme yöntemleri de beynin bir işlem sırasında hangi bölgesinin daha çok aktif olduğu yönünde aydınlatıcı olmaktadır. Bu görüntüleme yöntemlerinin en sık kullanılanlarından biri daha önce de bahsedildiği gibi PET’dir. Beyin kan ile beslendiğinden çalıştıkça daha çok kana ihtiyaç duyar. Bu kan akışı radyoaktif alıcılar tarafından gösterilir ve bilgisayardaki korteks haritasına aktarılır. Petersen ve arkadaşları 1990 bu konuda deneyler yapmışlardır. 118 serebral korteksin farkındalık ve dikkat üzerindeki etkisi ile ilgili son bilgilere göre dikkat sistemi farkındalığı, görsel sistem gibi beynin diğer bölgeleri ile aynı şekilde üretir ve görsel dünyanın algılanmasındaki gibi diğer duyular nasıl işliyorsa o şekilde düzenlenir.

Nöral görüntüleme teknikleri ve faaliyet yolları, geleneksel davranışsal çalışmalara ek olarak ilerlemiş nöral görüntüleme teknolojisinden yararlanarak sözcüğün fiziksel, fenolojik ve anlamsal kodlarının farklı nöral alanları faal hale getirdiğini gösterirler. (Posner ve ark.)

Petersen ve arkadaşları PET taramasını kullanarak farklı anlamsal görevlerle bağlantılı nöral faaliyeti ölçmek için korteks içindeki bölgesel kan akışını değerlendirdiler. Çalışmadan elde edilen veriler sözcüğün görsel sunumunun ventral oksipital lobu faaliyete geçirdiğini buna karşılık anlamsal görevlerde beynin sol kısmının faal olduğunu gösterdi. Katılımcı pasifken, örneğin katılımcıya sadece sözcüğe bakması söylendiğinde bile sözcük oluşturma alanları faal gibi görünmüştü.

Şablon Eşleştirme Teorisi’ne göre; beynin şekilleri ve görüntüleri nasıl tanıdığına dair bir düşünce, şablon eşleştirme olarak isimlendirilir. (Template Matching) görüntü tanıma bağlamında bir şablon içsel bir yapıya işaret eder ve bu yapısal uyaranlarla eşleşir ise o nesnenin tanınmasını sağlar. Bu süreçte beynin birçok bölgesi ile birlikte özellikle bellek ile ilgili alanlar aktive olmaktadır. Özel şablonlar veya tanımamız gereken çok sayıdaki farklı görüntülere ait özellikler oluşturmaktan ziyade görüntülerin bir çeşit soyutlamasının USB’de depolanması ve bu soyutlamaların prototip görevi yapması muhtemel görülmektedir.

20. yy ilk yarısında öğrenme laboratuarlarının dışında öğrenilen şeylerin nasıl depolandığı ve dönüştürüldüğü konusuna ilgi duyulmuştur. KSB (Lloyd Peterson ve Margeret Intons Peterson) geçici bir bellek deposunda bilgiyi depolama kapasitemizin ciddi bir şekilde sınırlı olduğunu ve eğer bu bilgi kullanılmazsa büyük miktarda unutulacağını göstermişlerdir. Ancak eş zamanlarda yapılan farklı çalışmalar beyinde kısa süreli bellek kapasitesinin artırılabileceği yönünde olmuştur.

Hatırlama düzeyi ile ilgili Zinchenko isimli Rus bir psikolog tarafından yazılan makalede, niyet olmasına gerek olmaksızın derin anlamı ile kodlanmış sözcüklerin yüzeysel anlamı ile kodlanmış sözcüklere göre daha iyi bellekte tutulabileceği belirtmiştir.

Bir başka deneyde ise Kapur ve arkadaşları deneyin bir koşulunda katılımcılardan bir sözcükte bir harfin olup olmadığını bulmaları istenmiştir. (örneğin sözcükte a harfi var mı gibi) diğer bir koşulda ise farklı katılımcılarla her bir sözcük üzerinde çalışmalar yapılmış ve gösterilen sözcüğün canlı mı cansız mı yapıldığı sorulmuştur. İlk durumda bilgi işlemenin yüzeysel olduğu ikincisinde ise bilginin derin işlendiği düşünülmüştür. İlki algısal görev ikincisi ise anlamsal derin görev olarak kabul edilmiştir.

NOT: Ayqdo içerisindeki uygulamalar her iki düşünce sistemini de aynı anda uyarmaktadır.

Bellek güçlendirme ile ilgili Standfor Üniversitesinden Gorden Bower (1790b-1972) yaptığı çalışmalarda yerleştirme yöntemini analiz etmiş ve bir alışveriş listesinin bu yöntemle hatırlanabileceğini göstermiştir.

Dauglas Herrmann genel bir bellek güçlendirmeden ziyade bazı materyallerin bazı tekniklerle daha iyi hatırlanabileceğini, diğer tekniklerin ise başka türlü materyalleri hatırlamada etkili olabileceğini bulmuştur. Özellikle eşlemeli çağrışımsal öğrenme için; imgeleme kullanılması, serbest hatırlama öğrenmesi için; hikâye hatırlama tekniği, seri halde öğrenme için; yerleştirme yöntemi en iyi yoldur.

NOT: AyQdo bahsedilen belek güçlendirme tekniklerinin birçoğunun kullanımını içermektedir. Düzenli yapılan uygulamalar ile bellek güçlendirme için gerekli teknikleri kullanma davranışı güçlenerek otomatikleşir. Otomatikleşen bu yetiler sayesinde öğrenme süreci hızlanmakta, uzun süreli belleğe gönderilen bilgi miktarı artmaktadır.

Çağrışımcı Yaklaşım

Bower, bellekteki anlamsal unsurların organizasyonunun bellek ve hatırlamada daha önce gösterilenlerden daha güçlü bir etkiye sahip olduğuna inandı. Bower, 1972’de bir dizi araştırma yapmış ve cümle içinde kullanılan veya hayalde ilişki içine sokulan kelime çiftlerinin hatırlanma düzeyinin %75, yalnız ezberleme yoluyla hatırlama düzeyinin ise %35 düzeyinde olduğu gözlenmiştir.

Diğer bir araştırmacı Pavio’nun çalışmaları bilginin bellekte nasıl temsil edildiğinin temel bir teorik açıklaması olan ikili kodlama hipotezinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu hipoteze iki kodlama sisteminin var olduğunu ifade etmektedir. Bu sistemler, Sözel olmayan zihinsel imgeleme ve sözel olan sembolik işleme şeklinde tanımlanır.

NOT: AyQdo içinde bulunan uygulamalarla iki kodlama sisteminin de kullanmasını sağlar.

Anderson ve Reder adlı iki psikolog, ayrıntılara inme derecesiyle hatırlama arasında doğrusal bir ilişki bulmuştur. Araştırmacıların elde ettiği sonuçlara göre, en ufak ayrıntılara inilerek kodlanan kelime en iyi, hiç ayrıntılarına ilinmeden kodlanan kelime en kötü hatırlanır. (Anderson ve Reder, 1979)

Azalma Teorisi: Thorndike tekrar tekrar yapılan hareketlerin veya tekrar tekrar tecrübe edilen olayların daha iyi öğrenilmiş olacağını ve bu sebeple de daha çabuk ve daha kuvvetli bir şekilde yapılacağını iddia eder.

Örgütleyici Bilgiler: Ausubek‘in modelinde en önemli kavramlardan biri örgütleyicilerdir. Örgütleyiciler öğrencilerin yeni gelen bilgiler ile halihazırda sahip oldukları bilgiler arasında köprü kurmalarını sağlayan bilgilerdir.

Guilfordun Zihin Yapısı Modeli:Guilford’a göre zekanın üç temel boyutu vardır. Bunlar zihinsel işlemler; ya da düşünme süreci; içerik ya da ne hakkında düşündüğümüz ve ürün ya da düşünme sürecinin sonucudur. Bu modelde zihinsel işlemler kendi içinde altı alt kategoriye ayrılır. Bunlar; Biliş (eski bilgileri hatırlama ve yenilerini keşfetme), hatırlama (bilgilerin üzerinden zaman geçtikten sonra hatırlanması), belleğe kayıt etme (bilgilerin anında hatırlanması) bütünleştirici düşünme (bir probleme sadece tek yanıt ya da çözüm bulma), ayrıştırıcı düşünme (bir probleme uygun pek çok yanıt ya da çözüm bulma) değerlendirme (bir şeyin ne kadar iyi doğru ve uygun olduğu hakkında karar verme).

Sternberg’in Üç Boyutlu Zeka Kuramı:Bilişsel kuramcılara göre zeka bireyin bilgileri belleğe depolaması ve bunları zihinsel işlemlerde kullanma biçimine bakılarak ölçülebilir. Bilişsel kuramcılar zekanın yapısı ya da içeriği gibi boyutlara odaklanmak yerine zekice davranışları üreten süreçleri inceler. (Feldman 1997)

Kodlama Kişisel Farklılıklar ve Normal Üstü Hafıza: Tulving’in öncülüğünü yaptığı bu ayırıma göre semantik hafıza sözcüklerde, ansiklopedilerde bulunan türden belli bir metne bağlı olamayan malumatlar içindir.

Prosesleme Seviyeleri ve Gelişme Teorisi: Kognisyonun gelişimi ile ilgili teoriler, çocuklardaki öğrenmenin büyük bir kısmının öğrenme maksadı olmaksızın ortaya çıktığı görüşünü kabul ederler.

Bellek, dikkat ve hatırlama ile ilgili bir deneyi değerlendirecek olursak;

Unutkanlıklarımızın önemli bir bölümü, kaydetme ya da bulup getirme sırasında gelen uyarıya pek dikkat etmemiş olmamızdan kaynaklanır. Dalgınlık, günlük yaşamdaki bellek yetersizliklerimizin bir bölümünden sorumludur; örneğin herhangi bir nesneyi nereye koyduğumuzu bulamamak gibi. Araştırmalarda, kodlama sırasında dikkati bölmenin, hedeflenen bilgi için zayıf bir bellek oluşturduğu görülmüştür. Bu konudan söz ederken, literatürde “değişiklik körlüğü” olarak adlandırılan olaydan söz etmeden geçmemek gerekiyor.

Değişiklik körlüğü araştırmalarında, insanlar bir sahneyi ya da bir nesneyi izlerken, buradaki kimi elemanlar birdenbire bir başkasıyla değiştirilir, insanlar bu değişikliği farketmezlerse buna “değişiklik körlüğü” adı verilir. Örneğin, bir araştırmada, basit bir iş yapan bir adamın gösterildiği bir filmde, sahnenin bir yerinde, deneklerin bilgisi dışında, sahnedeki adamın yerini başka bir oyuncu alır. Deneklerin yalnızca üçte biri bu değişikliği fark eder. Değişiklik körlüğü üzerinde yapılan başka bir araştırmada izlenen yöntemse şöyledir: Araştırmacılardan biri, kampüsteki insanlardan herhangi birine yol sorarken, konuşmanın orta yerinde, iki kişi bir kapı taşıyarak aralarından geçerler. Bu sırada, kapının arkasında kalan araştırmacı, başka bir araştırmacıyla yer değiştirir. Araştırmaya katılan 15 kişiden yalnızca yedisi bu değişikliği fark edebilmiştir. Yol soran kişinin değiştiğini fark etmeyenlerin hepsinin orta yaşlı ya da orta yaşın üzerinde kişiler olduğu dikkati çekmiştir.

Araştırmacılar bu kişilerin, yol soran kişiyi "bir üniversite öğrencisi" olarak genel bir kategoriye sokmuş olabileceğini, bu nedenle de değiştiğini fark etmediklerini düşünmüşlerdir. Ayrıca araştırmacılar üniversite öğrencilerinin, eğer deneyde yol soran kişi, kendileri için genel bir kategoriye (örneğin yapı işçisi) sokulabilecek birisiyse nasıl davranacaklarını merak etmişlerdir. Bunun için, ikinci bir deney hazırlanmıştır. Gerçekten de, yol soran kişi bir yapı işçisi olduğunda, öğrencilerin on ikisinden yalnızca dördü değişikliği fark edebilmişlerdir.

1979 yılında Jacoby, Craig ve Begg'in yaptıkları bir araştırmada deneklere, "at-keçi" gibi, bilinen adlardan oluşan sözcük çiftleri gösterilmiştir. Kimi sözcük çiftlerinde sözcükler arasındaki farklılık az, kimi çiftlerdeyse çoktur. Deneklerden, bu sözcükler arasındaki farklılığı, l'den 10'a kadar derecelendirmeleri istenmiştir. Derecelendirmeleri yaptıktan sonra deneklere sürpriz bir test uygulanmıştır: Deneklerden, gösterilen sözcükleri anımsamaları istenir. Araştırmanın sonunda deneklerin, aralarındaki farklılık daha az olan sözcük çiftlerindeki sözcüklerin çoğunu anımsadıkları ortaya çıkmıştır. Araştırmacılara göre bunun nedeni, birbirine çok benzeyen nesnelerin adlarından oluşan sözcük çiftlerinde deneklerin, farklılığın derecesini belirleyebilmek için, daha "derin" bir kayıt yapmış olması. Yani, "anlamlarına göre" kaydedilen sözcüklerin, daha sonradan anımsanma olasılığı artmıştır.

Bu deneyden de şu sonuca varabiliriz; kayıt, bir uyarının, bilişsel sistemimiz tarafından tutulacak bir biçime getirilmesidir. Bir anıyı daha sonradan bulup getirmek, onu anımsamak için ne kadar çabaladığımıza değil, bilginin nasıl kaydedilmiş olduğuna bağlıdır. Anlamları göz önüne getirilerek kaydedilen bilgiler, daha kalıcı olur.

Diğer bir durumda da insanların yalnızca duydukları cümleleri, aradan zaman geçtikten sonra sözcük sözcük anımsayamadıklarını gözlemişsinizdir. Bu konuyla ilgili de pek çok araştırma bulunuyor. Örneğin, 1977 yılında yapılan bir araştırmada denekler, aşamalı bir biçimde düzenlenmiş bir parça okumuşlardır. Konunun ana hatları ise yazının başlarında belirtilmiştir. Deneklerin bir bölümüne yazıyı okuduktan hemen sonra, bir bölümüne de 25 dakika sonra öyküyle ilgili sorular sorulmuştur. Gecikmeli olarak test edilen deneklerin, duydukları metinde geçen cümlelerin anlamıyla ilgili sorulara daha hızlı yanıt verdikleri gözlenmiştir.

Okulda ise öğrenciler genellikle, herhangi bir konunun ayrıntılarıyla ilgili sorulardan değil de, genel bilgilerden sınava girdikleri için. öğrencilerin performansı, yeni öğrenilen materyalle, kalıcı bellekteki diğer malzemeler arasında ilişki kurarak arttırılabilir. Ayrıca, ayrıntıları aklınızda tutmak için uğraşmıyorsanız, sınavdan önceki son dakikaya kadar kitabınıza bakarak bir şey kazanamayacağınız da anlaşılıyor.

Özetle söylemek gerekirse, insanlar, sözel malzemeleri yalnızca sınırlı bir süre için akıllarında tutabilirler. Bilgiler kalıcı bellekte işlenirken, işittiğimiz şeyler anlamı çıkarılarak depolanır. Bu nedenle duyduklarımızı sözcük sözcük anımsamakta zorlanırız. Ancak, özellikle sözcüklerin kendisi, anlamı açısından önem taşıyorsa, bu bilgiler de depolanır. Genellikle bilgileri kodlayarak geri çağırırken belleğimizi kullandığımızın bilincindeyizdir. Kokteyl partisi fenomeninde, bizim için anlamı olan şeylere o an başka bir şeyle ilgileniyor olsak bile dikkatimizi verebildiğimizi görebiliyoruz. Buna göre insanlar genellikle daha çok ilgilerini çeken şeylere odaklanırlar diyebiliriz. Değişiklik körlüğü olgusunda, dikkatin belleği ne derece etkilediğini, beynimizin genellediği ve kategorilere ayırdığı bilgileri işlerken ayrıntıya girmeden genel özellikleriyle değerlendiğini görüyoruz. Aynı zamanda genel özellikleriyle, dikkat edilmeden alınan verilerin, gölgeleme adı verilen deneysel yöntemle benzerlikleri olduğunu söyleyebiliriz. Sözcük deneylerinde ve cümlelerin anlamlarıyla ilgili yapılan deneylerin hepsinde insanlar dikkat ettikleri, üzerinde düşünüp yorum yaptıkları ve eski bilgileri ile bağlantı kurdukları bilgileri daha kolay hatırlayabiliyor, bunun dışındaki bilgileri ise geri çağırıp hatırlayamıyorlar.

Yapılan bütün deneylerde görüyoruz ki, sadece hafıza, sadece dikkat ya da sadece mantık muhakeme zihnimizin maksimum performans göstermesi için yeterli olmamakta. Hepsi birbiriyle uyumlu çalışan, bir tanesi zayıf olduğunda diğerlerini de negatif yönde etkileyen bir sistemler bütününün parçası olarak işlev görmektedir.

Yapılan araştırmalar, deneyler ve gözlemler sonucunda insan beyninin gelişimi üzerine her geçen gün artan bir bilgi birikimi olmaktadır. Tüm bu bilgiler ışığında araştırmacılar ortak bir soruya yönelmiş ve cevap aramaya başlamıştır. Bilişsel fonksiyonların gelişimi mümkün müdür? Gelişiyorsa nasıl?

Bilişim dil, düşünme, problem çözme, hatırlama, kavramlaştırma, hayal etme, öğrenme, bilgi işleme ve sembollerin akılda kullanılışı gibi değişik zihinsel faaliyetleri içerir.

Bilişsel Yapılar (Cognitive Structures) denilince kastedilen, çocuk ya da yetişkinde o anda var olan zihinsel organizasyon ya da zihinsel yetilerdir. Bir çocuğun bilişsel yapısını, büyük ölçüde biyolojik olgunluk düzeyi belirlemektedir. Çocuğun bilişsel yapısı da neyi, ne zaman özümleyebileceğini ve nelere uyum sağlayabileceğini belirler. Bilişsel gelişmeyi açıklamak için yapılan ilk çalışmalarda, “zekâ düzeyi” ile “düşünme hızı” arasında ilişki olduğu düşünülür.

Bilişsel psikoloji alanındaki psikologlar beynin işlevsel özelliklerinin keşfine bu işlevlerin karşılıklı ilişkilerine bellek, algı, duygular, dil ve diğer bilişsel süreçlerle ilişkisine daha fazla ilgi gösterirler. Bununla beraber, günümüzde beynin yapısal ve işleme özellikleri üzerine kurulu fizyolojik kanıtların da var olduğu görülür. (KRU)

Nöronlar arasında kurulan geçici bağlantılar sadece kısa bir süre için devam eder, fakat bu süre bir telefon numarasının hatırlanıp çevrilmesi için gereken süredeki gibi basit bir süredir. Bu tür izlenimlerin sürekli hale gelmesi için uzun süreli potansiyel (USP) adı verilen bir sürecin gerçekleşmesi gerekir. Usp hızlı ve defalarca tekrar edilen uyarana maruz bırakılan, sinir hücrelerinin uzatılmış bir zaman periyodu boyunca tepki eğilimlerini yükseltmeleridir. Usp memelilerde hipokampal sinapslarda gözlenebilmektir. Bu teori dendiritlerin bu yolla uyarılmasının uzun süreli anıları kolaylaştırma yeteneği olan yeni uzantıların oluşmasına neden olduğunu öne sürer. Uzun süreli ifade edilebilir anıların, serebral korteks hipocampusa bilgi gönderirken başladığı düşünülür. Bu süreç korteksi nöral devreleri hızlı ve tekrar tekrar uyararak ya da harekete geçirerek belleği güçlendirir.

Zihinsel organizasyonlar dendiğinde akla dikkat, bellek, zeka gibi kavramlar gelmektedir. Bilişsel yapıların gelişimi ise bu yetilerin gelişmesi ile mümkün olmaktadır; çünkü bu yetiler beynin özel bir bölgesinde yer almakla birlikte birbiri ile etkileşim içinde tüm beyni kapsayacak şekilde organize olmaktadır.

Belirli teknikler kullanarak bu fonksiyonların gelişimi mümkündür. Öncelikle belleğin kapasitesini artırmak diğer fonksiyonların da gelişimini tetikleyecektir.

Belleği kuvvetlendirmek için atılacak adımlardan ilki dikkati seçici bir biçimde öğrenilmek istenen konu üzerinde yoğunlaştırmaktadır. Bilgi işlem kapasitesi sınırlı olduğu için görülen duyulan her şey belleğe aktarılmaz. Seçilen belirli birkaç konu üzerinde dikkat yoğunlaştırıldığında, bu konular daha iyi belleğe aktarılır ve daha iyi hatırlanır. Seçici dikkat ve tekrara ek olarak belleğe yardımcı olacak diğer bir yöntem öğrenilmek istenilen konuyu organize etmektir. Organizasyon, öğrenmek istenilen konuya seçicilik ve anlam getirir. Daha önce bilinenle yeni öğrenilen bilgiler arasında ilişki kurmaya olanak verir.

Böylece kısa süreli bellekte kümeleme yoluyla öğrenilen birim sayısı arttırılabilir. Uzun süreli belleğin kapasitesi hem kodlama hem de ara-bul-geriye getir aşamasında bazı yöntemler kullanılarak artırılabilir. Kodlama aşamasında yer çağrışımlı yöntem ve anahtar kelime yöntemi gibi belleğe yardımcı düzenleme teknikleri kullanılabilir ve öğrenilen bilginin ayrıntılarına inerek kodlama aşamasında belleğin kapasitesini arttırılabilir. Ara-bul-geriye getir aşamasında ise uzun süreli belleğin kapasitesini artırmak için örgütleme yararlı olabileceği gibi öğrenme ve hatırlama zamanlarındaki bağlamın benzerliği de yararlı olabilmektedir.

Yapılan araştırmalar, kısa süreli hafıza performansında yaşa bağlı olarak, ortaya çıkan değişmelerin kısa süreli depolama kapasitesindeki artış olmadığını, aksine bu kapasiteyi daha etkili stratejiler kullanarak, daha iyi işletebilmekten kaynaklandığını göstermektedir.

Bilişsel psikolojinin bulgularını günlük yaşamımızda kullanmak için şu süreci izleyebiliriz;

Dikkat Edin

Belirli bir anda zihinsel olarak işleyeceğimiz bilgi miktarı son derece sınırlı olduğundan dikkatimizi öğrenmemiz gereken bilgiye vermek büyük önem kazanır. Neye dikkat edeceğimize karar verip, seçici olarak algılamaya başlarsanız başarılı olama yolunda büyük bir adım atmış olursunuz. Herhangi birşey dinlerken neye dikkat ettiğinizin farkında olmak ve bilinçli olarak dikkatinizi öğrenmek istediğiniz konuya yöneltmek verimli ve etkin öğrenmenin ilk adımıdır.

Tekrar Edin

Yeni öğrenilen bilginin bellekte iyice yerleşmesi ve kolaylıkla hatırlanabilmesi için tekrar edilmesi gerekir. Tekrar ederken de seçici olmak gerekir. Çünkü öğrenilen her şeyi aynen tekrar etmek zihin kapasitesini gereksiz yere işgal eder.

Organize Edin

İyi öğrenmenin diğer bir koşulu da organize etmektir. Organizasyon sürecinde kısa süreli belleğe gelen bilgiler bir araya getirilerek bireyin ön bilgilerine göre düzenlenir. Organizasyonun bir yolu gruplamadır. Gruplama yolu ile bilginin işlenmesinde yeni bilgiler daha büyük ve anlamlı hale gelir. Yeni gelen bilgiler anlamlı bir biçimde birleştirilerek kısa süreli belleğin kapasitesi artırılabilir. 100110100 gibi sayı yerine 100 110 100 daha kolay hatırlanır. Karmaşık bilgilerin öğrenilmesinde gruplandırma ile anlamlandırma birlikte kullanılır.

Uygun Bellek Teknikleri Kullanın

Bazı bellek teknikleri öğrendiğiniz konuyu daha iyi hatırlamanızda size yardımcı olabilir. Bu tekniklerin kognitif rehabilitasyonu sağlayan bilimsel teknikler olması öğrenilen bilginin kalıcılığını artıracaktır.

Ayrıca, anlamlandırma sürecinde kısa süreli bellekteki yeni bilgi uzun süreli bellekteki eski bilgilerle ilişkilendirilerek, anlamlı hale getirilir ve uzun süreli belleğe kodlanır. Bu nedenle bu süreç anlamlı kodlama olarak adlandırılır. (Gange 1974) Yapılan araştırmalar anlamlandırma yolu ile kodlanan bilgilerin daha kolay hatırlandığını göstermektedir. Anlamlandırma sürecinde birey bilgiyi daha iyi hatırlayabilmek için ön bilgileri ile genişletir. Bireyin belli bir konu ile ilgili ön bilgileri fazlaysa anlamlandırma süreci otomatikleşir ve kodlama hızlanır.

NOT: AyQdo içerisindeki uygulamlar hem ön bilgiyi sağlamakta hem de anlamlandırmayı otomatikleştirmektedir.

Bellek tekniklerinin temelinde yatan fikir, sizce iyi bilinen bir düzeni bu düzen bir bölge, bir şiir, bir resim veya bir nesne olabilir, temel alıp yeni öğrenilen bilgiyi bu düzenle ilişki içine sokmaktır. Böylece seçici olarak yeni bilgiyi organize etmiş olursunuz ve hatırlamak istediğiniz zaman, bildiğiniz bir organizasyonu temel olarak kullanma olanağınız bulunur.

NOT: Ayqdo içerisindeki bazı uygulamar, sizce bilinen bu düzenlerin ortaya çıkmasını ve bunları sistematik olarak kullanma özelliğini kazandırır.

Aralarında somut ilişkililer kurulan sözcüklerin hatırlanması hiçbir anlamı olmayan sözcüklerin hatırlanmasından daha kolaydır. Bu nedenle hatırlama düzeyi bir eylemin amacına göre belirlenir.

Belleğin bilgi işleme modeli genellikle dikkat, kodlama, bilginin transferi ve unutma gibi işlemlerle ilgili olan yapısal bileşenler üzerinde durur. Buna karşılık diğer yaklaşım, süreç tasarlamak ve daha sonra bu işlemlere göre bir bellek sistemi şekillendirmektir. Belleğin dayanıklılığı terimi bilginin derin bir şekilde işlenmesi olarak kavramlaştırılabilir. Derin bir düzeyde işlenen yani dikkat edilen tam olarak analiz edilen çağrışımlar ve görüntüler bakımından zenginleştirilmiş bilgiler ise uzun süreli olur. Bilginin kısa süreli bellekte tekrarlanması söz konusu bilgiyi daha uzun süreli bir belek deposuna taşımaya yarar.

Çalışma belleğinin bilginin sürekli olarak bellekte tutulmasını sağlamakta ve böylelikle bu bilgilerin kullanılabilirliğini artırmaktadır. Bilginin aktif bir şekilde tutulmasına prefrontal, premotor ve periatal kortikal alanların aracılık ettiği bilinmektedir.

NOT: AyQdo uygulamalarında beynin bu bölgeleri uyarılmaktadır. Uyarılan beyin bölgelerinde kanlanma yoğun olduğundan gelişim sağlanmakta ve çalışan bellekte olan bilgilerin USB’ye otomatik kaydediş süreci başlamaktadır. Düzenli yapılan uygulamalar ile otomatikleşen bu süreç öğrenmeyi hızlandırmaktadır.

Başarı büyük ölçüde belirli bir bilgiyi hatırlama yeteneğine bağlıdır. Bellek güçlendirme teknikleri ya da araçları bir ritim ya da imge yolu ile bilinen çağrışımları kullanarak bellekteki bilginin depolanmasını ve hatırlanmasını artırır. Bu tanımın içinde üç önemli kısım bulunur. 1 bilinen çağrışımları kullanma 2 bilginin kodlanması ve depolanması 3 depolanan bilginin hatırlanması. En başarılı bellek güçlendirme teknikleri bu üç özelliği de içerir.

Bellek güçlendirme tekniklerinin en eskisi ve en çok bilineni yerleştirme yöntemidir.

Yerleştirme yöntemi: Ardışık olarak düzenlenmiş bilinen yerlerin teşhis edilmesi, Bu yerle bağlantılı olan hatırlanması gereken itemlerin imgelerinin yaratılması, Hatırlanması gereken yerler için bir ipucu işlevi gören bu yerlerin zihinsel olarak yeniden ziyaret edilmesinden oluşur. Günlük hayattan gelen birçok veri ve bazı deneysel bulgular bu yöntemin işe yaradığını göstermektedir.

Tüm bellek güçlendirme teknikleri bilginin yapılandırılmasına dayanır, böylece bilgi kolaylıkla ezberlenebilir ve geri getirilebilir. Bu organizasyonla ilgili şemalar mekanlardan, zamandan, yazıdaki benzerliklerden seslerden imgelerden ve buna benzer şeylerden oluşturulabilir.

Not: AyQdo organizasyonu öğretir. Organize edilen bilgiler daha kola hatırlanır.

Bununla birlikte uygun bilgi olmadıkça en iyi bellek güçlendirme teknikleri bile yararsızdır. Bilginin başarı ile kodlanması için ilk adım belleğimizde saklamak istediğimiz bilgi üzerine dikkatimizi odaklamaktır. Dikkat, diğer itemler (tarihler, sözcükler, fikirler) için de belleğin önemli bir bölümüdür ve bellek sürecinde anahtar basamaklardan biridir. Dikkatin olmadığı yerde bellek teknikleri bile başarısız olur. Bu nedenle bellek geliştirme yöntemlerine ek olarak dikkatin de gelişmesini sağlayacak uygulamalar yapmak gerekmektedir.

NOT: AyQdo hem bellek güçlendirme hem dikkat geliştirme uygulamalarını içeren, bu sistemleri eş zamanlı çalıştıran bir sistem işletir.

Bellek güçlendirme tekniklerinin kullanımı kişinin belli bir bilgiye dayalı bilgisini artırabilir fakat bilginin organizasyonu da önemlidir. Uzmanların belleği bizimkinden farklıdır; uzmanlar bilgiyi daha kolay, ulaşılabilir, işlevsel ve etkili bir şekilde organize ederler. Kişiler bu şekilde uzun süreli belleklerindeki mevcut bilgilerini kullanarak çalışma belleği kapasitesini artırmaktadırlar.

1. Belleği kuvvetlendiren kodlama ilkesi (organizasyon): Yeni bilgiyi kuvvetlendirmek için eski bilgiyi kullanır.

2. Bellekten geriye getirme ilkesi (erişim): Bu ilkeye göre ise göre kişiler sistematik kodlamaya ve USB’den anlamlı görüntüler geri getirmeye yarayan soyut, çok özelleşmiş mekanizmalar geliştirmek için bir konudaki bilgilerini kullanırlar. Bu yetenek bilgiyi tahmin etmeyi ve bilginin yeniden geri getirilmesini kolaylaştıracak biçimde depolamalarını sağlar.

3. Hız artırma ilkesi (çabukluk): Görüntüleri tanıyan ve kodlayan kişilerde pratiğin hızı arttırdığını ifade eder. USB’nin depolama ve geri getirme işlemleri yoğun alıştırmayla kolaylaştırılırsa işlenebilecek yeni bilginin miktarı sınırsız gibi görünür.

İmgeleme ve Zihinsel Psikoloji

Zihinsel imgeleme ile ilgili çalışmalarda araştırmacıları en çok meşgul eden soru, bilginin nasıl depolandığı ve bellekten nasıl geri getirildiğidir. Nörolojik faaliyetin bilginin depolanması ile ilgili bağlantısının çok spesifik bir şekilde olduğunu öne sürebiliriz. İmge hakkındaki görsel bilgi süzülmüş, özetlenmiş ve soyut ifadeler olarak depolanmıştır. Belleğin yeniden harekete geçirilmesi bu soyut kodun bellekten geri getirilmesi anlamına gelmektedir. Sonuç olarak bazı bilgiler görsel olarak kodlanırken bazılarının soyut bir biçimde depolandıklarını öne sürebiliriz ki bu da zihinde birden fazla kodlamanın olduğunu gösterir.

Kognitif (Bilişsel) Gelişim ve Öğrenme

Öğrenme; doğumdan sonra hazır olan bilgiyi alabilme, biriktirebilme ve kullanabilme potansiyelinin çevre katkılarıyla kullanılabilir duruma getirilmesi şeklinde tanımlanabilir. (Madi, 1997)

Bu öğrenme ile hafızaya depolama işleminin sonuna kadar devam eden nöronal değişikliklerin birleştirilmesi süresince, nöronlar içersinde birbiri ile bağlantılı bir dizi biyo-kimyasal ve yapısal değişmeler meydana gelir. Kısa süreli depolama değişiklikleri nöronal dengede bölgesel artışları arttırır ve bu iki değişiklik birlikte kısa süreli hafızaya aracı olur. Eğer değişiklikleri büyük miktarda olmaya devam ederse sonuçta uzun süreli hafızaya hizmet götüren yapısal değişikliklere sebep olurlar. Değişmeyen sabit hafızaya aracı olan nöronal değişiklikler öğrenme işlemi sırasında başlar.

Öğrenme aracılığıyla başlatılan bu değişiklikler yüksek seviyede nöral faaliyetlere sebep olur. Bunlar da, etkilenen nöronların içindeki ve dışındaki şarj olmuş atomların dengesini değiştirir ve protein sentezine bağlı yapısal değişikliklerle sona erer. Bunların yanı sıra hafızanın daha önceleri iki kısa süreli depo tarafından tutulduğu öne sürülmektedir. Bu depolardan biri çok kısa sürede biten bir depo olup potasyum klorid faaliyetiyle ilişkilidir. Diğer depo ise daha gecikmelidir ve daha uzun süre içerisinde sona erer ve her nasılsa sodyum pompası faaliyetine bağlıdır (bu pompa nöronların içindedir ve dışındaki kimyasal dengeyi korur).

Şartlı öğrenme görevlerine ait hatıraların organizasyonu ve yeri; öğrenme esnasında ve öğrenmeyi takiben beyinde cereyan eden elektriksel faaliyet kaydedilerek de keşfedilmiştir. Olds ve arkadaşları tek bir sinir hücresinin faaliyetini kaydetmiştir. Buradan hareketle öğrenmenin; impulsların tekrar aynı yolla gönderilmesine sebep olduğunu dolayısıyla klasik şartlanmayı takip ederek şartlı uyaran takdiminin evvelce bundan etkilenmemiş olan bölgeler üzerinde etkili olması gerektiğini öne sürmüşlerdir.

İnsanları, diğer canlılardan ayıran en önemli özelliklerden biri öğrenme kapasiteleridir. Öğrenme kalıcı izlidir: Öğrenmeden söz edebilmek için bireyin gösterdiği davranış değişikliğinin sürekli olması gerekir.

Başarılı bir öğrenme ve problem çözme için bilincin de o kadar fazla işin içine girmesi gerekir. Dikkat mekanizmaları bilinçli hale gelecek olan şey üzerinde seçici kontrol uygular. Bir hata keşfedildiği zaman yürütmeyi durdurmak için harekete geçen bilinçsiz kurallar sistemi bilinçli amaç ve kuralları izler.

Öğrenirken aynı zamanda da bir bellek sürecinin işlemekte olduğu kuşkusuzdur. Öğrenme kısa-süreli bellekle çok yakından ilişkilidir. Bu ilk aşama öğrenmeden sorumlu beyin yapısı hippokampustur. Hippokampus Latince denizatı demektir; söz konusu yapı bir denizatına benzediği için bu şekilde adlandırılmıştır. Hippokampus bilginin öğrenilmesi, hatırda tutulması ve anısal bellekten sorumludur. Şakak lobunun belirli alanları ise semantik bellekten sorumludur. Çok önemli bir bellek türü de çalışma belleğidir. Bu bellekte kişi bir yandan bilgileri depolarken bir yandan da bunlar üzerinde işlemler yapar. Buna en güzel örnek, bir tercümanın simültane tercüme yaparkenki bilişsel süreçleridir. Onlar konuşmacının söylediklerini kısa-süreli belleklerinde depolarlar ve duydukları üzerinde ilgili dile tercüme işlemlerini gerçekleştirirler. Ancak o sırada, bir yandan da, konuşmacının yeni söylediklerini belleğe atmaya devam ederler. Çalışma belleğinden sorumlu yapı ise beynin alın lobunda bulunan dorsolateral prefrontal kortekstir.

Öğrenme ezberciliğe dayanmamalıdır. Çocuk sınıfta kalkıp kitaptaki beş sayfayı birinci kelimeden başlayıp sonuncu kelimeye kadar hiçbir yanlış yapmadan anlatıyorsa bu bir ezber öğrenmedir, zincirleme öğrenme yapılmıştır. Bu gibi öğrenmelerde öğrenci bir yerde durdurulduğunda bilgileri verme yeteneği kaybolur. Çünkü zincirleme öğrenmede her kelime bir sonraki kelimenin uyarıcısıdır, zinciri bir yerde kırdığınız zaman bu ilişkisel düzeni bozmuş olursunuz.

Hemen unutabileceğiniz bilgiler hariç, her öğrenme özümsenerek yapılmalıdır. Yani yeni bilgiler, uzun-süreli bellekte mevcut olan diğer bilgilerle ilişkilendirilerek öğrenilmeli, böylece de giderek anlamsal bellek oluşmalıdır. Anlamsal bellekte beyin kabuğunun neredeyse bütünü işin içine girer. Çok çarpıcı olan bir husus, anlamsal belleğin kısmen bilinçli olarak oluşturulması, kısmen de beynin/zihnin bir yerlerinde biz farkında olmadan, kendiliğinden oluşmasıdır. Bu kendiliğinden yapma işlemi, bilinçli olan frontal lob, bilinçsiz olarak da alt beyin yapıları tarafından gerçekleştirilir. Hatta beyinde duygulardan sorumlu olan limbik sistem yapıları da bu işlemlemeye dâhil olur, çünkü insanlar bilgiyi salt bilişsel düzeyde öğrenmezler, ona ilişkin bir takım duygularla beraber öğrenirler. Bu da beynin pek çok alanının öğrenme ve bellek işlerinden sorumlu olduğunu gösterir.

Bilişsel kuramcılar, öğrenmenin içsel bir süreç olduğunu ve doğrudan gözlenemeyeceği görüşünü getirmektedir. Bu kuramcılar daha çok, öğrenmenin doğrudan gözlenemeyen algı, bellek, duyuş, yaratıcılık, hatırlama gibi işsel süreçleri ile ilgilenmektedirler. Bireyde meydana gelen davranış değişikliğini ise içsel süreçlerin dışa yansıması olarak kabul etmektedir. Bireyin yeni gelen bir bilgiyi öğrenebilmesi için, öğrenme sürecine zihinsel olarak etkin katılması, diğer bir deyişle kendine sunulan uyarıları seçmesi, kendisi için anlamlı hale getirmesi ve uygun tepkiyi üretmesi gerekir. Bliş, kısaca insan zihninin dünyayı ve çevresindeki olayları anlamaya yönelik yaptığı zihinsel işlemlerin tümüdür.

Kognitif (Bilişsel) Kurama Dayalı Öğretim Modelleri

Bilişsel kuramcılar öğrenme veöğretme sürecinde yeni gelen bilgilerin algılanması, önceki bilgilerle karşılaştırılması, yeni bilgilerin oluşturulması, elde edilen bilgilerin belleğe kodlanması ve hatırlanması süreçleriyle ilgilenmektedir. Bilişsel kuramcılara göre öğrenme bireyin var olan şemalarının genişlemesi ya da yeni şemaların oluşması ile mümkün olur. Bu da anlamlı öğrenmeyi gerektirir. Anlamlı öğrenme sürecinde birey yeni gelen bilgiler ile ön bilgilerini karşılaştırarak sahip olduğu şemaları genişletir ya da yeni şemalar oluşturur. Bu nedenle anlamlı öğrenmeyi savunan eğitimciler, öğrenmenin düzenlenmesinde bireylerdeki temel şemaların oluşmasına yardım eden kavram ve ilkelerin öğretimine ve bilgilerin örgütlenerek bireyin önbilgilerine uygun olarak sunulmasına önem verir.

Öğrenmenin temelinde organizmanın algılanması, hatırlanması, düşünmesi, başka bir deyişle bilişsel süreçleri ve yapıları yatar. Öğrenme deneyine konan organizma “neyin neyle ilişkili olduğunu algılar, anlar” ve daha sonra test edildiğinde, daha önce algılamış olduğu ilişkileri hatırlar ve ona göre davranır.

Uygar toplumlar eğitim sistemlerini önemli bir ulusal sorun olarak algılarlar ve sürekli daha iyi öğretim yöntemleri geliştirmeye çalışırlar.

Büyük ölçüde uygulamalı bir bilim olan eğitim, birçok bilim alanı ile etkileşim içindedir. Bu alanlar biri de psikolojidir. Eğitim özellikle psikolojinin alt dalları olan gelişim ve öğrenme psikolojisinin çalışma ve araştırma bulgularından yararlanır.

Öğrenme psikologları, laboratuar ya da doğal ortamda hayvan ve insan davranışlarını gözleyerek, çeşitli ölçme araçları uygulayarak öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini ve öğrenme için geçerli olan ilkeleri ortaya koymaya çalışırlar.

Öğrenme İçin Nörogelişimsel Sistem (NEURODEVELOPMENTAL FRAMEWORK)

Bütün sistemler gibi Nörogelişimsel Sistem (NS)’de öğrenmenin ve öğrenen kişilerin anlaşılabilmesi adına oluşturulmuş düzenleyici bir yapıdır. Dr. Mel Levine ve University of North Carolina’s Clinical Center for the Study of Development and Learning iş birliği ile geliştirilmiştir. Alexander Luria’nın “cultural-historical psychology ve psychological activity theory” gibi diğer nöropsikolojik sistemlere benzer. Ayrıca speech-language pathology, occupational therapy ve physical therapy gibi disiplinlerden de yararlanır.

İçeriksel olarak aşağıdaki diğer sistemlerin içeriğini paylaşır. Buna rağmen, sistem general intelligence factor (g factor) içermez ve öğrenen kişileri dayanıklılık ve zayıflık profillerine göre tanımladığı için, etiketlemeye, tanılara veya geniş yetenek seviyelerine karşıdır. Bu sistem ayrıca, okuma ve yazma gibi akademik beceriler ile bağlantı oluşturmak için geliştirilmiştir.

Eğitimle ilgili başlıca konular gibi bu konuyla ilgili bağlantılar ve uyumluluklar aşağıda belirtilmiştir.

Bu yapı bazen sistem olarak da adlandırılan, 8 temel içerir. (Levine, 1998)

· Dikkat- Zihinsel enerji, gelen bilgiyi işleme, ve çıktıyı düzenleme(Posner & Rothbart, 2007)

· Temporal-dizisel düzenleme – Seri olan materyalleri işleme ve üretme (Bishoff-Grethe, Goedert., Willingham, & Grafton, 2004; Parmentier, Andres, Elfors, & Jones, 2006; Zorzi, Prifitis, Meneghello, Marenzi, & Umilt, 2006)

· Uzamsal-Mekansal düzenleme – Görsel ve/veya uzamsal-mekansal olan materyalleri işleme ve üretme (Van Garderen, 2006; Mammarella, Cornoldi, Pazzaglia, Toso, Grimoldi,& Vio, 2006; Kozhevnikov, Motes, & Hegarty, 2007).

· Bellek- Bilgiyi depolama ve geri getirme (kısa veya uzun geçikmelerden sonra) veya kullanırken, zihinsel olarak bilgiyi askıya almak. (Swanson & Jerman, 2007; Kail & Hall, 2001; Imbo & Vandierendonck, 2007).

· Dil-Lisan – Dile ait sesleri, kelimeleri, cümlerleri anlama ve kullanma ve konuşma (Katzir, Youngsuk, Wolf, O’Brien, Kennedy, Lovett, & Morris, 2006; Nagy, Berninger, & Abbott, 2006; Altemeier, Jones, Abbott, & Berninger, 2006).

· Nöromotor fonksiyonlar- Büyük kasların, ellerin ve parmakların hareketleri üzerindeki kontrol (Williams, Thomas, Maruff, & Wilson, 2008; Bar-Haim & Bart, 2006; Contreras-Vidal, 2006).

· Sosyal Kavrama – Sözlü ve sözlü olmayan taktikleri içeren, diğerleri ile karşılıklı etkileşim gezinimi (Blake & Shiffrar, 2007; Blakemore, 2007; Brewer & Hewstone, 2004; Holtgraves & Kashima, 2008)

· Yüksek seviyeli kavrama – Karmaşık ve çok yönlü düşünme (Russ, Scherr, Hammer, & Mineska, 2008; Hertzog, 2007; Amsterlaw, 2006).

Bu 8 temele ek olarak bu sistem çapraz kurgu fenomeni (cross-construct), oran ayarı (rate alignment), strateji kullanımı (strategy use) (taktiksel olarak düşünme ve çalışma), yığın boyutu kapasitesi (chunk size capacity) işlenen, saklanan veya üretilen malzemenin miktarı, ve biliş ötesi (öğrenme hakkındaki bilginin seviyesi ve kişinin kendi nörogelişimsel güçlü ve zayıf yanları hakkındaki içgörü) gibi farklı sistemler içerir. (Benjamin & Bird, 2006; Broekkamp & Van Hout-Wolters, 2007; Flavell, 1979; Halford, Wilson, & Phillips, 1998; Hofer, 2004; Lungu, Liu, Waechter, Willingham, & Ashe, 2007).

Öğrenmede Etkili Kognitif (Bilişsel) Yetiler

Hafıza: İnsanların belleği olmasaydı, bir insan belli bir deneyimden öğrendiği davranış ve görüşleri saklayamazdı. Kısa bir süre önce öğrendiğimiz bir bilgiyi hafızaya dayanarak hatırladığımız ve uygulamaya koyduğumuz için eğer hafıza olmasaydı edindiğimiz tecrübelerden geriye hiçbir şey kalmaz, öğrenme denilen şey de gerçekleşmezdi. Bunun sonucu olarak çok dar bir çerçeve olan “bu anı” yaşamak zorunda kalırdık ve belleğin olmadığı yerde öğrenimden ve öğrenilen şeylerin birikiminden söz edilemezdi.

Sınava girdiğimizde kitapta okuduğumuz bilgileri hatırlamamız istenir. Bu durumda öğrenme (kitabı okurken) ve hatırlama (sınavı alırken) anlarından hem dış bağlam hem de iç bağlam farklıdır. Bağlamlardaki bu farklılıklar ara-bul- geriye getir sürecini sekteye vurur ve hatırlama zorlaşır. Öğrenme anındaki bağlam hatırlama anındaki bağlama ne kadar benzerse hatırlama o kadar kolay olur.

Duyusal bellek: Bilgiyi edinmenin ilk aşaması duyusal kayıttır.

Kısa süreli bellek: Kısa süreli bellek duyusal belleğe gelen bilgilerin davranışa dönüşmesini ya da uzun süreli belleğe kodlanmasını sağlar. Kısa süreli bellekte bilgiler etkindir. Bilgiler bu bellekte korunduğu kısa süre içinde ya davranışa dönüştürülür ya da uzun süreli belleğe kodlanır. Aksi takdirde unutulur. Kodlama ve unutma süreçleri kısa süreli belleğin boşalarak yeni bilgiler gelmesini sağlar. (Woolfolk, 1993)

Böylece kısa süreli bellek sürekli çalışır ve öğrenmede süreklilik sağlanır. Bu işlevinden ötürü kısa süreli belleğe çalışan bellek de denir. Kısa süreli belleğin kapasitesi ve bilginin korunma süresi sınırlı olmakla birlikte çok önemli işlevleri vardır.

Öğrenmeyi ve hatırlamayı doğrudan etkileyen bu işlevlerin başlıcaları şunlardır;

1) Duyusal kayda gelen yeni bilgi ile uzun süreli bellekte saklı bulunan eski bilgileri karşılaştırır ve eşleştirir.

2) Uzun süreli bellekteki örgütlenmiş bilgilerle yeni gelen bilgileri bütünleştirir.

3) Yeni gelen bilgilerin sesli ya da sessiz tekrarlar yolu ile kısa süreli bellekte kalmasını sağlar.

4) Uzun süreli bellekteki bilgilerin etkin hale getirip örgütleyerek davranışa dönüştürür.

Uzun süreli bellek: Uzun süreli bellek yeni gelen bilgilerin eskilerle bütünleştirilerek saklandığı yerdir.

Öğrenme ve hafıza ile ilgilenen psikologlar küçük çocuklarda ve engelli yetişkinlerde eksik olan çeşitli stratejilerin rolünü de kapsayan bazı ipuçları sağlamışlardır. Engelli veya küçük çocukların problem çözme ve hatırlamada gösterdikleri bu büyük strateji eksikliğini kapatmasını onlara öğretmenin bir yolu yok mudur?

Öğrenme ve hatırlama stratejilerinden bazılarının öğretilebileceği düşünülmektedir. Çeşitli araştırmacılara göre eksik olan, hafıza ile ilgili görevlerde yardımcı olan bir master plandır, yani stratejileri kullanma stratejisidir. Başarısız öğrencilerin okul başarısını yükseltmek için, birçok faktörün bir arada ele alınması gerekmektedir. Bilgiyi işleme kuramına göre birey belli bir zamanda ve yerde öğrendiği bilgiyi istediği yer ve zamanda uygulama yetkisine sahiptir. Bu durum bireyin öğrenilen bilgileri belli bir yerde depolama kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir. Bu da bellek gücü ile ilişkilidir.

Kaygı ve öğrenme: Kaygının yararlı ya da zararlı olduğunu anlayabilmek için iki faktörü bilmemiz gerekir. 1 kaygının derecesi ve 2 başarmayı amaçladığımız görevin zorluk düzeyi. Kaygının şiddeti ve bizim başarmak istediğimiz görevin zorluk derecesi kaygının yararlı ya da zararlı olduğunu belirler. Zor bir fizik problemini anlayarak çözümlemek gibi, oldukça karmaşık bilişsel işlemleri içeren bir görevi başarma durumunda kaygının zararlı olduğu gözlemlenmiştir. Öte yandan belirli nesneleri önceden belirlenmiş gruplara seçtirme gibi basit bir işlemi gerektiren durumlarda orta derecedeki kaygı göreve daha erken başlamada ve daha erken bitirmede yararlı bulunmuştur.

Kaygı ve öğrenme arasındaki ilişki güdülenme ve başarı arasındaki ilişkiye benzer. Öğrenilen malzeme basit ve kolaysa yüksek kaygı derecesi bunun çabuk öğrenilmesine yol açar.

Öğrenmeyi Etkileyen Diğer Kognitif (Bilişsel) Farklılıklar

Bilişsel psikoloji alanında yapılan çeşitli araştırmalar insanların çevrelerindeki bilgiyi algılama, örgütleme ve depolama süreçlerinde farklılıklar gösterdiğini ve bu farklılıkların okul başarısını büyük ölçüde etkilediğini göstermiştir. Zeka ya da özel yeteneklerden farklı olan bu öğrenci özelliklerinin başlıcaları bilişüstü beceriler, bilişsel stratejiler, bilişsel sitiller, öğrenme modelleri ve öğrenme sitilleridir. Bazı kişiler öğrenme sürecinde uygun işlemler seçmeyi ve uygulamayı başarırken diğerleri güçlük çekebilir. Başarılı öğrenciler belli bir öğrenme durumunda ihtiyaca uygun taktikler, satratejiler, teknikler ve yöntemler bulabilirken başarısız öğrenciler nasıl çalışacaklarını bilmezler. Bu becerilerin gelişmesi için, bireyin öncelikle kendi öğrenme sitillerini, nasıl öğrendiğini bilmesi, kendi öğrenmesini izlemesi gerekir. Bireyin bu zihinsel süreçleri farkındalığı bilişüstü becerileri olarak adlandırılır. (Nisbet ve Shucksmith, 1986)

Öğrenme Stratejileri

Öğrenme stratejileri bireyin öğrenme sırasında duyularına gelen uyarımları kısa ve uzun süreli belleğe transfer etmesini ve uzun süreli belleğe işlenmesini sağlayan teknikleri içerir. Öğrenmeyi kolaylaştıran bu stratejiler aynı zamanda öğrencinin güdülenmesini ve öğrenilen davranışın kalıcı olmasını sağlar. (Wittrock 1986)

Yapılan araştırmalar başarılı öğrencilerin bilişsel stratejileri etkili bir biçimde kullandığını göstermektedir. Bu öğrenciler hızlı ve kolay öğrendikleri gibi bilgileri daha kolay hatırlayıp kullanabilmektedirler. (Lefrançois 1997)

Carrol’un okulda öğrenme modeli: Öğrenme için gerekli olan süre öğrencinin sözel bellek ve yeteneğine, kendisine sağlanan öğretimin niteliğine ve öğretimi alma becerisine bağlıdır. Carrol’a göre öğretimin niteliği öğretim materyallerinin basitten karmaşığa doğru sunulması sırasına öğrencilerin hedeften haberdar edilmesine öğretim materyallerinin niteliğine, öğrenme güçlüklerinin teşhis edilerek eksikliklerinin tamamlanmasına bağlıdır

NOT: Ayqdo’nun işleme sistemi bu sistmele aynı prensiplere dayanır ve bu süreçleri sağlar.

Farklılaştırılmış öğretim: Bireylerin ön bilgileri, hazır bulunuşluk düzeyleri, dil yeterlilikleri, öğrenme tercihleri ilgilerinin birbirinden farklı olduğunu ve öğrencilerin en iyi kendi özelliklerine uygun öğretim ortamında öğrenebileceğini kabul eder. Farklılaştırılmış öğretimde tüm öğrencileri aynı seviyeye getirme çabası yerine öğrencilerin başlangıç seviyesine göre ileriye götürmek ve öğrenci gelişimini en üst düzeye çıkarmak amaçlanmaktadır.

NOT: Ayqdo her bireyin kendine özgün seviyesine göre çalışan bir sistem izletir. Kişilere standart olmayan, seviyelerine uygun bir uygulama sistemi sunulur.

Bugün modern psikolojide egemen olan görüş sudur; Koşullanma türü öğrenme ve bilişsel süreçler yoluyla öğrenme, iki farklı öğrenme türünü ifade eder. Bu iki farklı öğrenme türü birbirlerini tamamlayıcı bir rol oynarlar. Bu nedenle, okullarımızdaki eğitim programlarını yapılaştırırken, insanın bilişsel süreçlerinin önemi göz önünde tutulmalıdır.

Kognitif rehabilitasyon, kişinin bozulan veya çeşitli etkenlerle gerileyen zihinsel yetilerini belirleyip, ihtiyacına göre zihin faaliyetlerini arttırmaya yönelik, beyin işlevlerini geliştirici egzersizlere, ilaçlara ve çok fonksiyonlu cihazlara dayanan zihin geliştirme programlarıdır. Aslında tüm dünyanın ortak kararı gibi gözüken beyin çağı dediğimiz son yıllarda, zihinsel gelişim çok daha önem kazanmıştır. Hayatın tüm alanlarında çok etkili sonuçlar vermiştir. Bu yüzden kognitif rehabilitayon yöntemleri çok hızlı gelişmektedir.

Kognitif rehabilitasyon Avrupa, Amerika, Japonya, Kanada gibi ülkelerin üniversiteye bağlı kliniklerinde, özel nöropsikoloji kliniklerinde ve bir çok eğitim kurumlarında uygulanmaktadır. Bununla ilgili birçok dernek, şirket ve akademik birim işbirliği içerisinde aktif olarak çalışmaktadırlar. Sadece bu konularda uzmanlaşmış akademik birimler oluşturularak çalışmalar yaptırılıp ulusal ve uluslararası organizasyonlar düzenlemektedir. Bu konularda yayınlanmış çok fazla akademik ve özel kitaplarda bulunmaktadır. Şu anda spesifik olarak bu konuda yazılmış herhangi bir eser yoktur. Ancak lokalize olarak bazı kognitif fonksiyonları geliştiren kitaplar vardır. Sadece dikkati geliştirmek için, sadece zihinde canlandırma yeteneğini geliştirmek için veya sadece mantık-muhakeme yeteneklerini geliştirmek için yazılmış bu eserlerin belli oranlarda faydası olsa bile, bu uygulamalar çocukların kitaba karşı olan önyargılarından kaynaklı yeterince uygulatılamamaktadır ve tam yapılandırılmış bir yönerge sistematiği ile hazırlanmadığı için de beklenen sonucu verememektedir.

Kognitif rehabilitasyon yazılımları adında çok çeşitli uygulamar mevcuttur. Ülkemizde bu tip yazılımlar henüz üretilmemiştir. Ancak yurt dışında bu konuda birçok yazılım vardır. Bunlar çok çeşitli olup değişik özelliklere göre ayrışmaktadır. Hem nöropsikolojik test yapıp hem de gelişim sağlayanlar vardır. Sadece gelişim programı düzenleyenler vardır. Bu yazılımların en büyük dezavantajları pahalı oluşlarıdır. Ancak yurt dışında bu tip faaliyetler devlet tarafından finanse edildiği için, bireylere çok fazla bir maddi yük getirmemektedir. Dolayısı ile haftanın her günü kişiler bu tip merkezlere gidip bu hizmeti kolaylıkla alabilmektedirler. Ancak bu yazılımlar ülkemizde kullanılsa bile, bu hizmeti almak isteyecek bireylerin bu merkezlere gitmeleri maddi açıdan çok zorlayıcı bir sürece dönüşebilir.

Kognitif rehabilitasyon ile düzenli bilişsel egzersizler yapılarak bellek, dikkat, planlama ve kavramsal yetilerin onarımı ya da bu alanlardaki kusurların telafisine yönelik taktikler geliştirilebilmektedir. Beynin ölen hücrelerinin yerine diğer hücrelerin işlev gördüğüne yönelik araştırma bulguları mevcuttur. Beyin plastisitesi olarak tanımlanan bu olayda, beynin diğer hücreleri ölen hücrelerin fonksiyonlarını üstlenmektedir. Bunu geliştirebilmek için de sağlam kalan hücreleri daha etkin hale getirmek gerekmektedir. Bu da ancak dış bir uyaran yolu ile verilen görsel, işitsel ya da elektrik uyarılar ya da bazı hareketlerle olabilmektedir.

Kognitif rehabilitasyon başta temel bilgi işleme becerilerini geliştirmekle birlikte; yeti yitiminin azaltılması toplumsal ve mesleki işlevselliğin arttırılması, bireylerin yaşam doyumunun, kalitesinin yükseltilmesini; hastaların hasta kimliği dışına çıkıp toplum için bağımsız bir birey olarak kendilerini değerlendirmelerini amaçlar. Kognitif fonksiyonların aktive olmasını sağlamak amacıyla, belirli bir bilişsel fonksiyona yönelik uyarıcılar uygulanır. (örneğin; dikkatini, mekanda belirli bir uyarıcıya yönlendirmesini sağlamak amacıyla dikkat eğitimi vermek; kişinin yaptığı hataları fark etmesini sağlamak amacıyla, sanal ortamlarda yapılandırılmış görevler yaptırmak vb.)

Birçok nörolojik (demans, serebrovasküler hastalıklar, nörodejeneratif hastalıklar, beyin tümörleri, epilepsiler v.s.) ve bazı kronik psikiyatrik hastalıklar (kronik şizofreni, kronik depresyon v.s.) sürecinde bilişsel bozukluklar ortaya çıkmakta ve bu durum kişinin günlük yaşamını, etkinliklerini, mesleki performansını olumsuz yönde etkilemektedir. Avusturya’da 1947 yılında Dr. Felix Schuhfried’in kurduğu Schuhfried Enstitüsü Viyana Üniversitesi ile işbirliği içinde psikiyatri ve nörolojide kullanılabilecek tanı ve tedaviye yönelik çeşitli testler geliştirip tıbbın hizmetine sunmaktadır. Bu programlar bilişsel performans düzeyinin belirlenmesinde tanı amaçlı kullanılan testlerden farklı olarak kişinin günlük yaşamında ve mesleki etkinliklerinde oluşan performans kaybını azaltmayı amaçlar. Tüm rehabilitasyon çalışmalarında amaç kişiyi olabildiğince hastalık öncesi durumuna veya bu mümkün değilse günlük hayatını tek başına sürdürebilecek düzeye getirmektir.

Tüm dünyada giderek daha yaygın bir şekilde kullanılan kognitif rehabilitasyon programları, tıp ve bilgisayar teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak sürekli yenilenip güncellenmektedir. Yapılan çalışmalar etyolojisi ne olursa olsun her tür organik ve fonksiyonel bilişsel bozukluğu olan hastaların bu programlardan yararlandığını, bilişsel işlevlerinde belirgin düzelme olduğunu göstermektedir. Kognitif rehabilitasyon sistemi olarak uygulanan bu yöntemler tek başına veya diğer bilişsel rehabilitasyon çalışmaları ve ilaç tedavisi ile beraber kullanılabilir.

Kognitif Rehabilitasyon Programları Neleri Geliştirir

Kognitif rehabilitasyon programları genel anlamda;

· Dikkat

· Konsantrasyon ve Dikkatin Sürekliliği

· Hafıza ve öğrenme yeteneği

· Akıl yürütme, mantıklı düşünme

· Uzaysal algı (Çok boyutlu işlemler)

· Hızlı ve Doğru tepki verme

· Görsel motor koordinasyon

· Görsel motor ve yapısal yetenekler

· Problem çözme ve strateji geliştirme

· Görme alanı

gibi bilişsel fonksiyonları geliştirmeye yönelik olarak hazırlanmıştır. Bu uygulamalardan verimli sonuç alınabilmesi için kişinin ayrıntılı bir nöropsikiyatrik muayeneden geçirilmesi ve varılan teşhise göre bir genel tedavi planını oluşturulması gerekmektedir.

1.Regel, H.&Fritsch, A. (1997). (AUFM, GEAU, VİGİ, REA 1, WORT, MEMO, VERB ve BİLD)

NÖROLOJİK TEDAVİ MERKEZİ, MAGDEBURG, ALMANYA

Bu çalışmaya 120 nörolojik hasta (inme, kapalı kafa travması ) katıldı. Kognitif rehabilitasyon uygulaması öncesi ve sonrasında TAP ve serebral defisitler için tanı envanteri uygulanmıştır.

Rehabilitasyon uygulamaları 8 hafta sürmüş ve aşağıdaki çalışmalardan bir veya daha fazlası hastalara uygulanmıştır:

Dikkat ve konsantrasyon, bölünmüş dikkat, uyanıklılığın sürdürülmesi (vijilans), kelime hafızası, topolojik hafıza, sözel hafıza ve şekil hafızası.

Hastalar 3 gruba ayrılmışlardır.

• 1.ci grupta (60 yaş altı konuşma bozukluğu ve/veya hemiparezisi olmayan hastalar);uygulanan tüm çalışmalarda %83’e varan bir performans artışı kaydedilmiştir.

• 2.ci grupta (60 yaş altı konuşma ve motor bozukluğu olan hastalar); performans artışı %57 düzeyindedir.

• 3.cü grupta (60 yaş üzeri ve çeşitli nörolojik bozuklukları olan hastalar);%50 civarı bir düzelme kaydedilmiştir. Nörolojik hastalığın ve kognitif rehabilitasyon uygulaması arasında uzun bir süre olduğundan spontan remisyon olasılığı söz konusu değildir.

Kaynak: Regel, H. & Fritsch, A. (1997). Evaluationsstudie zum computergestützten

Training psychischer Basisfunktionen. Abschlußbericht zum geförderten

Forschungsprojekt. Bonn: Kuratorium ZNS.

2. Liewald, a.(1996) (AUFM, MEMO)

TÜBİNGEN ÜNİVERSİTESİ PSİKİATRİ KLİNİĞİ

Bu çalışmada, alkol detoksifikasyon tedavi sürecinin başlangıcında, alkoliklerde saptanan bilişsel bozuklukların kognitif rehabilitasyon uygulamaları ile ne ölçüde düzelebileceği araştırılmıştır.

20 alkol bağımlısı erkek hasta Tübingen Üniversitesi psikiatri kliniğinde üç hafta boyunca ‘detoksifikasyon’ tedavisine alınmıştır.

Tedavinin başlangıcında ve sonunda, hastaların hafıza ve dikkati aşağıdaki testlerle değerlendirilmtir:

LPS(kısa şekil), alkol bağımlılığı formu, Benton testi ve revizyon testi.

Hastalara, dikkat ve konsantrasyon ve topolojik hafıza testi 40 ar dakikalık 8 seans olarak uygulanmıştır.

Sonuçlar, hastaların hem nöropsikolojik testlerde hem de kognitif rehabilitasyon uygulamalarında daha iyi bir performans sergilediklerini ortaya koymuştur; bu performans artışının derecesinin hastanın yaşı ve alkol bağımlılığının boyutu ile doğru orantılıdır.

Kaynak: Liewald, A. (1996). Computerunterstütztes kognitives Training mit

Alkoholabhängigen in der Entgiftungsphase. Dissertation an der Medizinischen Fakultät

der Eberhard-Karls-Universität Tübingen.

3.Wenzelburger, K.T. (AUFM, MEMO)

TÜBİNGEN ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİ KLİNİĞİ

Bu çalışma Tübingen Üniversitesi psikiyatri kliniğinde bir tez araştırması olarak 18 alkol bağımlısı erkek hastadan oluşan 3 grupta yürütülmüştür.(kişiler randomize olarakgruplara ayrılmıştır.)

Çalışma öncesinde ve sonrasında aşağıdaki nöropsikiyatrik test bataryalarıuygulanmıştır: LPS(kısa form),alkol bağımlılık formu, Benton testi, revizyon testi ve Beck depresyon envanteri.

İlk grup-‘oyun grubu’ 4 kere 45er dakikalık süreyle parlor oyunu aldı.

İkinci gruba kognitif rehabilitasyon uygulamalarının dikkat ve konsantrasyon ve topolojik hafıza çalışmaları 45er dakikalık 4 seans olarak uygulandı.

Kontrol grubu olan üçüncü gruba ise yalnızca standart tedavi yapıldı. Bu çalışmanın sonuçları: yalnızca kısa süreli görsel hafıza (Benton testi ile değerlendirilmiştir) kognitif rehabilitasyon uygulamasından olumlu etkilenmiştir.

Kaynak: Wenzelburger, K.T. (1996). Veränderung und Trainierbarkeit kognitiver

Funktionen bei alkoholabhängigen Patienten im Entzug - eine kontrollierte Verlafsstudie.

Dissertation an der Medizinischen Fakultät der Eberhard-Karls-Universität Tübingen.

4. Beckers, K.; (AUFM,VİGİ,MEMO)

NÖROLOJİK TEDAVİ MERKEZİ; DÜSSELDORF ALMANYA

Bu çalışma beyin kafa travması geçirmiş 6 hasta ile yürütülmüştür. Hastaların bilişsel yetilerinin değerlendirilmesinde RBMT, WAİS-R, WMS-R, d2 ve Viyana test sisteminin bazı testleri kullanılmıştır.

6 hastada ağır derecede dikkat ve hafıza bozuklukları vardı. Her hastaya 20 dakikalık 9 seans şeklinde dikkat ve konsantrasyon, vijilans (uyanıklılık) ve topolojik hafıza ile ilgili çalışmalar uygulandı.

Çalışma öncesi ve sonrası sonuçları karşılaştırıldığında, WMS-R ve bazı viyana test sistemi performansında belirgin bir düzelme saptandı. Ancak her çalışmanın ilgili bilişsel boyuta etkili olduğu, diğer işlevlere genel bir etkisi olmadığı gözlemlendi.

5.Höschel, K. Ve ark;(AUFM, VİGİ, MEMO, REA 1,BİLD, WORT)

GÖTTİNGEN ÜNİVERSİTE HASTANESİ ALMANYA

Bu çalışma beyin kafa travması geçirmiş 7 hastada geç bir dönemde kognitif rehabilitasyon uygulamasının olası sonuçlarını araştırmıştır.

Travmalar 2-10 yıl önce yaşanmıştır. Bu çalışmada dikkat ve hafıza yetilerine özellikle odaklanmıştır.

Dikkat işlevi, TAP’ın alt testleri (bölünmüş dikkat, reaksiyon dağılması, görsel tarama vs..) veya FWIT’nin alt testleri (renk-kelime-okuma ;renk-çizgi-isimlendirme vs..)ile değerlendirilmiştir.

Hafızayı değerlendirmek için ise seçici hatırlama, eşleştirerek öğrenme, ve WMS-R’nin bazı alt testleri (mantıklı hafıza, görsel reprodüksiyon vs..) kullanılmıştır.

Tüm hastalarda hafiften ağıra değişen derecelerde dikkat ve hafıza kusurları saptanmıştır. Her hastaya 5-6 seans aşağıdaki kognitif rehabilitasyon uygulamaları yapılmıştır:

DİKKATve KONSANTRASYON, VİJİLANS, TEPKİ HIZI VE KALİTESİ, TOPOLOJİK, ŞEKİL VE KELİME HAFIZASI.

Çalışma sonrası yapılan değerlendirmede, bölünmüş dikkat, tepki hızı ve kalitesi ve seçici hatırlamada belirgin bir düzelme saptanmıştır.

Son seanstan 24-29 hafta sonra yapılan değerlendirmede de bu düzelmenin devam ettiği görülmüştür.

Kaynak: Höschel, K., Uhlendorff, V., Biegel, K., Kunert, H.J., Weniger, G. & Irle, E.

Effektivität eines ambulanten neuropsychologischen Aufmerksamkeits- und

Gedächtnistrainings in der Spätphase nach Schädel-Hirntrauma. In Zeitschrift für

Neuropsychologie 7 (1996), Heft 2, S. 69-82.

6.Polmin, K ve ark; (AUFM, VERB, BİLD)

GRAZ ÜNİVERSİTESİ NÖROLOJİ KLİNİĞİ AVUSTURYA

Akut inme geçiren 30 hastada dikkat ve hafıza; kognitif rehabilitasyon sisteminin dikkat, konsantrasyon ve hafıza çalışmaları uygulanarak değerlendirilmiştir.

Hastaların %60’ında bilişsel yetilerde kısa süreli bir düzelme görülürken ; %70’inde dikkat ve hafızada uzun vadeli bir düzelme saptanmıştır.

Kontrol grubundakilerin yalnızca %22’si kısa süreli; %17’si daha uzun süreli düzelme göstermiştir.

7.Preetz, N. (AUFM, VİGİ, MEMO, WORT)

MAGDEBURG ÜNİVERSİTESİ ALMANYA

Preetz vasküler beyin hasarı olan 30 hastayı bu araştırmaya alıp; kognitif rehabilitasyon uygulamalarının etkisini hafıza güçlendirici tekniklerle karşılaştırdı.

Çalışma grubundaki 15 hastanın bilişsel yetilerinde belirgin bozukluklar vardı. Kontrol grubundaki hastalarda ise bilişsel defisit yoktu.

Aşağıdaki bilişsel işlevler değerlendirilmiştir:

Dikkat, konsantrasyon, entelektüel kapasite, zihinsel esneklik, tepki verme hızı ve kalitesi.

Çalışmaya başlamadan önce hastalar ve kontrol grubu birer form doldurmuşlardır.

Çalışma grubundaki her hasta aşağıdaki programlarda 16 saatlik bir eğitime tabi tutulmuştur:

Dikkat ve konsantrasyon, vijilans, topolojik hafıza ve kelime hafızası.

Her çalışma öncesinde ve sonrasında hastalar durumları ile ilgili bir form doldurmuşlardır.

Bilişsel testlerin başlıca sonuçları şunlardır:

• Çalışma grubundaki hastalarda, çalışmaya alınan bilişsel işlevlerde performansları yükselmiştir.

• Çalışma grubundaki hastalarda, çalışmaya alınan özgün bilişsel işlevler dışında da, alıştırmaların tüm bilişsel işlevlere genel olumlu bir katkısı olmuştur.

• Kontrol grubunda hiçbir anlamlı değişiklik olmamıştır.

• Bu çalışma sonucunda, seanslara katılan hastaların yetersizlik, sakatlık duyguları azalmış, yaşama daha olumlu bakmaya başlamışlardır.

Kaynak: Preetz, N. (1992). Untersuchung zur Validierung eines computergestützten

neuropsychologischen Gedächtnis- und Konzentrations-Trainingsprogrammes für

zerebralgeschädigte Patienten an einer Klinik für neurologische und orthopädische

Rehabilitation. Dissertation an der Medizinischen Akademie Magdeburg.

8.Friedl-Francesconi, H&Binder, H. (1995) (AUFM, VİGİ, BİLD, MEMO,VRO1)

VİYANA NÖROLOJİ HASTANESİ AVUSTURYA

Bu çalışmada hafif derecede demansı olan 12 hasta nöropsikiyatrik test bataryaları ile değerlendirilmiş, halen varolan bilişsel yetileri veya yaşları ile uyumlu düzeyde anlama, algılama potansiyelleri belirlenmiştir.

Kullanilan test bataryası 9 alttestten oluşmaktadır:

Seçici hatırlama ve yeniden tanıma (Kessler’in demans testi),

WİSC,

AKT (Gatterer’in geliştirdiği yaşlılar için konsantrasyon testi) ve

NAİ’nin (yaşlılık psikolojisi için Oswald ve Fleischmann’ın geliştirdiği test envanteri) bazı alttestleri (labirent testi, kelime listelerivs..).

Hastada hâlihazırda varolduğu ölçülen bilişsel yetilere göre aşağıdaki uygulamalardan ikisi seçilmiştir:

DİKKAT ve KONSANTRASYON, TOPOLOJİK HAFIZA, ŞEKİL HAFIZASI, İKİ BOYUTLU İŞLEMLER.

Her hastaya 40 dakikalık 15 seans uygulanmıştır. Kısa vadeli hafıza, dikkatin sürekliliği, bilgileri işleme gibi bilişsel boyutlarda belirgin bir düzelme saptanmıştır.

İkinci çalışmada ağır kafa travması geçirmiş hastalarda, kognitif rehabilitasyon uygulamaları yaptırarak elde edilenrehabilitasyon sonuçları değerlendirilmiştir.

Standart nörolojik rehabilitasyona ek olarak, ilk grup viyana test sistemi ile; ikinci grup kognitif rehabilitasyon uygulamaları ile(TOPOLOJİK HAFIZA VE İKİ BOYUTLUİŞLEMLER) ile tedavi edilmiştir.

Üçüncü grup ise yalnızca konvansiyonel nörolojik rehabilitasyon görmüştür. Her grup 12 hastadan oluşuyordu; iki grup her biri 40 dakikalık 20 eğitim seansı aldı.

Hem tedavi başlamadan, hem de tedaviden sonra; WİSC, LNNB, AAT, BENTON TESTİ ve hemisfer belirlemeye yönelik bazı özgün testlerden oluşan bir nöropsikolojik test bataryası uygulandı.

Kognitif rehabilitasyon tedavisi görenlerde diğer gruplaraoranla; WİSC ve BENTON testinin değerleri anlamlı oranda yükselmiştir. kognitif rehabilitasyon uygulamaları sağ hemisferle ilgili boyutsal işlemlerde de düzelme sağlamış; viyana test sistemi uygulanan hastalarda kayda değer bir düzelme olmamıştır.(bu noktada Viyana test sisteminin bir tedavi yöntemi olmayıp, yalnızca tanı ve değerlendirmeye yönelik bir uygulama olduğunu bir kez daha vurgulamak gerekir.)

Kaynak: Friedl-Francesconi, H. & Binder, H. Kognitives Funktionstraining in der

neurologischen Rehabilitation von Schädel-Hirntraumen. In Zeitschrift für experimentelle

Psychologie 1996, Band XLIII, Heft 1, S. 1-21.

9. Pfleger, U. (1996) (AUFM, MEMO)

GRAZ ÜNİVERSİTESİ AVUSTURYA

Kronik şizofreni tanısı almış 28 hastada şizofreniden kaynaklanan bilişsel defisitlerin tedavisinde kognitif rehabilitasyon uygulamalarının ne kadar yararlı olabileceği araştırılmıştır.

Hastaların bilişselprofili aşağıdaki testlerle belirlenmiştir:

MWT (çoktan seçmeli kelime tahmin testi),

SKT(sendrom-kısa-test),

d2 ve LPS’den bazı skalalar.

Ek olarak bazı kendini değerlendirme ölçekleri de uygulanmıştır.

Çalışma grubuna alınan 14 hasta;3-7 haftalık bir zaman sürecine yayılmış olarak, haftada

3 kez 20 dakikalık bilişsel tedavi (DİKKAT&KONSANTRASYON ve TOPOLOJİK HAFIZA)

gördü.

Kontrol grubundaki 14 hasta ise konvansiyonel tedavi programı aldılar.

Son değerlendirmede çalışma grubundaki tüm hastaların test performanslarında belirgin

bir iyileşme saptandı. SKT veMWT skorlarında anlamlı artışlar gözlenmiştir.

Kontrol grubunda ise çok az bir düzelme görülmüş; hatta bazı parametrelerde gerilemeler

saptanmıştır.

Kaynak: Pfleger, U. (1996). Computerunterstütztes kognitives Trainingsprogramm mit

schizophrenen Patienten. Münster/New York: Waxmann - Internationale

Hochschulschriften, Bd. 204

10. Diebel, A. Ve ark. (AUFM)

Sosyal Pediatri Merkezi Magdeburg

Bu çalışmanın amacı çocuklarda görülen dikkat ve konsantrasyon bozukluklarında kognitif rehabilitasyon uygulamalarının etkinliğini araştırmaktır.

Çalışma değişik yaş gruplarından sağlıklı çocuklarauygulanmıştır.

Okul çağı çocukları,ana okulu çağı çocuklarına oranla çalışmadan dahafazla yararlanmışlardır.

Çalışma öncesi ve esnasında yapılan motivasyon amaçlı anketlerçocukların performansını olumlu yönde etkilemiştir.

Bu çalışmadabilgisayar destekli bilişsel alıştırmaların, sağlıklı çocuklarda da okul başarısını arttırdığına

dair veriler elde edilmiştir.

Kaynak: Diebel, A., Feige, C., Gedschold, J., Goddemeier, A., Schulze F. & Weber, P.

Computergestütztes Aufmerksamkeits- und Konzentrationstraining bei gesunden Kindern.

In Praxis der Kinderpsychologie und Kinderpsychiatrie, 1998, 47, S. 641-656.

Ayqdo‘nun geliştirme ve test süreci 2006 yılında başlamıştır. 2007 yılına kadar süren AR-GE döneminde yurt dışındaki örnekler incelenmiş, çeşitli uluslar arası kabul görmüş uygulamalar modellenmiştir. Bu çalışmalara pararel olarak ülkemizin prestijli üniversitelerinden destek alınmış ve sistemin geliştirilmesi, veTürk sosyo-psikolojik yapısına uygun hale getirilmesi için destek alınmıştır.

Psikolojik danışmanlık merkezlerimizde, öğrenciler üzerinde dikkat, bellek ve mantık muhakeme geliştirici çalışmaları yapılmış, yapılan çalışmalar ışığında ülkemizde bu sistemin uygulanabilmesinin ancak materyalli bir gelişim setiyle olacağı anlaşılmıştır.

AR-GE süreci bittikten sonra Ayqdo’nun etkinliğini ölçmek için, özel bir okulda pilot araştırma gurubu oluşturulmuştur.

Okul rehberlik biriminin belirlediği 17 öğrenci uygulama kapsamında takibe alınmıştır.

Ayqdo içerisindeki uygulamalar öncesinde, bu 17 öğrenci akademik düzeyde kabul gören dikkat, mantık-muhakeme, hafıza testlerine tabii tutulmuştur.

Testlerin sonuçlarına göre uygulama rehberi oluşturduğumuz öğrenciler, aynı zaman dilimi içersinde okul rehberlik birimi tarafından D2 testine’de tabi tutulmuştur.

Bu testler ışığında öğrencilerin%89 unda dikkat ve konsantrasyon sorunu olduğu belirlenmiştir.

Düzenli Ayqdo uygulaması yapan bu öğrenciler 2 ay sonunda tekrar D2 testinden geçirilmiştir.

Uygulama sonuçlarının dikkat eksikliğini giderme yönünde %92 oranında başarı elde edildiği gözlenmiştir.

Bu süreç tamamlandıktan sonra TÜBİTAK’a başvuru süreci başlatılmıştır.

2007 yılında Ayqdo’nun gelişimi tamamlanmış ve materyalli kognitif rehabilitasyon sistemi olarak uygulanabilir ve sonuç alınabilir bir set haline gelmiştir.

Ayqdo Sistemi Nasıl Çalışır?

Ayqdo kullanımından önce kişiler Ayqdo ‘nun websitesinde bir dizi testten geçirilir. Bu testler kişinin beyninin hangi bölgelerini ne kadar aktif kullandığını belirlemeye yardımcı olan bir testlerdir. Test sonuçlarına göre kişinin yaşına ve beyin yapısına uygun kişisel bir uygulama kitapçığı gönderilir. Kitapçıkta her güne özgü beynin farklı bölgelerini çalıştıran değişik kognitif rehabilitasyon uygulamaları vardır. Kişiler bu uygulamarı hergün 30 dakika yaparak çalışmalarını sürdürürler. Ayqdo uygulanmaya başlandıktan 3 hafta sonra etkisini göstermeye başlar. Uygulamalar toplamda 16 haftaya yayılmıştır.

Ayqdo İçerisinde Ne Tür Uygulamalar Vardır?

Hafıza 1 Uygulaması (QDO 1)

Bireyin dikkatini dağıtan (sınıf ortamı, vb…) tüm şartlara rağmen dikkatini ve hafızasını aktif kullanabilme becerisini geliştirir. Uygulamanın hedefi öğrenmeyi tam olarak gerçekleştirmek ve bu becerilerin beyinde otomatik hale galemsini sağlamaktır.

Kişinin dikkatini dağıtan ve öğrenmesini engelleyen tüm şartlara rağmen, öğrencinin çalışan belleğini ve konsantrasyonunu geliştirmeyi amaçlayan bu uygulama, J.R. Stroop’un “Stroop etkisi” yaklaşımından geliştirilmiştir. Set içerisinde taban renginin, yazı renginin ve yazıda yazan rengin farklı olduğu kutucuklar ve bunların çeşitli kombinasyonlarından oluşan 120 farklı uygulama yer almaktadır.

Bu uygulamaların amacıtopolojik hafızayı, sembolik-semantik algıyı, uzaysal algılamayı, odaklanmış dikkati, sürdürülebilir dikkati ve iki boyutlu düşünebilmeyi geliştirmektir. 8 yaş ve üstü tüm bireylerde uygulanabilir. Çoklu zeka yaklaşımında uzamsal zeka gelişimini sağlar.

Hafıza 2 Uygulaması (QDO 2)

Bireyin görsel hafızasını ve zihinde canlandırma becerisini geliştirir ve beynin bu becerileri otomatik fonksiyon olarak algılamasını sağlar.

Uygulama, çalışılan ve öğrenilen konuları herhangi bir zorlama olmaksızın ve motivasyon gerektirmeksizin beyne kaydetmeyi amaçlar. Set içindeki resimler bellek kuramlarına uygun olarak, birbirine benzer, birbirinin aynısı veya birbirinden farklıdır. Küçük kutucuklar halindeki bu resimlerin hem renkleri hem de içerikleri, çalışan belleğin aktif gelişmesini sağlayan çok farklı kombinasyonlardan oluşmuştur. Bu kombinasyonlar 130 farklı uygulama içerir. Uygulamalarda, tüm bellek geliştirme yaklaşımları eşzamanlı uygulanmıştır.

Uygulamaların kronometre kullanılarak yerine getirilmesi durumunda seçici dikkat, odaklanmış dikkat, sürdürülebilir dikkat, kısa dönem bellek (working memory) ve çoklu zeka yaklaşımında uzamsal zeka gelişimi sağlanmış olur.

Hafıza 3 Uygulaması (QDO 3)

Kelime hafızasını ve sözel mantık becerisini geliştirir. Uygulamanın temel hedefi bireylerin okuduklarının çoğunu hafızalarına kaydedebilmelerini sağlamaktır. Uygulama okurken ve yazarken, odaklanmış ve sürdürülebilir dikkat problemlerine bağlı olan, sınavlardaki yanlış okuma ve işaretleme hatalarını engeller.

Bu sayede okuma ve ders çalışma sırasında yaşanan, fazla tekrara bağlı sıkılma duygusunu giderir, dikkatsizliğe bağlı başarısızlıkları azaltır. Uygulamalarda kullanılan kelimeler, sözel bellek kuramlarıyla uyumlu olarak sesteş ve anlamdaş kelimelerden meydana gelmiştir. Bu kelimeler, özel kartlar ile birlikte çok fonksiyonlu olarak, 250 farklı uygulamada kullanılmaktadır.

Bu uygulamalarda, kelime hafızası, seçici dikkat, odaklanmış dikkat, sözel algılama ve sözel muhakeme yeteneği, geliştirilmektedir. Uygulamaların verimliliği açısından bireyin kelimeleri tanıyor olması gerekmektedir. Programdaki temel görsel işlevler, en karmaşık bilişsel yetiler arasındadır. 8 yaş ve üstü bireylerde kullanılır. Çoklu zeka yaklaşımında sözel zekayı geliştirir.

Hafıza 4 Uygulaması (QDO 4)

Bireylerde sayısal bellek, sayısal dikkat ve sayısal muhakeme yeteneğini geliştirir. Uygulamanın temel hedefi özellikle sınavlarda yapılan işlem hatalarını engellemek ve sayısal derslerde hızlı öğrenmeyi sağlamaktır.

Bu uygulama matematiğe duyulan önyargıyı yenerek matematik korkusunu aşmakta ve sayısal yetenekleri geliştirmekte yardımcı olur. 120 farklı uygulamanın olduğu bu bölümde hem parçalar hem de kartlar kullanılmaktadır. Kartların ve parçaların üzerindeki sayılar, belirli bir kombinasyon mantığı dikkate alınarak seçilmiştir.

Uygulamalar sonrası seçici dikkat, odaklanmış dikkat, sürdürülebilir dikkat, kısa dönem bellek (working memory) gelişimi sağlanmış olur; sayılarla ilgili konularda dikkatin daha kolay toplanması gerçekleşir. Çoklu zeka yaklaşımında sayısal zekayı geliştirir.

Zeka 1–2 Uygulaması (QDO 5)

Özellikle beynin ön bölümünün yönettiği mantık, muhakeme ve zeka becerilerini geliştirir. Uygulama, derslerin kalıcı olarak öğrenilmesini sağlar. Bu yeteneklere ek olarak, davranışsal denetimi geliştirerek, mantıklı ve tutarlı davranma becerilerinin gelişmesini sağladığı gibi, empati yeteneğinin gelişmesine de yardım eder.

Diğer programlardaki uygulamalardan farklı olan pek çok hafıza ve dikkat geliştirme çalışmaları da içermektedir. Uygulamaların tam olarak yerine getirilmesi durumunda bireylerin alternatif düşünebilme ve strateji geliştirebilme yetenekleri gelişir. Derslerde öğrenilemeyen ve belleğe alınamayan konulara, farklı yaklaşımlarla yeni öğrenme teknikleri geliştirebilme becerisi kazandırır.

Uygulamalar, Berg ve Heaton’un yaklaşımları esas alınarak hazırlanmıştır. Program, kartlardan ve üzerinde sayıların ve renklerin bulunduğu küçük parçalardan oluşmuştur. Bu parçalar ve kartlar ile 130 farklı uygulama gerçekleştirebilmektedir. Bazı uygulamalar 7 yaş ve üstü, bazı uygulamalar ise 11 yaş ve üstü bireylerde uygulanabilir.

Dikkat 1 Uygulaması (QDO 6)

Bireylerdeki sürdürülebilir dikkat, pratik zeka, muhakeme yeteneği, sebatlılık ve görsel zekayı geliştirir. Uygulama ayrıca ders konularını okuma ve çalışma esnasında, güçlü bağlantılarla hızlı biçimde öğrenebilme ve öğrenilen konuları hafızaya kaydedebilme becerilerini geliştirmektir.

Programdaki uygulamalar, Henry Alexander MURRAY’in mantık-zeka-performans yaklaşımından yararlanılarak oluşturulmuş olup, strateji geliştirerek odaklanmış dikkati çözüme kadar sürdürebilme becerisini geliştirmeye yardımcı olur ve uzaysal çok boyutlu algılama işlevini geliştirmede etkin olarak kullanılabilir. Dikdörtgen parçalardan, kare parçalardan ve özel bir karttan oluşmuş sistemde 130 farklı uygulama vardır.

El-göz koordinasyonunu, dikkat ve mekansal-uzaysal algılama gelişimini sağlayan bu sette dikkatin tüm fonksiyonları, sebatlılık ve mantıksal hareket edebilme becerileri geliştirilmektedir. 7 yaş ve üstü bireylerde kullanılmaktadır. Çoklu zeka yaklaşımında mantıksal-matematiksel, uzamsal ve içsel zekayı geliştirir.

Dikkat 2 Uygulaması (QDO 7)

Bireylerin, sözel ve sayısal dersleri zihinlerinde canlandırmalarını sağlamaktır. Bu sayede bireyler, derslerde okuduklarını ve dinlediklerini hızlı anlamakta ve öğrenebilmektedir.

Spearman ve Storddad’ın zeka, mantık-muhakeme ve yetenek yaklaşımlarından faydalanılarak oluşturulmuş set, görsel bellek, iki boyutlu düşünebilme, uzaysal düşünebilme ve sürdürülebilir dikkat gelişimi için kullanılır. Odaklanma ve bellek problemi yaşayan öğrencilerde, dikkat ve bellek problemlerine bağlı öğrenme bozukluklarında etkili sonuçlar verir.

Aşırı hırs duygusuyla baş etme becerisini geliştirir. 7 geometrik parçadan ve 8 farklı karttan oluşmuş bir settir. 8 yaş ve üstü bireylerde uygulanır. Çoklu zeka yaklaşımında mantıksal-matematiksel ve uzamsal zekayı geliştirir.

Dikkat 3 Uygulaması (QDO 8)

Bireylerdeki muhakeme, üç boyutlu düşünebilme, zihinde canlandırma ve görsel zeka becerilerini geliştirmek; böylece bireylerin dersleri hızlı ve kalıcı öğrenip doğru karar verebilmelerini sağlamaktır.

Vernon’un zihinsel yetenek yaklaşımından yararlanılarak hazırlanmış set, uyanıklık ve sürekli dikkat, karmaşık dikkat ve yönetici işlevler, sebatlılık, planlama, karmaşık görsel algısal işlevler, problem çözme, karar verebilme becerilerini geliştirir. Öğrencilerin özellikle derslerdeki mantıksal bağlantıları algılama, çözme, kaydetme ve sınavlarda doğru karar verebilme becerilerinin gelişmesine yardımcı olur.

Aşırı hırs duygusuyla baş etme becerisini geliştirmede etkilidir. 6 farklı geometrik parçadan ve 1 karttan oluşmuş bir settir. 8 yaş ve üstü bireylerde uygulanır. Çoklu zeka yaklaşımında mantıksal-matematiksel, uzamsal ve içsel zekayı geliştirir.

Dikkat Kartları Uygulaması (QDO 9)

Sürdürülebilir dikkat, odaklanmış dikkat ve seçici dikkat gelişimini sağlayarak, bireylerin yaşadığı dikkat dağınıklığı problemini sona erdirmektir.

Profesör Akiyoshi KITAOKA’nın odaklanmış dikkat yaklaşımından geliştirilmiş program, öğrencilerin ders çalışırken, ders dinlerken, kitap okurken yaşadıkları dikkat dağınıklığı problemini sona erdirmelerini ve konsantrasyonlarını uzun süre devam ettirebilmelerini sağlar.

Böylece algılama yeteneğinin hızlanmasında ve dikkatin uzun bir süre devam etmesinde gelişme sağlanır. 28 farklı yönlü 14 karttan ve bir aparattan oluşan set, 7 yaş ve üstü bireylerde uygulanır.

Bibliography of research Articles Concerning Computer – Assisted Cognitive Rehabilitation Theraphy

Adams, J., Adams, S. & Coleman, M. (2006). Computerized cognitive rehabilitation training of a traumatic brain injury patient: A seven year follow-up case study. Annals of General Psychiatry, 5 (Suppl 1), S288.

Most research on computerized cognitive rehabilitation (CCR) for individuals with traumatic brain injury has focused on the process of the intervention and its immediate impact on memory and cognitive functioning. Few studies have examined the long term impact on CCR on an individual’s functioning. Even in a study where longer term outcomes were evaluated, the follow-up periods were six to twelve months and focused primarily on memory functioning. This case study describes the long term outcome of a middle aged male who had a traumatic brain injury as a result of hypoxia secondary to a heart attack. The patient had received CCR daily during the period of inpatient hospitalization. The CCR consisted of the PSSCogRehab program, which incorporates rehearsal, compensation, and strategies in various activities of daily living including in vivo trips to the grocery store and route finding. After discharge from the inpatient unit, the patient self administered the CCR protocol twice daily with supervised administration weekly and individual and couples psychotherapy twice a week. ver a period of two years, this was tapered to one psychotherapy session per week during which a few minutes were allotted to go over his progress on the CCR program and make adjustments, as necessary. A qualitative methodology utilizing written questionnaires and follow-up interviews was used to collect information in the areas of executive, interpersonal, and social functioning. This outcome study documents the return of functioning in cognitive abilities of an individual seven years post-injury. Executive, interpersonal, and social skills were also discussed.

Batchelor, J., Shores, E.A., Marosszeky, J.E., Sandanam, J. & Lovarini, M. (1988). Cognitive rehabilitation of severely closed-head-injured patients using computer-assisted and noncomputerized treatment techniques. Journal of Head Trauma Rehabilitation, 3(3), 78-85.

This study was designed in an attempt to determine whether computer-assisted cognitive retraining was anymore effective in remediating the cognitive sequelae of severe closed head injury than were comparable noncomputerized cognitive treatment techniques. The experimental group was comprised of 17 severe closed head injuried patients and the noncomputerized control group had 17 patients. Each group received 20 hours of cognitive therapy over a four to six week period. The anaylsis revealed that on all measures there was a significant improvement in the level of performance on the experimental and the control subjects at the time of the posttreatment assessment compared to the pretreatment assessment.

Bell, M., Bryson, G., Greig, T., Corcoran, C. & Wexler, B.E. (2001). Neurocognitive enhancement therapy with work therapy: Effects on neuropsychological test performance. Archives of General Psychiatry, 58, 763-768.

This study examined sixty five patients with schizophrenia or schizoaffective disorder randomly assigned to neurocognitive enhancement therapy (NET) with work therapy (WT) or WT alone. Neurocognitive enhancement therapy included computer-based training on attention, memory, and executive function tasks; an information processing group; and feedback on cognitive performance in the workplace. Work therapy included paid work activity in job placements at the medical center (eg. mail room, gorunds, library) with accompanying supports. Neuropsychological testing was performed at intake and 5 months later. Prior to enrollment, both groups did poorly on neuropsychological testing. The results showed patients receiving NET + WT showed greater improvements on pretest-posttest variables of executive function, working memory, and affect recognition. As many as 60% in the NET + WT group improved on some measures and were 4 to 5 times more lilkely to show large effect size improvements. The number of patients with normal working memory performance increased significantly with NET + WT, from 45% to 77%, compared with a decrease from 56% to 45% for those receiving WT. These results demonstrate that the benefits of computerized cognitive training for cognitive dysfunction in patients with schizophrenia can generalize to independent outcome measures.

Bracy, O.L., Oakes, A.L., Cooper, R.S., Watkins, D., Watkins, M., Brown, D.E. & Jewell, C. (1999). The effects of cognitive rehabilitation therapy techniques for enhancing the cognitive/intellectual functioning of seventh and eighth grade children. The International Journal of Cognitive Technology, 4(1), 19-27.

Both computer-assisted classroom education and computer-assisted cognitive rehabilitation are established in learning and rehabilitation methods. The use of rehabilitation techniques for the development of foundational cognitive skills in the general populations of school children has gone untested. This experiment demonstrates the utility of computer-assisted cognitive skills training for improving the intellectual functioning of 12 to 14 year-old children. Eighty middle school students participated in a 9-week study. The students enrolled in either a computer-assisted cognitive skills training group (which utilized computerized exercises modified from brain injury rehabilitation applications) or a study hall control group. A significant increase in intellectual functioning (p<.01) was found only in the experimental group for Full Scale and Performance IQ scores as measured by Jackson's Multidimensional Aptitude Battery. This is an indication of the possible benefits of a computerized cognitive skills training program focused on training attentional, executive, visuospatial, and problem solving skills.

Brain Injury Association of America (2006). Cognitive Rehabilitation: The evidence, funding and case for advocacy in brain injury. Position Paper.

The Brain Injury Association of America (BIAA) adopted this position paper in November 2006 to call attention to the need for treatment of cognitive dysfunction. The paper provides definitions and principles for the application of cognitive rehabilitation, discusses research evidence for the efficacy of treatment and highlights the burden on individuals and their caregivers resulting from limitations and denials of service coverage. BIAA acknowledges the need for additional research, further development of clinical guidelines and modification to public systems of care and private sector insurance policies. The fact that research questions remain about cognitive rehabilitation and that techniques are constantly being improved should not be an excuse to withhold payer support for treatment. Individuals with brain injury must have access to cognitive rehabilitation that is of
Burda, P.C., Starkey, T.W., Dominguez, F. & Vera, V. (1994). Computer assisted cognitive rehabilitation of chronic psychiatric inpatients. Computers in Human Behavior, 10(3), 359-368.

Patients with chronic psychiatric disorders have been found to have significant cognitive deficits. This study examined the effectiveness of computer assisted cognitive rehabilitation on 69 inpatients diagnosed with psychotic disorders at a V.A. Medical Center. The treatment group (N = 40) showed significant improvement on most memory subtests of the Wechsler Memory Scale, as well as on the Trailmaking Test (Parts A and B), and reported significantly fewer cognitive complaints. Control subjects (N = 29) showed no changes on these variables. These results indicate that psychiatric patients can productively work with computers, and that computer-assisted cognitive rehabilitation can produce short-term improvements in psychiatric inpatients' cognitive performance.

Chen, S.A, Thomas, J.D., Glueckauf, R.L. & Bracy, O.L. (1997). The effectiveness of computer-assisted cognitive rehabilitation for persons with traumatic brain injury. Brain Injury, 11(3), 197-209.

This study examined the efficacy of computer-assisted cognitive rehabilitation (CACR) in persons with traumatic brain injury (TBI). Twenty persons with TBI who received hierarchically based CACR following inpatient neurorehabilitation were compared to a control group of twenty persons with TBI matched for age, education, days in coma and time between testing. The control group received traditional outpatient therapies including OT, PT and Speech Therapy. The difference between pre- and post- treatment neuropsychological test scores was used to measure improvements in the domains of attention, visual spatial ability, memory and problem solving. The Computer Assisted Cognitive Rehabilitation Therapy group made statistically significant gains in cognitive/intellectual functioning on 16 neuropsychological test measures while the Traditional Therapy group make statistically significant gains on 7 measures.

Cicerone, K.D., Dahlberg, C., Kalmar, K., Langenbahn, D.M., Malec, J.F., Bergquist, T.F., Felicetti, T., Giacino, J.T., Harley, J.P., Harrington, D.E., Kneipp, S., Laatsch, L., & Morse, P.A. (2000). Evidence-Based Cognitive Rehabilitation: Recommendations for Clinical Practice. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation 81(12), 1596-1615.

This article establishes evidence-based recommendations for the clinical practice of cognitive rehabilitation, derived from a methodical review of the scientific literature concerning the effectiveness of cognitive rehabilitation for persons with traumatic brain injury (TBI) or stroke. A literature review resulted in articles being assigned to 1 of 7 catergories according to their primary area of intervention: attention, visual perception and constructional abilities, language and communication, memory, problem solving and comprehensive-holistic cognitive rehabilitation. All articles were independently reviewed by at least 2 committee members and abstracted according to specified criteria. The 171 studies that passed initial interview were classified according to the strength of their methods. Class I studies were defined as prospective, randomized controlled trials. Class II studies were defined as prospective cohort studies, retrospective case control studies, or clinical series with well-designed controls. Class III studies were defined as clincial series without concurrent controls, or studies with appropriate single-subject methodology. The overall evidence within each predefined area of intervention was then synthesized and recommendations were derived based on consideration of the relative strengths of the evidence. The resulting practice parameters were organized into three types of recommendations: Practice Standards, Practice Guidelines, and Practice Options. Overall, support exists for the effectiveness of several forms of cognitive rehabilitation for persons with stroke and TBI. Specific recommendations can be made for remediation of language and perception after left and right hemisphere stroke, respectively, and for remediation of attention, memory, functional communication, and executive functioning after TBI.

Elgamal, S., McKinnon, M. C., Ramakrishnan, K., Joffe, R. T. & MacQueen, G. (2007). Successful computer-assisted cognitive remediation therapy in patients with unipolar depression: A proof of principle study. Psychological Medicine, 37 (9), 1229-1238.

Despite increasing awareness of the extent and severity of cognitive deficits in major depressive disorder (MDD), trials of cognitive remediation have not been conducted. We conducted a 10-week course of cognitive remediation in patients with long-term MDD to probe whether deficits in four targeted cognitive domains, (i) memory, (ii) attention, (iii) executive functioning and (iv) psychomotor speed, could be improved by this intervention. We administered a computerized cognitive retraining package (PSSCogRehab) with demonstrated efficacy to 12 stable patients with recurrent MDD. Twelve matched patients with MDD and a group of healthy control participants were included for comparison; neither comparator group received the intervention that involved stimulation of cognitive functions through targeted, repetitive exercises in each domain. Patients who received cognitive training improved on a range of neuropsychological tests targeted attention, verbal learning and memory, psychomotor speed and executive function. This improvement exceeded that observed over the same time period in a group of matched comparisons. There was no change in depressive symptoms scores over the course of the trial, thus improvement in cognitive performance occurred independent of other illness variables. These results provide preliminary evidence that improvement of cognitive functions through targeted, repetitive exercises is a viable method of cognitive remediation in patients with recurrent MDD.

Fals-Stewart, W. & Lucente, S. (1994). The effect of cognitive rehabilitation on the neuropsychological status of patients in drug abuse treatment who display neurocognitive impairment. Rehabilitation Psychology, 39(2), 75-94.

Patients engaged in drug abuse treatment who also had cognitive impairment (N=72), mandated by the criminal justice system to complete at least 6 months of treatment in a residential program, were randomly assigned to one of four groups. One group of patients (n=18) received 2 hours of computer-assisted cognitive rehabilitation per week over a 6 month period; a second group (n=18) received 2 hours of progressive muscle relaxation per week over a 6 month period; a third group (n=18) was taught typing on a computer; and a fourth group (n=18) received no treatment beyond that provided by the program. All patients were tested with a neuropsychological test battery upon admission and at monthly intervals thereafter for 6 months. Results indicated that residents in the cognitive rehabilitation group demonstrated a faster rate of cognitive recovery during the first 2 months of treatment and had more efficient cognitive functioning over the first 4 months of residence. These patients were also rated as more "appropriately participatory" in the treatment program by the clinical staff. Clinical implications of these findings are discussed.

Finlayson, M.A., Alfano, D.P. & Sullivan, J.F. (1987). A neuropsychological approach to cognitive remediation: Microcomputer applications. Canadian Psychology, 28(2), 180-190.

This case report illustrates a neuropsychological approach to the priniciples and practice of cognitive remediation, and the potential application of microcomputer-assisted procedures in remediating certain aspects of cognitive impairment. Initial neuropsychological evaluation of this patient indicated acquired impairment in a number of aspects of cognitive functioning. An individually designed and systematically implemented programme of microcomputer exercises then focused on remediation on these particular deficits. A general improvement in performance on the microcomputer exercises was observed during the course of the retraining programme. Follow-up neuropsychological evaluation further indicated significant gain in new learning and problem solving skills, mental flexibility, and psychomotor functioning. These findings strongly suggested generalization of the gains made on the microcomputer to independent test performance. The implications of this case demonstration are discussed in terms of further delineating both the methods and parameters of such an approach to cognitive remediation, as well as the need to view such treatment efforts within the context of the overall rehabilitation process.

Gordon, S.M., Kennedy, B.P. & McPeake, J.D. (1988). Neuropsychologically impaired alcoholics: Assessment, treatment considerations, and rehabilitation. Journal of Substance Abuse Treatment, 5, 99-104.

The research documenting neuropsychological deficits has consistently shown impairments in abstract reasoning ability, visuospatial and visuomotor ability, and learning and memory skills. Despite these findings, it appears that many alcohol treatment clinicians interpret patient behavior from a psychological perspective and treatment programs make unwarranted assumptions about patients' ability to profit from standard treatment approaches. This report discusses these isssues, and presents an outline of an innovative cognitive rehabilitation program designed specifically to meet the needs of neuropsychologically impaired alcoholic patients.

Hardin, K. & Ramsberger, G. Treatment of attention in aphasia. Poster presentation, 2004 Clinical Aphasiology Conference, Park City, Utah.

It is now fairly well established that people with aphasia have impairments in some forms of attention. However, the interaction of attention and linguistic performance is not fully understood. Attention may play an important role in conversational success. Unlike the traumatic brain injured population, there are very few reports of attempts to improve attention in people with aphasia. This report will look at improved performance on attention training tasks, improved performance on the Comprehensive Trail Making Test and the Integrated Visual and Auditory Continuous Performance Test and improved performance on the Porch Index of Communicative Ability (PICA) test and the measure of conversational success. The participant was a 62 year old female with a unilateral left hemisphere CVA and was 9 years post injury. She demonstrated chronic borderline fluent aphasia but had good repetition and auditory comprehension. Baseline and post-treatment testing was completed over six consecutive days immediately preceding/proceeding treatment. The treatment was delivered in 1-hour sessions, 5-days per week, over the course of 12 weeks. The treatment consisted of selected computerized tasks designed to improve attention skills from the PSSCogRehab software program. Although results of a case study must always be interpreted with caution, this case strengthens the understanding of the emerging relationship between attention, linguistic processing and functional communication in people with aphasia. The results suggest that treatment of attention in aphasia – even in someone years post-onset – may produce measurable changes in their attention skills and in their conversational communication. The lack of change on linguistic measures supports the idea that attention/executive functions play a more integral role in functional communication that isolated linguistic performances.

Hogarty, G.E., Flesher, S., Ulrich, R., Carter, M., Greenwald, D., Pogue-Geile, M., Kechavan, M., Cooley, S., DiBarry, A. L., Garrett, A., Parepally, H., & Zoretich, R. Cognitive enhancement therapy for schizophrenia: Effects of a 2-year randomized trial on cognitive and behavior. Archives of General Psychiatry, 61 (9), 866-876.

Deficits in social cognition and neurocognition are believed to underlie schizophrenia disability. Attempts at rehabilitation have had circumscribed effects on cognition, without concurrent improvement in broad aspects of behavior and adjustment. The objective was to determine the differential effects of cognitive enhancement therapy (a recovery-phase intervention) on cognition and behavior compared with state-of-the-art enriched supportive therapy. A total of 121 symptomatically stable, non-substance abusing but cognitively disabled and chronically ill patients with schizophrenia and schizoaffective disorder were used in this study. They were chosen from an outpatient research clinic housed in a medical center’s comprehensive care service for patients with severe mental illness. A 2-year, randomized controlled study was conducted with neuropsychological and behavioral assessments completed at baseline and at 12 and 24 months. The intervention used was cognitive enhancement therapy a multidimensional, developmental approach that integrates computer-assisted training in neurocognition with social cognitive group exercises. Six highly reliable summary measures – Processing Speed, Neurocognition, Cognitive Style, Social Cognition, Social Adjustment and Symptoms – were tested using analysis of covariance and linear tread analysis. At 12 months, robust cognitive enhancement therapy effects were observed on the Neurocognition and Processing Speed composites (P<.003), with marginal effects observed on the behavioral composites. By 24 months, differential cognitive enhancement therapy effects were again observed for the two neuropsychological composites and for Cognitive Style (P=.001), Social Cognition (P=.001), and Social Adjustment (P=.01). As expected, no differences were observed on the residual Symptoms composite. Effects were unrelated to the type of antipsychotic medication received. Enriched supportive therapy also demonstrated statistically significant within-group effect sizes, suggesting that supportive psychotherapy can also have positive, although more modest, effects on cognitive deficits.

Hogarty, G.E. & Flesher, S. (1999). Practice principles of cognitive enhancement therapy for schizophrenia. Schizophrenia Bulletin, 25(4), 693-708.

Cognitive Enhancement Therapy (CET) is a developmental approach to the rehabilitation of schizophrenia patients that attempts to facilitate an abstracting and "gistful" social cognition as a compensatory alternative to the more demanding and controlled cognitive strategies that often characterize schizophrenia as well as much of its treatment. Selected cognitive processes that developmentally underlie the capacity to acquire adult social cognition have been operationalized in the form of relevant interactive software and social group exercises. Treatment methods address the impairments, disabilities, and social handicaps associated with cognitive styles that appear to underlie the positive, negative, and disorganized symptom domains of schizophrenia. Style-related failures in secondary rather than primary socialization, particularly social cognitive deficits in context appraisal and perspective taking, are targeted goals. Illustrative examples of the techniques used to address social and nonsocial cognitive deficits are provided, together with encouraging preliminary observations regarding the efficiacy of CET.

Kurtz, M.M. (2003). NeuroCognitive Rehabilitation for Schizophrenia. Current Psychiatry Reports. 5(4), 303-310.

A critical review of randomized, controlled trials of extended programs of neurocognitive rehabilitation for the cognitive deficits characteristic of schizophrenia conducted between the years 2000 to 2002 was completed. Over the past several years, two models of cognitive rehabilitation have emerged. In one model, labeled "cognitive remediation," cognitive deficits are treated directly through repeated practice and acquisition of compensatory strategies on cognitive exercises desgned to engage underfunctioning brain systems. In a second model, labeled "cognitive adaptation," neurocognitive deficits are addressed through modifications of the patients' environment to allow patients to bypass their deficits. Reuslts revealed that a range of cognitive remediation strategies varying widely along dimensions of duration, intensity, method, target of behavioral intervention, and clinical status of participants produced improvements on measures of working memory, emotion perception, and executive function distinct from those trained during remediation. No effects were evident in secondary verbal or nonverbal memory. Results of two pilot studies using functional magnetic resonance imaging to assess changes in task-evoked brain activation have revealed that these interventions may produce changes in several functionally relevant neural systems in a subset of patients. Results from studies of standardized cognitive adaptation interventions have indicated that these treatments can produce improvements in symptoms, psychosocial status, and relapse rates.

Laatsch, L., Little, D. & Thulborn, K. (2004). Changes in fMRI Following Cognitive Rehabilitation in Severe Traumatic Brain Injury: A Case Study. 49(3), 262-267.

A case study to illustrate the relationship between changes in neuropsychological testing and changes in functional magnetic resonance imaging (fMRI) before and after cognitive rehabilitation therapy (CRT). A woman with history of severe traumatic brain injury (TBI) 16 years before the study participated in individualized CRT using a developmental megacognitive model. Neuropsychological tests and fMRI imaging were performed during an eye movement task and a reading comprehension task. Improvements on some neuropsychological test scores (>1 SD) and changes in the magnitude and distribution of the blood oxygen level dependent (BOLD) response as a function of task performance on both fMRI tasks. Individuals with severe TBI many years postinjury can demonstrate improvements in neuropsychological testing following CRT. Behavioral improvements can be related to changes in brain activity using fMRI.

Lynch, W. (2002). Historical Review of Computer-Assisted Cognitive Retraining. Journal of Head Trauma Rehabilitation, 17(5), 446-457.

This article details the introduction and development of the use of microcomputers as adjuncts to traditional cognitive rehabilitation of person with acquired brain injury. Rehabilitation clinicians have produced and marketed specially written cognitive retraining software which is detailed and reviewed, as was recently released software from commercial sources. The latter discussion included the latest development in the rehabilitation applications of personal digital assistants and related organizing, reminding, and dictation devices. A summary of research on the general and specific efficacy of computer-assisted cognitive retraining illustrated the lingering controversy and sketpicism that have been associated with this field since its inception. Computer-assisted cognitive retraining (CACR) can be an effective adjunct to a comprehensive program of cognitive rehabilitation. Training needs to be focused, structured, monitored, and as ecologically relevant as possible for optimum effect. Transfer or training or generalizability of skills remains a key issue in the field and should be considered the key criterion in evaluating whether to initiate or continue CACR.

National Institute of Health (1998). Rehabilitation of persons with traumatic brain injury. NIH Consensus Statement, 16(1), 1-41.

"Cognitive exercises, including computer-assisted strategies, have been used to improve specific neuropsychological processes, predominantly attention, memory, and executive skills. Both randomized controlled studies and case reports have documented the success of these interventions using intermediate outcome measures. Certain studies using global outcome measures also support the use of computer-assisted exercises in cognitive rehabilitation."

McClure, J.T., Browning, R.T., Vantrease, C.M. & Bittle, S.T. (1994). The iconic memory skills of brain injury survivors and non-brain injured controls after visual scanning training. NeuroRehabilitation, 4(3), 151-156.

This study compared the iconic memory skills of brain-injury survivors and control subjects who all reached criterion levels of visual scanning skills. This involved previous training for the brain-injury survivors using popular visual scanning programs that allowed them to visually scan with response time and accuracy within normal limits. Control subjects required only minimal training to reach normal limits criteria. This comparison allows for the dissociation of visual scanning skills and iconic memory skills. The results are discussed in terms of their implications for cognitive rehabilitation and the relationship between visual scanning training and iconic memory skills.

McGuire, B. (1990). Computer assisted cognitive rehabilitation. Irish Journal of Psychology, 11(4), 299-308.

This article discusses some of the principles of cognitive rehabilitation and the literature on the rehabilitation of various cognitive impairments is reviewed. The growing use of computers is recognized and the many advantages of using computers within this field are outlined. Advice in the selection of equipment and software is offered.

Middleton, D.K., Lambert, M.J. & Seggar, L.B. (1991). Neuropsychological rehabilitation: Microcomputer-assisted treatment of brain-injured adults. Perceptual and Motor Skills, 72, 527-530.

This study was designed to investigate the contribution of cognitive rehabilitation therapy delivered by computer within an educationally based treatment program for brain-injured adults. The effectiveness of two forms of computer-assisted neuropsychological treatment was examined. 36 head-injured adults received the treatment targeting either attention and memory skills or reasoning and logical thinking skills. Both groups were assessed on three measures of attention and memory and three measures of reasoning before and after the 8 week treatment. Analysis indicated significant improvement on five of six measures by both groups. No differential effect was shown by treatment condition.

Pompeia, S., Manzano, G. M., Galduroz, J.C.F., Tufik, S., & Bueno, O.F.A. Lorazepam induces an atypical dissociation of visual and auditory event-related potentials. Journal of Psychopharmacology, 17 (1), 31-40.

Lorazepam has been reported to atypically disrupt visual processing compared to other benzodiazepines (BZs), but it is not known to what extent this effect extends to impairment in other modalities. Our objective was to compare the effects of lorazepam with those of flunitrazepam, a BZ with standard effects, on visual and auditory event-related potentials (ERPs) using the same paradigm. The study followed a placebo-controlled, double-blind, parallel group-design and involved single oral doses of lorzepam (2.0 mg), flunitrazepam (1.2 mg) and placebo. Thirty six young, healthy subjects completed a test battery before and after treatment including classic behavioural tests, visual and auditory EPRs. Both drugs led to comparable alterations on behavioural tests and double-dissociations were found, indicating that the doses used were equipotent: lorazepam was more deleterious than fluitrazepam and placebo in fragmented shape identification, while simple reaction times were prolonged for flunitrazepam in comparison to lorazepam and placebo. Effects on P3 latencies were also distinct: alterations in both modalities for flunitrazepam were equivalent and greater than placebo’s. In contrast, lorazepam at the frontal and central electrode sites led to greater changes in visual than in auditory latency, and also to longer visual latencies than flunitrazepam and placebo, but lorazepam’s auditory latency effects were only different to placebo’s at the parietal electrode site. Peripheral visual changes were not responsible for these effects. Differences in the impairment profile between eqipotent doses of lorazepam and flunitrazepam suggests that lorazepam induces atypical visual processing changes.

Ramsberger, G. (2005). Achieving conversational success in aphasia by focusing on non-linguistic cognitive skills: A potentially promising new approach. Aphasiology, 19 (10 &11), 1066-1073.

Recent reports from a variety of labs have demonstrated that some patients with aphasia have concomitant non-linguistic cognitive compromises, especially in the area of attention/executive functions. Recent findings also suggest that attention/executive functions may play an important role in the conversational success of persons with aphasia. This paper provides a review of recent work being carried out in a number of centers having to do with treatment of attention/executive function problems with persons with aphasia. Although results of the studies reviewed herein must be interpreted with caution, there is growing support for the notion that attention/executive function skills in persons with aphasia are remediable, and that there is an important relationship between attention/executive function and functional communication in people with aphasia. The results suggest that treatment of attention/executive function in aphasia – even in people many years post onset – may result in measurable changes in attention/executive function skills and in the transactional success of conversational communication. Of course further research must be completed in order to provide clinicians with adequate evidence for clinical decision making. However, this line of research represents a promising new direction in aphasia rehabilitation.

Ray, E.C., Engum, E.S., Lambert, E.W., Bane, G.F., Nash, M.R. & Bracy, O.L. (1997). Ability of the Cognitive Behavioral Driver’s Inventory to distinguish malingerers from brain-damaged subjects. Archives of Clinical Neuropsychology, 12(5), 491-503.

The Cognitive Behavioral Driver's Inventory (CBDI) was analyzed for its ability to discriminate brain-damaged patients from intact subjects who feigned brain-damage. In a sample of 251 neurologically impaired patients and 48 malingering volunteers, the computer-administered distinguished most malingerers from genuine patients. A jackknifed count revealed that the CBDI had 90% sensitivity for detecting malingerers, and 98% specificity for detecting non-malingering brain damaged patients. Success was due to the inability of malingerers to avoid quantitative errs: excessive response latencies, unusual error rates, inflated variability in response latencies, and excessive within-subject, between-item variability. The computer-administered battery may be an effective tool for identifying patients who malinger brain-damage in neuropsychological testing.

Ruff, R.M., Baser, C.A., Johnston, J.W., Marshall, L.F., Klauber, S.K., Klauber, M.R., Minteer, M. (1989). Neuropsychological rehabilitation: An experimental study with head-injured patients. Journal of Head Trauma Rehabilitation, 4(3), 20-36.

A pilot study was conducted that was one of the first controlled experiments comparing the efficacy of neuropsychological treatment with a nonstructured treatment providing equivalent professional attention and psychosocial support. The neuropsychological treatment included computer-assisted training modules in the areas of selective attention, spatial integration, memory, and problem solving. Forty head-injured patients were randomly assigned to one of two treatment protocols, each protocol involving daily sessions over an eight week period, totalling 160 hours of treatment per patient. Analyses of pretreatment and post-treatment data on neuropsychological functioning demonstrated significiant improvements for both groups. Moreover, the experimental group achieved greater relative gains on measures of memory and an error reduction of visual selective attention.

Seniow, J., Polanowska, K., Mandat, T. & Laudanski, K. (2003). The Cognitive Impairments Due to the Occipito-Parietal Brain Injury After Gunshot. A Successful Neurorehabilitation Case Study. Brain Injury 17(8), 701-713.

This case study describes the beneficial results of the neuropsychological rehabilitation of a gunshot victim, even with late initialization of the therapy - over one year after head trauma. DE was a victim of bilateral damage of the parietal-occipital regions of the brain due to a gunshot. DE was diagnosed with complex cognitive deficits syndrome, including visual associative agnosia, apraxia, visuospatial and constructive disorders and linguistic defects. Neuropsychological rehabilitation, first preceded by an initial neuropsychological examination (standard psychological tests: WAIS-R, RAVLT, Rey's CFT, BVRT and clinical experiments tailored to DE's condition), was initiated 1 year after trauma. The rehabilitation programme consisted of computer-based tasks, paper and pencil exercises, and occupational therapy. The patient's progress was assessed as improvement in performance in standardized tests and computer-based tasks. After one year of rehabilitation the patient's functioning significantly improved as measured by psychological tests and computer-based tasks (p<.05) as well as the evaluation of the patient's quality of life. The case study demonstrates beneficial effects of neurorehabilitation even initialized at the so-called 'late stage' after a brain injury.


Tam, S.F., Man, W.K., Hui-Chan, C.W., Lau, A., Yip, B. & Cheung, W. (2003). Evaluating the Efficacy of Tele-cognitive Rehabilitation for Functional Performance in Three Case Studies. Occupational Therapy International. 10(1), 20-311.

Tele-rehabilitation, through using advancements in networking and tailor-made software, has been developed and applied to the cognitive rehabilitation of persons with brain injury in the present study. Tele-cognitive rehabilitation uses customized online computer software as a treatment mode. The online treatment software is operated on an interactive tele-communication platform for example, video conferencing with screen sharing. Through implementing the tele-cognitive rehabilitation activities, therapists can help clients to practice and thus improve their cognitive skills through using the treatment software successfully. Moreover, hypermedia programming techniques allow the therapist to adjust the software to meet the client's treatment needs, so that the treatment is appropriate to his/her functional levels and living environment. Also the software can customize immediate visual, auditory and personalized feedback to motivate the client and training can be set at the right pace for the client's needs. The present study aimed to evaluate the effectiveness and perceived efficacy of the newly developed customized tele-cognitive rehabilitation programme for three subjects with traumatic brain injury through single-case and qualitative research design. The cognitive factors investigated in this pilot study were, respectively, Chinese word recognition, prospective memory and semantic memory. The subjects had undergone a recruitment proces with stipulated screening criteria. A single case experimental design (ABA reversal/withdrawal design) consisted of a no-intervention baseline phase (A), an intervention phase (B) and a no-intervention withdrawal phase (A). There were six sessions in each phase, making a total of 18 sessions. Tele-cognitive rehabilitation software was tailor-made according to each subject's cognitive functional needs. To monitor the change in cognitive functions, variables were tapped by tailor-made assessment and qualitative qestionnaires through interviews, and they were then used to explore subjects' opinions of the programme and to test the treatment efficacy of the tele-cognitive rehabilitation programme. Finally, the relationships among the three phases were analyzed through visual anaylsis and trend line analysis by means of the split-middle method. The three persons with brain injury showed improving trends and levels of specific cognitive performance during the treatment phase. Qualitative findings were analyzed and confirmed the efficacy of the treatment module. The tele-cognitive rehabilitation approach was well received by subjects.

.

Effectiveness of a cognitive rehabilitation program in mild dementia (MD) and mild cognitive impairment (MCI): A case control study

E. Talassiac,M. Guerreschia,M. Feriania,V. Fedia,A. Bianchettiac, M. Trabucchibc

Formun Altı

Abstract

Data support the evidence that neuropsychological rehabilitation is effective in Alzheimer disease (AD), to strengthen the pharmacological treatment to delay the progression of dementia. At moment, a few studies have examined the efficacy of non-pharmacological treatment in MCI. This is a controlled study that assesses the effectiveness of neuropsychological rehabilitation on cognitive and behavioral symptoms and functional status in a group of community-dwelling subjects with MCI and MD. Our results demonstrate that a systematic rehabilitation, that provides a computerized cognitive program training, produces an improvement in cognitive and affective status of patients with MCI and MD, while a rehabilitation program not providing a punctual stimulation of cognitive functions, does not have significant effects.

Keywords: Neuropsychological rehabilitation, Alzheimer disease, Mild cognitive impairment (MCI), Mild dementia (MD)

J Abnorm Child Psychol. 1980 Sep;8(3):405-19.

Effects of cognitive training on academic and on-task behavior of hyperactive children.

Cameron MI, Robinson VM.

Abstract

A cognitive traning program that taught both self-instructional and self-management skills was used with three 7- to 8-year-old hyperactive children. A muultiple baseline across individuals design was used to evaluate the effects of training on on-task behavior and math accuracy. There were significant changes in math accuracy for all subjects, and two subjects showed significant improvements in on-task behavior. Evidence suggesting generalization to untrained behaviors was shown by an increase in self-correction or oral reading for all subjects. The results suggest that cognitive training specifically designed to promote generalization of classroom tasks can improve the classroom behavior and academic achievement of hyperactive children.

Training the Brain

Cognitive therapy as an alternative to ADHD drugs

To medicate or not? Millions of parents must decide when their child is diagnosed with attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD)--a decision made tougher by controversy. Studies increasingly show that while medication may calm a child's behavior, it does not improve grades, peer relationships or defiant behavior over the long term.

Consequently, researchers have focused attention on the disorder's neurobiology. Recent studies support the notion that many children with ADHD have cognitive deficits, specifically in working memory--the ability to hold in mind information that guides behavior. The cognitive problem manifests behaviorally as inattention and contributes to poor academic performance. Such research not only questions the value of medicating ADHD children, it also is redefining the disorder and leading to more meaningful treatment that includes cognitive training.

"This is really a shift in our understanding of this disorder from behavioral to biological," states Rosemary Tannock, professor of psychiatry at the University of Toronto. Tannock has shown that although stimulant medication improves working memory, the effect is small, she says, "suggesting that medication isn't going to be sufficient." So she and others, such as Susan Gathercole of the University of Durham in England, now work with schools to introduce teaching methods that train working memory. In fact, working-memory deficits may underlie several disabilities, not just ADHD, highlighting the heterogeneity of the disorder.

"Working memory is a bottleneck for everyday functioning independent of what category you fit into," comments Torkel Klingberg, a neuroscientist at the Karolinska Institute in Stockholm. Based on Klingberg's research, Karolinska founded Cogmed--a biotech company that has developed a software program to train working memory. In a recent paper in the Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, Klingberg reported that 60 percent of 20 unmedicated ADHD children no longer met the clinical criteria for ADHD after five weeks of training. The company has already rolled out its training service in Sweden and Germany, and Karolinska is collaborating with New York University to launch a clinical trial with ADHD kids later this year.

"It's intriguing data," Tannock remarks. "The emphasis is on visual-spatial memory, which is where we find the strongest link to inattention and ADHD. But they have to go further. You want to show that training improves ability on a range of tasks, not just holding information."

That ADHD children would respond to cognitive training does not surprise experts such as Lawrence H. Diller, a child psychiatrist and author of Running on Ritalin. "Hyperactivity and inattention are bell-shaped spectrum disorders," he says. "The majority of kids who are getting medication are borderline normal versus abnormal." In Diller's experience, the former benefit the most from nonpharmaceutical training approaches. Medication has been overemphasized by a pharmaceutical and medical industry "that has changed people's view of themselves," he continues. "Personal responsibility has taken a backseat to lifelong disorders."

Moreover, because there is no industry to back it, behavioral therapy has been grossly underrated, Diller and others opine. Unpublished data from the Multimodal Treatment Study--the largest U.S. long-term study of ADHD treatment in children--show that after two years, kids treated with behavioral therapy only (parent training, school intervention and a special summer camp program) functioned just as well as kids on high-dose medication, says lead researcher William Pelham of the University at Buffalo. Also, only an additional 8 percent of the children in the behavioral arm were medicated at the end of the second year, indicating that most parents in this group were satisfied with behavioral therapy.

This two-year outcome contrasts with the study's end results after 14 months, which suggested that behavioral therapy was somewhat less beneficial compared with high-dose medication. Although most experts advocate combining behavioral therapy with medication when necessary, medication is often the only option offered. "Parents need to know that there are alternative treatments," Pelham states.

The ability to tame symptoms via behavioral therapy and training suggests that many ADHD children may not need drugs. But both behavioral therapy and working memory training require diligence and patience from parents, teachers and therapists. That's not easy for a time-crunched society and far more laborious than popping a pill.

The Neuroscience Center and Dr. Bracy have played a major role in the research and development of computerized applications for examination, diagnostics and treatment dating back to 1981. Applications developed by Dr. Bracy are being used in over 3000 facilities around the world and tens of thousands of patients have benefitted from this work.

Research, conducted at the Neuroscience Center was published in the scientific journal, Brain Injury, in 1997 (Chen, S.A, Thomas, J.D., Glueckauf, R.L. & Bracy, O.L. (1997). The effectiveness of computer-assisted cognitive rehabilitation for persons with traumatic brain injury. Brain Injury, 11(3), 197-209) showing that significant improvement can be produced through use of computerized therapy techniques for cognitive rehabilitation. The Cicerone et. al. (2000) research article, Evidence-Based Cognitive Rehabilitation: Recommendations for Clinical Practice, published in the Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, cited Dr. Bracy's program and research as an example of effective rehabilitation therapy.

In 1999, Dr. Bracy and his staff published, The effects of cognitive rehabilitation therapy techniques for enhancing the cognitive/intellectual functioning of seventh and eighth grade children, in The International Journal of Cognitive Technology showing that computerized cognitive rehabilitation intervention techniques, similar to those used in the clinic, could also be used in school settings to improve the cognitive function of all children from special to gifted.

· Journal of Child and Family Studies, Vol. 8, No. 2, 1999. pp. 217-227

Adolescent Self-Esteem and Cognitive Skills

Training: A School-Based Intervention

Paula M. Barrett, Ph.D.,1,4 Hayley M. Webster, BBSc, BPSY(hons),2

and Jeffrey R. Wallis, M.C.P.3

· Evidence-Based Cognitive Rehabilitation: Updated Review of

the Literature From 1998 Through 2002

Keith D. Cicerone, PhD, Cynthia Dahlberg, MA, CCC-SLP, James F. Malec, PhD,

Donna M. Langenbahn, PhD, Thomas Felicetti, PhD, Sally Kneipp, PhD, Wendy Ellmo, MS, CCC-SLP,

Kathleen Kalmar, PhD, Joseph T. Giacino, PhD, J. Preston Harley, PhD, Linda Laatsch, PhD,

Philip A. Morse, PhD, Jeanne Catanese, MA, CCC-SLP

· Abreu, B. C., & Toglia, J. P. (1987). Cognitive rehabilitation: A model for occupational therapy: American Journal of Occupational Therapy Vol 41(7) Jul 1987, 439-448.

· Ahmed, M., & Goldman, J. A. (1994). Cognitive rehabilitation of adults with severe and persistent mental illness: A group model: Community Mental Health Journal Vol 30(4) Aug 1994, 385-394.

· Alberts, M. S., & Binder, L. M. (1991). Premorbid psychosocial factors that influence cognitive rehabilitation following traumatic brain injury. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Aluma, M. J. (1994). Cognitive rehabilitation of attentional deficits in schizophrenia. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Anderson, J., & Parente, F. (1985). Training family members to work with the head injured patient: Cognitive Rehabilitation Vol 3(4) Jul-Aug 1985, 12-15.

· Angelakis, E., Stathopoulou, S., Frymiare, J. L., Green, D. L., Lubar, J. F., & Kounios, J. (2007). EEG Neurofeedback: A Brief Overview and an Example of Peak Alpha Frequency Training for Cognitive Enhancement in the Elderly: Clinical Neuropsychologist Vol 21(1) Jan 2007, 110-129.

· Arenth, P. M., Ricker, J. H., & Schultheis, M. T. (2007). Applications of Functional Near-Infrared Spectroscopy (fNIRS) to Neurorehabilitation of Cognitive Disabilities: Clinical Neuropsychologist Vol 21(1) Jan 2007, 38-57.

· Armstrong, C. (1989). Luria's theory of brain function recovery with applications to the use of computers in cognitive retraining: Cognitive Rehabilitation Vol 7(1) Jan-Feb 1989, 10-15.

· Armstrong-Cassidy, A. S. (1986). Effect of neurotraining on the cognitive rehabilitation of brain damage or dysfunction: An initial analysis: Dissertation Abstracts International.

· Ashley, M. J., Leal, R., & Mehta, Z. (2004). Cognitive Disorders: Diagnosis and Treatment in the TBI Patient. Boca Raton, FL: CRC Press.

· Ashley, M. J., & Persel, C. S. (2003). Cognitive Rehabilitation for Traumatic Brain Injury: A Survey of Clinical Practice: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 21(2) Sum 2003, 20-26.

· Auffray, C., & Juhel, J. (2001). General and differential effects of a multimodal cognitive training program for the elderly: L'annee Psychologique Vol 101(1) Mar 2001, 65-89.

· Bajo, A., Hazan, J., Fleminger, S., & Taylor, R. (1999). Rehabilitation on a cognitive behavioural unit is associated with changes in FAM, not FIM: Neuropsychological Rehabilitation Vol 9(3-4) Jul-Oct 1999, 413-419.

· Balicki, M., & et al. (1984). Greenery: An interdisciplinary team approach to the assessment of initial stages of cognitive recovery: Cognitive Rehabilitation Vol 2(3) May-Jun 1984, 12-17.

· Ball, K., Berch, D. B., Helmers, K. F., Jobe, J. B., Leveck, M. D., Marsiske, M., et al. (2002). Effects of cognitive training interventions with older adults: A randomized controlled trial: JAMA: Journal of the American Medical Association Vol 288(18) Nov 2002, 2271-2281.

· Baltes, M. M., Kuhl, K.-P., Gutzmann, H., & Sowarka, D. (1995). Potential of cognitive plasticity as a diagnostic instrument: A cross-validation and extension: Psychology and Aging Vol 10(2) Jun 1995, 167-172.

· Barbieri, L., Boggian, I., Falloon, I., & Lamonaca, D. (2006). Problem-solving skills for cognitive rehabilitation among persons with chronic psychotic disorders in Italy: Psychiatric Services Vol 57(2) Feb 2006, 172-174.

· Baribeau, J., Ethier, M., & Braun, C. (1989). A neurophysiological assessment of selective attention before and after cognitive remediation in patients with severe closed head injury: Journal of Neurologic Rehabilitation Vol 3(2) 1989, 71-92.

· Bark, N., Revheim, N., Huq, F., Khalderov, V., Ganz, Z. W., & Medalia, A. (2003). The impact of cognitive remediation on psychiatric symptoms of schizophrenia: Schizophrenia Research Vol 63(3) Oct 2003, 229-235.

· Barker-Collo, S. (2000). Initial evaluation of a structured group format memory rehabilitation program: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 18(2) Mar-Apr 2000, 16-21.

· Barrett, A. M., Buxbaum, L. J., Coslett, H. B., Edwards, E., Heilman, K. M., Hillis, A. E., et al. (2006). Cognitive Rehabilitation Interventions for Neglect and Related Disorders: Moving from Bench to Bedside in Stroke Patients: Journal of Cognitive Neuroscience Vol 18(7) Jul 2006, 1223-1236.

· Batchelor, J., Shores, E. A., Marosszeky, J. E., Sandanam, J., & et al. (1988). Cognitive rehabilitation of severely closed-head-injured patients using computer-assisted and noncomputerized treatment techniques: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 3(3) Sep 1988, 78-84.

· Bates, M. E., Bowden, S. C., & Barry, D. (2002). Neurocognitive impairment associated with alcohol use disorders: Implications for treatment: Experimental and Clinical Psychopharmacology Vol 10(3) Aug 2002, 193-212.

· Beattie, R. L., & Owen, N. J. (1985). Preliminary study of cognitive retraining via computer-based activities: Perceptual and Motor Skills Vol 61(3, Pt 2) Dec 1985, 1130.

· Beaumont, J. G., Connolly, S. A. V., & Rogers, M. J. C. (1999). Inpatient cognitive and behavioural rehabilitation: Assessing the outcomes: Neuropsychological Rehabilitation Vol 9(3-4) Jul-Oct 1999, 401-411.

· Beck, C., Heacock, P., Mercer, S., Thatcher, R., & et al. (1988). The impact of cognitive skills remediation training on persons with Alzheimer's disease or mixed dementia: Journal of Geriatric Psychiatry Vol 21(1) 1988, 73-88.

· Behrmann, M., & Byng, S. (1992). A cognitive approach to the neurorehabilitation of acquired language disorders. New York, NY: Oxford University Press.

· Bell, M., Bryson, G., Greig, T., Corcoran, C., & Wexler, B. E. (2001). Neurocognitive enhancement therapy with work therapy: Effects on neurocognitive test performance: Archives of General Psychiatry Vol 58(8) Aug 2001, 763-768.

· Bell, M., Bryson, G., & Wexler, B. E. (2003). Cognitive remediation of working memory deficits: Durability of training effects in severely impaired and less severely impaired schizophrenia: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 108(2) Aug 2003, 101-109.

· Bell, M. D., Fiszdon, J., Bryson, G., & Wexler, B. E. (2004). Effects of neurocognitive enhancement therapy in schizophrenia: Normalisation of memory performance: Cognitive Neuropsychiatry Vol 9(3) Aug 2004, 199-211.

· Bellack, A. S. (1992). Cognitive Rehabilitation for Schizophrenia: Is it Possible? Is it Necessary? : Schizophrenia Bulletin Vol 18(1) 1992, 43-50.

· Bellack, A. S., Dickinson, D., Morris, S. E., & Tenhula, W. N. (2005). The Development of a Computer-Assisted Cognitive Remediation Program for Patients with Schizophrenia: Israel Journal of Psychiatry and Related Sciences Vol 42(1) 2005, 5-14.

· Bellack, A. S., Gold, J. M., & Buchanan, R. W. (1999). Cognitive rehabilitation for schizophrenia: Problems, prospects, and strategies: Schizophrenia Bulletin Vol 25(2) 1999, 257-274.

· Belleville, S., Gilbert, B., Fontaine, F., Gagnon, L., Menard, E., & Gauthier, S. (2006). Improvement of Episodic Memory in Persons with Mild Cognitive Impairment and Healthy Older Adults: Evidence from a Cognitive Intervention Program: Dementia and Geriatric Cognitive Disorders Vol 22(5-6) 2006, 486-499.

· Bellucci, D. M. (2002). The effectiveness of computer-assisted cognitive rehabilitation for patients with chronic mental illness. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Bellucci, D. M., Glaberman, K., & Haslam, N. (2003). Computer-assisted cognitive rehabilitation reduces negative symptoms in the severely mentally ill: Schizophrenia Research Vol 59(2-3) Feb 2003, 225-232.

· Bellus, S. B., Kost, P. P., Vergo, J. G., & Dinezza, G. J. (1998). Improvements in cognitive functioning following intensive behavioural rehabilitation: Brain Injury Vol 12(2) Feb 1998, 139-145.

· Bendiksen, M. S., & Bendiksen, I. (1992). A multi-dimensional intervention for a toxic solvent injured population: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 10(3) May-Jun 1992, 20-27.

· Benedict, R. H. (1989). The effectiveness of cognitive remediation strategies for victims of traumatic head-injury: A review of the literature: Clinical Psychology Review Vol 9(5) 1989, 605-626.

· Bennett, T. (1988). Neuropsychological rehabilitation in the private practice setting: Cognitive Rehabilitation Vol 6(1) Jan-Feb 1988, 12-15.

· Bennett, T. (1988). Post-traumatic headaches: Subtypes and behavioral treatments: Cognitive Rehabilitation Vol 6(2) Mar-Apr 1988, 34-39.

· Benso, F. U. (2004). Cognitive rehabilitation protocols integrated with attention treatments: Theoretical and experimental consideration in support: Giornale Italiano delle Disabilita Vol 4(3) Dec 2004, 41-48.

· Benton, A., & Tranel, D. (2000). Historical notes on reorganization of function and neuroplasticity. New York, NY: Oxford University Press.

· Ben-Yishay, Y. (1985). Cognitive Rehabilitation After Brain Injury: Growing Pains of a Field: PsycCRITIQUES Vol 30 (9), Sep, 1985.

· Ben-Yishay, Y., & Prigatano, G. P. (1990). Cognitive remediation. Philadelphia, PA: F A Davis.

· Ben-Yishay, Y., Silver, S. M., Piasetsky, E., & Rattok, J. (1987). Relationship between employability and vocational outcome after intensive holistic cognitive rehabilitation: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 2(1) Mar 1987, 35-48.

· Bergman, M. M. (2000). Successful mastery with a cognitive orthotic in people with traumatic brain injury: Applied Neuropsychology Vol 7(2) 2000, 76-82.

· Bergman, M. M. (2002). The benefits of a cognitive orthotic in brain injury rehabilitation: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 17(5) Oct 2002, 431-445.

· Bergman, M. M. (2003). The Essential StepsReg. cognitive orthotic: NeuroRehabilitation Vol 18(1) 2003, 31-46.

· Berrol, S. (1990). Issues in cognitive rehabilitation: Archives of Neurology Vol 47(2) Feb 1990, 219-220.

· Bewick, K. C. (2001). The union of ethicality and technology in cognitive rehabilitation: International Journal of Cognitive Technology Vol 6(1) Spr 2001, 14-19.

· Bier, N., Vanier, M., & Meulemans, T. (2002). Errorless learning: A method to help amnesic patients learn new information: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 20(4) Win 2002, 12-18.

· Birnboim, S., & Miller, A. (2004). Cognitive Rehabilitation for Multiple Sclerosis Patients With Executive Dysfunction: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 22(4) Win 2004, 11-18.

· Bischoff, R. A. (2006). What We Wish We Knew: Understanding the Effectiveness of Cognitive Rehabilitation: PsycCRITIQUES Vol 51 (19), 2006.

· Blundon, G., & Smits, E. (2000). Cognitive rehabilitation: A pilot survey of therapeutic modalities used by Canadian occupational therapists with survivors of traumatic brain injury: Canadian Journal of Occupational Therapy Vol 67(3) Jun 2000, 184-196.

· Boake, C. (1989). A history of cognitive rehabilitation of head-injured patients, 1915 to 1980: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 4(3) Sep 1989, 1-8.

· Boake, C. (1991). History of cognitive rehabilitation following head injury. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Bodine, C., & Scherer, M. J. (2006). Technology for improving cognitive function. A Workshop sponsored by the U.S. Interagency Committee on Disability Research (ICDR): Reports from Working Groups: Disability and Rehabilitation: An International, Multidisciplinary Journal Vol 28(24) Dec 2006, 1567-1571.

· Boman, I.-L., Lindstedt, M., Hemmingsson, H., & Bartfai, A. (2004). Cognitive training in home environment: Brain Injury Vol 18(10) Oct 2004, 985-995.

· Bottino, C. M. C., Carvalho, I. A. M., Alvarez, A. M. M. A., Avila, R., Zukauskas, P. R., Bustamante, S. E. Z., et al. (2002). Cognitive rehabilitation in Alzheimer's disease patients: Multidisciplinary team report: Arquivos de Neuro-Psiquiatria Vol 60(1) Mar 2002, 70-79.

· Bottino, C. M. C., Carvalho, I. A. M., Alvarez, A. M. M. A., Avila, R., Zukauskas, P. R., Bustamante, S. E. Z., et al. (2005). Cognitive rehabilitation combined with drug treatment in Alzheimer's disease patients: A pilot study: Clinical Rehabilitation Vol 19(8) Dec 2005, 861-869.

· Bracy, O., Lynch, W., Sbordone, R., & Berrol, S. (1985). Cognitive retraining through computers: Fact or fad? : Cognitive Rehabilitation Vol 3(2) Mar-Apr 1985, 10-25.

· Bracy, O. L. (1986). Cognitive rehabilitation: A process approach: Cognitive Rehabilitation Vol 4(2) Mar-Apr 1986, 10-17.

· Bracy, O. L. (1986). The NeuroScience Center of Indianapolis: Cognitive Rehabilitation Vol 4(5) Sep-Oct 1986, 6-15.

· Bracy, O. L. (1994). Cognitive functioning and rehabilitation: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 12(2) Mar-Apr 1994, 12-16.

· Bracy, O. L., III. (1997). Teaching daily living skills to severely brain impaired individuals: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 15(4) Jul-Aug 1997, 14-18.

· Bradley, V. A., Welch, J. L., & Skilbeck, C. E. (1993). Cognitive retraining using microcomputers. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Braff, D. L. (1992). Reply to Cognitive Therapy and Schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 18(1) 1992, 37-38.

· Braun, C. M., Ethier, M., & Baribeau, J. M. (1987). Initiation and termination criteria and comparison of performance by gender for the Psychological Software Services cognitive-perceptual rehabilitation package: Cognitive Rehabilitation Vol 5(4) Jul-Aug 1987, 44-48.

· Breithaupt, M. D. (1991). The rehabilitation of neuropsychological deficits in alcoholics: A cognitive skills approach: Dissertation Abstracts International.

· Brenner, H. D., Hirsbrunner, A., & Heimberg, D. (1996). Integrated psychological therapy program: Training in cognitive and social skills for schizophrenic patients. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Brown, C., Harwood, K., Hays, C., Heckman, J., & et al. (1993). Effectiveness of cognitive rehabilitation for improving attention in patients with schizophrenia: Occupational Therapy Journal of Research Vol 13(2) Spr 1993, 71-86.

· Brown, L. L. (1995). Using a computer cognitive rehabilitation program with typical and ADHD junior high students to improve learning skills. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Brown, T. L., & Morgan, S. B. (1987). Cognitive training with brain-injured children: General issues and approaches. New York, NY: Plenum Press.

· Buchel, F. P., & Paour, J.-L. (2005). Mental deficiency: Deficits and cognitive remediation: Enfance Vol 57(3) Jul-Sep 2005, 227-240.

· Bullock, G. R. (2003). Cognitive rehabilitation: A method for improving sustained and selective attention in adolescents with attentional deficits. Dissertation Abstracts International Section A: Humanities and Social Sciences.

· Burda, P. C., Starkey, T. W., Dominguez, F., & Vera, V. (1994). Computer-assisted cognitive rehabilitation of chronic psychiatric inpatients: Computers in Human Behavior Vol 10(3) Fal 1994, 359-368.

· Burden, E. E. (1989). Context memory training: Cognitive rehabilitation for brain injured amnesiac patients: Dissertation Abstracts International.

· Bush, S. (2000). Intermanual visuoconstructional differences in rehabilitation patients: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 18(6) Nov-Dec 2000, 10-12.

· Butler, R. W. (2006). Cognitive and Behavioral Rehabilitation. New York, NY: Guilford Press.

· Butler, R. W., & Namerow, N. S. (1988). Cognitive retraining in brain-injury rehabilitation: A critical review: Journal of Neurologic Rehabilitation Vol 2(3) 1988, 97-101.

· Butti, G., Buzzelli, S., Fiori, M., & Giaquinto, S. (1998). Observations on mentally impaired elderly patients treated with THINKable, a computerized cognitive remediation: Archives of Gerontology and Geriatrics Suppl 6 1998, 49-56.

· Calvanio, R., Levine, D., & Petrone, P. (1993). Elements of cognitive rehabilitation after right hemisphere stroke: Neurologic Clinics Vol 11(1) Feb 1993, 25-57.

· Cappa, S. F., Benke, T., Clarke, S., Rossi, B., Stemmer, B., & van Heugten, C. M. (2003). EFNS guidelines on cognitive rehabilitation: Report of an EFNS task force: European Journal of Neurology Vol 10(1) Jan 2003, 11-23.

· Cappa, S. F., Benke, T., Clarke, S., Rossi, B., Stemmer, B., & van Heugten, C. M. (2005). EFNS guidelines on cognitive rehabilitation: report of an EFNS task force: European Journal of Neurology Vol 12(9) Sep 2005, 665-680.

· Caramazza, A. (1989). Cognitive neuropsychology and rehabilitation: An unfulfilled promise? Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Caramazza, A., & Hillis, A. (1993). For a theory of remediation of cognitive deficits: Neuropsychological Rehabilitation Vol 3(3) 1993, 217-234.

· Carberry, H., & Burd, B. (1985). The use of psychological theory and content as a media in the cognitive and social training of head injured patients: Cognitive Rehabilitation Vol 3(4) Jul-Aug 1985, 8-10.

· Carberry, H., & Burd, B. (1986). A data base including return to work rate for 50 head injured patients at termination of cognitive and social retraining: Cognitive Rehabilitation Vol 4(1) Jan-Feb 1986, 38-41.

· Cardoso, L., Ferreira, H. P., Lopes, M. A. L., Carvalho, J. C., & Costa, M. A. (2005). Heminegligence and cognitive rehabilitation: A case report: Jornal Brasileiro de Psiquiatria Vol 54(4) Oct-Dec 2005, 340-344.

· Carlomagno, S., Iavarone, A., & Columbo, A. (1994). Cognitive approaches to writing rehabilitation: From single case to group studies. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Carlomagno, S., & Parlato, V. (1989). Writing rehabilitation in brain damaged adult patients: A cognitive approach. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Carlomagno, S., Van Eeckhout, P., Blasi, V., Belin, P., Samson, Y., & Deloche, G. (1997). The impact of functional neuroimaging methods on the development of a theory for cognitive remediation: Neuropsychological Rehabilitation Vol 7(4) Oct 1997, 311-326.

· Carney, N., Chesnut, R. M., Maynard, H., Mann, N. C., Patterson, P., & Helfand, M. (1999). Effect of cognitive rehabilitation on outcomes for persons with traumatic brain injury: A systematic review: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 14(3) Jun 1999, 277-307.

· Carney, N., & du Coudray, H. (2005). Cognitive rehabilitation outcomes for traumatic brain injury. New York, NY: Oxford University Press.

· Carr, E. G. (1986). Cognitive redevelopment after right hemisphere stroke: Dissertation Abstracts International.

· Cartwright, D. L., Madill, H. M., & Dennis, S. (1996). Cognitive impairment and functional performance of patients admitted to a geriatric assessment and rehabilitation centre: Physical & Occupational Therapy in Geriatrics Vol 14(3) 1996, 1-21.

· Cassidy, J. J., Easton, M., Capelli, C., Singer, A., & et al. (1996). Cognitive remediation of persons with severe and persistent mental illness: Psychiatric Quarterly Vol 67(4) Win 1996, 313-321.

· Castelnuovo, G., Priore, C. L., Liccione, D., & Cioffi, G. (2003). Virtual Reality based tools for the rehabilitation of cognitive and executive functions: The V-STORE: PsychNology Journal Vol 1(3) 2003, 310-325.

· Cattelani, R. (1994). The effects of rehabilitation in 26 global amnesic patients: Archivio di Psicologia, Neurologia e Psichiatria Vol 55(5) Sep-Oct 1994, 1007-1015.

· Cavanaugh, J. C., & Nocera, R. (1994). Cognitive aspects and interventions in Alzheimer's disease. Westport, CT: Greenwood Press/Greenwood Publishing Group.

· Ceccato, E., Caneva, P., & Lamonaca, D. (2006). Music therapy and cognitive rehabilitation in schizophrenic patients: A controlled study: Nordic Journal of Music Therapy Vol 15(2) 2006, 111-120.

· Chen, S. H. A., Thomas, J. D., Glueckauf, R. L., & Bracy, O. L. (1997). The effectiveness of computer-assisted cognitive rehabilitation for persons with traumatic brain injury: Brain Injury Vol 11(3) Mar 1997, 197-209.

· Chevalier, N., Poissant, H., Bergeron, H., & Girard-Lajoie, A. (2003). The Effect of Visual-Motor Imagery Training on CPT Performance in Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Journal of Cognitive Education and Psychology Vol 3(2) Sep 2003, 120-136.

· Choi, J., & Medalia, A. (2005). Factors Associated With a Positive Response to Cognitive Remediation in a Community Psychiatric Sample: Psychiatric Services Vol 56(5) May 2005, 602-604.

· Cicerone, K., Levin, H., Malec, J., Stuss, D., & Whyte, J. (2006). Cognitive Rehabilitation Interventions for Executive Function: Moving from Bench to Bedside in Patients with Traumatic Brain Injury: Journal of Cognitive Neuroscience Vol 18(7) Jul 2006, 1212-1222.

· Cicerone, K. D. (1999). Commentary: The validity of cognitive rehabilitation: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 14(3) Jun 1999, 316-321.

· Cicerone, K. D. (2005). Methodological issues in evaluating the effectiveness of cognitive rehabilitation. New York, NY: Oxford University Press.

· Cipriani, G., Bianchetti, A., & Trabucchi, M. (2006). Outcomes of a computer-based cognitive rehabilitation program on Alzheimer's disease patients compared with those on patients affected by mild cognitive impairment: Archives of Gerontology and Geriatrics Vol 43(3) Nov-Dec 2006, 327-335.

· Clare, L. (2003). Cognitive training and cognitive rehabilitation for people with early-stage dementia: Reviews in Clinical Gerontology Vol 13(1) Feb 2003, 75-83.

· Clare, L. (2005). Cognitive rehabilitation in early-stage dementia: Evidence, practice and future directions. New York, NY: Oxford University Press.

· Clare, L., Wilson, B. A., Carter, G., Breen, K., Berrios, G. E., & Hodges, J. R. (2002). Depression and anxiety in memory clinic attenders and their carers: Implications for evaluating the effectiveness of cognitive rehabilitation interventions: International Journal of Geriatric Psychiatry Vol 17(10) Oct 2002, 962-967.

· Clare, L., Wilson, B. A., Carter, G., & Hodges, J. R. (2003). Cognitive rehabilitation as a component of early intervention in Alzheimer's disease: A single case study: Aging & Mental Health Vol 7(1) Jan 2003, 15-21.

· Clare, L., Wilson, B. A., Carter, G., Hodges, J. R., & Adams, M. (2001). Long-term maintenance of treatment gains following a cognitive rehabilitation intervention in early dementia of Alzheimer type: A single case study: Neuropsychological Rehabilitation Vol 11(3-4) Jul 2001, 477-494.

· Clare, L., Wilson, B. A., Carter, G., Roth, I., & Hodges, J. R. (2004). Awareness in Early-Stage Alzheimer's Disease: Relationship to Outcome of Cognitive Rehabilitation: Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology Vol 26(2) Apr 2004, 215-226.

· Clare, L., & Woods, R. T. (2004). Cognitive training and cognitive rehabilitation for people with early-stage Alzheimer's disease: A review: Neuropsychological Rehabilitation Vol 14(4) Sep 2004, 385-401.

· Cockburn, J., Haggard, P., Cock, J., & Fordham, C. (2003). Changing patterns of cognitive-motor interference (CMI) over time during recovery from stroke: Clinical Rehabilitation Vol 17(2) Mar 2003, 167-173.

· Coetzer, R. (2007). Cognitive rehabilitation: A coming of age? : Cognitive Neuropsychiatry Vol 12(5) Sep 2007, 471-474.

· Cognitive rehabilitation in the elderly: Effects on strategic behavior in relation to goal management

Journal of the International Neuropsychological Society (2007), 13: 143-152 Cambridge University Press

Copyright © 2007 The International Neuropsychological Society

· Coltheart, M. (1991). Cognitive psychology applied to the treatment of acquired language disorders. Elmsford, NY: Pergamon Press.

· Coltheart, M., Bates, A., & Castles, A. (1994). Cognitive neuropsychology and rehabilitation. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Constantinidou, F., Thomas, R. D., & Best, P. J. (2004). Principles of Cognitive Rehabilitation: An Integrative Approach. Boca Raton, FL: CRC Press.

· Cooper, J. L. (1984). A study of the effects of cognitive training on the ability of adolescent educable mentally retarded students to learn and retain vocational competencies: Dissertation Abstracts International.

· Cooper, M. E. (1995). The effect of cognitive rehabilitation on the neuropsychological functioning of adults with Down's syndrome. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Cooper, R. S. (1999). Treatments for schizophrenia: Implications for cognitive rehabilitation therapy: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 17(3) May-Jun 1999, 8-11.

· Corato, E., Smania, N., & Fiaschi, A. (2005). Pharmacological treatment of cognitive deficits: Giornale Italiano delle Disabilita Vol 5(1) Apr 2005, 37-50.

· Corrigan, P. W. (2002). Cognitive rehabilitation of schizophrenia. Ashland, OH: Hogrefe & Huber Publishers.

· Corrigan, P. W., & Calabrese, J. D. (2001). Practical Considerations for Cognitive Rehabilitation of People with Psychiatric Disabilities: Rehabilitation Education Vol 15(2) 2001, 143-153.

· Corrigan, P. W., & Storzbach, D. M. (1993). The ecological validity of cognitive rehabilitation for schizophrenia: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(3) May-Jun 1993, 14-21.

· Corrigan, P. W., & Yudofsky, S. C. (1996). Cognitive rehabilitation for neuropsychiatric disorders. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Corrigan, P. W., & Yudofsky, S. C. (1996). What is cognitive rehabilitation? Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Cotman, A., & Sandman, C. (1997). Cognitive deficits and their remediation in the homeless: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 15(1) Jan-Feb 1997, 16-23.

· Craik, F. I. M., Winocur, G., Palmer, H., Binns, M. A., Edwards, M., Bridges, K., et al. (2007). Cognitive rehabilitation in the elderly: Effects on memory: Journal of the International Neuropsychological Society Vol 13(1) Jan 2007, 132-142.

· Crowley, J. A., & Miles, M. A. (1991). Cognitive remediation in pediatric head injury: A case study: Journal of Pediatric Psychology Vol 16(5) Oct 1991, 611-627.

· Cunningham, D., & Krishack, M. (1999). Virtual reality promotes visual and cognitive function in rehabilitation: CyberPsychology & Behavior Vol 2(1) Feb 1999, 19-23.

· Davalos, D. B., Green, M., & Rial, D. (1999). Addressing executive functioning and cognitive rehabilitation in the treatment of schizophrenia: Rehabilitation Psychology Vol 44(4) Nov 1999, 403-410.

· Davis, A. S. (2004). Review of brainSTARS-brain injury: Strategies for teams and reeducation for students: Journal of School Psychology Vol 42(1) Jan-Feb 2004, 87-92.

· Davis, R. N., Massman, P. J., & Doody, R. S. (2001). Cognitive intervention in Alzheimer disease: A randomized placebo-controlled study: Alzheimer Disease & Associated Disorders Vol 15(1) Jan-Mar 2001, 1-9.

· Dayle, R. (2003). Guest editorial: NeuroRehabilitation Vol 18(1) 2003, 1-2.

· de la Higuera Romero, J. (2003). Rehabilitation of cognitive function in patients with severe mental disorder: A pilot study using the cognitive modules of the IPT program: Psychology in Spain Vol 7 2003, 77-85.

· De La Higuera Romero, J., & Sagastagoitia Ruiz, E. (2006). Cognitive Rehabilitation in Schizophrenia: Apuntes de Psicologia Vol 24(1-3) 2006, 245-266.

· Deacon-Elliott, D., Campbell, K. B., Suffield, J. B., & Proulx, G. B. (1987). Electrophysiological monitoring of closed head injury: III. Cognitive evoked potentials: Cognitive Rehabilitation Vol 5(3) May-Jun 1987, 12-21.

· Deaton, A. V. (1991). Group interventions for cognitive rehabilitation: Increasing the challenges. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Deaton, A. V. (1991). Rehabilitating cognitive impairments through the use of games. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Deaton, A. V., West, D. D., Martelli, M. F., Kreutzer, J. S., & et al. (1992). IBM-based cognitive rehabilitation software: Closing the gap: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 10(6) Nov-Dec 1992, 20-36.

· DeGutis, J. M., Bentin, S., Robertson, L. C., & D'Esposito, M. (2007). Functional plasticity in ventral temporal cortex following cognitive rehabilitation of a congenital prosopagnosic: Journal of Cognitive Neuroscience Vol 19(11) Nov 2007, 1790-1802.

· Delahunty, A., Morice, R., Frost, B., & Lambert, F. (1991). Neurocognitive rehabilitation in schizophrenia eight years post head injury: A case study: Cognitive Rehabilitation Vol 9(5) Sep-Oct 1991, 24-28.

· DeLuca, J., & Locker, R. (1996). Cognitive rehabilitation following anterior communicating artery aneurysm bleeding: A case report: Disability and Rehabilitation: An International, Multidisciplinary Journal Vol 18(5) May 1996, 265-272.

· Denney, N. W. (1994). The effects of training on basic cognitive processes: What do they tell us about the models of lifespan cognitive development? Westport, CT: Greenwood Press/Greenwood Publishing Group.

· Dennis, K., & Roberts, R. (1994). A Resource for Rehabilitation Specialists and Neuropsychologists Interested in Cognitive Retraining and Microcomputer Technology: PsycCRITIQUES Vol 39 (4), Apr, 1994.

· DePompei, R., Zarski, J. J., & Hall, D. E. (1988). Cognitive communication impairments: A family-focused viewpoint: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 3(2) Jun 1988, 13-22.

· Depoy, E. (1992). A comparison of standardized and observational assessment: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 10(1) Jan-Feb 1992, 30-33.

· Dewar, B.-K., & Wilson, B. A. (2005). Cognitive recovery from Encephalitis Lethargica: Brain Injury Vol 19(14) Dec 2005, 1285-1291.

· Diamant, J. J. (1986). Specific features of cognitive rehabilitation of psychiatric patients: Cognitive Rehabilitation Vol 4(4) Jul-Aug 1986, 12-16.

· Diamant, J. J., & Hakkaart, P. J. (1989). Cognitive rehabilitation in an information-processing perspective: Cognitive Rehabilitation Vol 7(1) Jan-Feb 1989, 22-28.

· Diaz, D. (1993). Cognitive rehabilitation with a brain damaged patient: A case study: Dissertation Abstracts International.

· Dikengil, A., Jones, G., & Byrne, M.-B. (1993). Orientation of foreign language interpreters working with brain-injured patients: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(4) Jul-Aug 1993, 10-14.

· Diller, L. (1989). Response to "Cognitive remediation following traumatic brain injury." Rehabilitation Psychology Vol 34(2) Sum 1989, 131-133.

· Diller, L. (2000). Cognitive rehabilitation during the industrialization of rehabilitation. Dordrecht, Netherlands: Kluwer Academic Publishers.

· Dirette, D. (2002). The development of awareness and the use of compensatory strategies for cognitive deficits: Brain Injury Vol 16(10) Oct 2002, 861-871.

· Dirette, D. (2002). The use of cognitive strategies by adults with acquired brain injuries: Results of a two-year post-treatment survey: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 20(4) Win 2002, 6-10.

· Dittmann-Kohli, F. (1986). Training-related changes in perceived self-efficacy and cognitive ability in elderly adults: Zeitschrift fur Gerontologie 19(5) Sep-Oct 1986, 309-322.

· Dorn, H. (1997). Short-term cognitive rehabilitation of problem-solving deficits in acute psychiatric patients. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Dougherty, P. M., & Radomski, M. V. (1993). The cognitive rehabilitation workbook: A dynamic assessment approach for adults with brain injury (2nd ed.). Gaithersburg, MD: Aspen Publishers.

· Downes, J. J. (1987). Classroom reality orientation and the enhancement of orientation: A critical note: British Journal of Clinical Psychology Vol 26(2) May 1987, 147-148.

· Duke, L. W., Weathers, S. L., Caldwell, S. G., & Novack, T. A. (1992). Cognitive rehabilitation after head trauma: Toward an integrated cognitive/behavioral perspective on intervention. New York, NY: Plenum Press.

· Dykeman, B. F. (2001). School-based cognitive interventions for children with postconcussional disorder: Journal of Instructional Psychology Vol 28(1) Mar 2001, 20-24.

· Elgamal, S., McKinnon, M. C., Ramakrishnan, K., Joffe, R. T., & MacQueen, G. (2007). Successful computer-assisted cognitive remediation therapy in patients with unipolar depression: A proof of principle study: Psychological Medicine Vol 37(9) Sep 2007, 1229-1238.

· Ellis, A. W., Franklin, S., & Crerar, A. (1994). Cognitive neuropsychology and the remediation of disorders of spoken language. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Elwood, R. W. (1998). A (very) broad view of cognitive deficits and rehabilitation: PsycCRITIQUES Vol 43 (3), Mar, 1998.

· Engelberts, N. H. J., Klein, M., Ader, H. J., Heimans, J. J., Trenite, D. G. A. K.-N., & van der Ploeg, H. M. (2002). The effectiveness of cognitive rehabilitation for attention deficits in focal seizures: A randomized controlled study: Epilepsia Vol 43(6) Jun 2002, 587-595.

· Engum, E. S., & Lambert, E. W. (1990). Restandardization of the Cognitive Behavioral Driver's Inventory: Cognitive Rehabilitation Vol 8(6) Nov-Dec 1990, 20-27.

· Erickson, R. C., & Binder, L. M. (1986). Cognitive deficits among functionally psychotic patients: A rehabilitative perspective: Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology Vol 8(3) Jun 1986, 257-274.

· Erickson, R. C., & Burton, M. (1986). Working with psychiatric patients with cognitive deficits: Cognitive Rehabilitation Vol 4(4) Jul-Aug 1986, 26-31.

· Eskes, G. (2002). Cognitive Rehabilitation: An Integrative Neuropsychological Approach: Canadian Psychology/Psychologie Canadienne Vol 43(4) Nov 2002, 286-288.

· Ethier, M., Braun, C. M., & Baribeau, J. M. (1989). Computer-dispensed cognitive-perceptual training of closed head injury patients after spontaneous recovery: Study 1: Speeded tasks: Canadian Journal of Rehabilitation Vol 2(4) Sum 1989, 223-233.

· Fals-Stewart, W., & Lucente, S. (1994). The effect of cognitive rehabilitation on the neuropsychological status of patients in drug abuse treatment who display neurocognitive impairment: Rehabilitation Psychology Vol 39(2) Sum 1994, 75-94.

· Fals-Stewart, W. S. (1993). The effect of cognitive rehabilitation on length of stay in a drug-free therapeutic community: A survival analysis: Dissertation Abstracts International.

· Farinamd, E., Mantovani, F., Fioravanti, R., Pignatti, R., Chiavari, L., Imbornone, E., et al. (2006). Evaluating two group programmes of cognitive training in mild-to-moderate AD: Is there any difference between a 'global' stimulation and a 'cognitive-specific' one? : Aging & Mental Health Vol 10(3) May 2006, 211-218.

· Feldman, R. R. (1987). Cognitive remediation of visual scanning deficits in brain-injured patients within a rehabilitation setting: Dissertation Abstracts International.

· Feliu, M. H. (2005). Neurobehavioral rehabilitation: A program design. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Fernandez-Ballesteros, R., & Garcia, M. D. C. (1993). Measuring learning potential: International Journal of Cognitive Education & Mediated Learning Vol 3(1) 1993, 9-19.

· Fidopiastis, C. M., Stapleton, C. B., Whiteside, J. D., Hughes, C. E., Fiore, S. M., Martin, G. A., et al. (2006). Human experience modeler: Context-driven cognitive retraining to facilitate transfer of learning: CyberPsychology & Behavior Vol 9(2) Apr 2006, 183-187.

· Field, C. D., Galletly, C., Anderson, D., & Walker, P. (1997). Computer-aided cognitive rehabilitation: Possible application to the attentional deficit of schizophrenia, a report of negative results: Perceptual and Motor Skills Vol 85(3, Pt 1) Dec 1997, 995-1002.

· Finch, M., Sandel, M. E., Spettell, C., Mack, A., & Spivack, G. (1997). Admission examination factors predicting cognitive improvement during acute brain injury rehabilitation: Brain Injury Vol 11(10) Oct 1997, 713-721.

· Finlayson, M. A., Alfano, D. P., & Sullivan, J. F. (1987). A neuropsychological approach to cognitive remediation: Microcomputer applications: Canadian Psychology/Psychologie Canadienne Vol 28(2) Apr 1987, 180-190.

· Fisk-Price, T. L. (1987). Comparison of standard treatment and computer enhanced treatment for the remediation of cognitive deficits associated with chronic alcoholism: Dissertation Abstracts International.

· Fiszdon, J. M., Bryson, G. J., Wexler, B. E., & Bell, M. D. (2004). Durability of cognitive remediation training in schizophrenia: Performance on two memory tasks at 6-month and 12-month follow-up: Psychiatry Research Vol 125(1) Jan 2004, 1-7.

· Flaxington, B. A. (1996). Cognitive recovery following traumatic brain injury: Differences between geriatric and young adult patients. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Flesher, S. (1990). Cognitive habilitation in schizophrenia: A theoretical review and model of treatment: Neuropsychology Review Vol 1(3) Sep 1990, 223-246.

· Foster, K. (1988). The role of behavior management programs in the rehabilitation process: Cognitive Rehabilitation Vol 6(1) Jan-Feb 1988, 16-19.

· Francis, D. R., Riddoch, M. J., & Humphreys, G. W. (2001). Cognitive rehabilitation of word meaning deafness: Aphasiology Vol 15(8) Aug 2001, 749-766.

· Franck, N. (2007). Cognitive remediation for patients with schizophrenia: Annales Medico-Psychologiques Vol 165(3) Apr 2007, 187-190.

· Frangicetto, T. (1989). Northampton Community College: Cognitive Retraining Program: Cognitive Rehabilitation Vol 7(6) Nov-Dec 1989, 10-16.

· Franzen, K. M., Roberts, M. A., Schmits, D., Verduyn, W., & Manshadi, F. (1996). Cognitive remediation in pediatric traumatic brain injury: Child Neuropsychology Vol 2(3) Dec 1996, 176-184.

· Franzen, M. D., & Iverson, G. L. (1990). Applications of single subject design to cognitive rehabilitation. New York, NY: Springer Publishing Co.

· Franzen, M. D., & Lovell, M. R. (2002). Cognitive rehabilitation and behavior therapy for patients with neuropsychiatric disorders. Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc.

· Franzen, M. D., & Lovell, M. R. (2004). Cognitive Rehabilitation and Behavior Therapy for Patients With Neuropsychiatric Disorders. Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc.

· Franzen, M. D., & Petrick, J. (1996). Cognitive rehabilitation for seizure disorders. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Friedl-Francesconi, H., & Binder, H. (1996). Functional cognitive training in neurological rehabilitation of severe head injury: Zeitschrift fur Experimentelle Psychologie Vol 43(1) 1996, 1-21.

· Fryer, L. J., & Haffey, W. J. (1987). Cognitive rehabilitation and community readaptation: Outcomes from two program models: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 2(3) Sep 1987, 51-63.

· Funke, B., Reinecker, H., & Commichau, A. (1989). Limitations of cognitive training methods with chronic schizophrenic patients: Nervenarzt Vol 60(12) Dec 1989, 750-756.

· Furst, C. (1986). The memory derby: Evaluating and remediating intention memory: Cognitive Rehabilitation Vol 4(3) May-Jun 1986, 24-26.

· Gansler, D. A. (1989). A clinical trial of cognitive rehabilitation for attentional deficits among closed head injury patients: Dissertation Abstracts International.

· Gartland, D. (2004). Considerations in the selection and use of technology with people who have cognitive deficits following acquired brain injury: Neuropsychological Rehabilitation Vol 14(1-2) Mar-May 2004, 61-75.

· Geroldi, C., Frisoni, G. B., Zanetti, O., & Bianchetti, A. (1996). A day hospital for cognitive disorders: Experience of the first year of activity: International Journal of Geriatric Psychiatry Vol 11(10) Oct 1996, 895-899.

· Geusgens, C. A. V., van Heugten., C. M., Cooijmans, J. P. J., Jolles, J., & van den Heuvel, W. J. A. (2007). Transfer effects of a cognitive strategy training for stroke patients with apraxia: Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology Vol 29(8) Nov 2007, 831-841.

· Gianutsos, R. (1992). The computer in cognitive rehabilitation: It's not just a tool anymore: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 7(3) Sep 1992, 26-35.

· Giaquinto, S., & Fiori, M. (1992). THINKable, a computerized cognitive remediation: First results: Acta Neurologica Vol 14(4-6) Aug-Dec 1992, 547-560.

· Giguere, M. (1992). Evaluation of a cognitive information re-education program for those living with cranio-cerebral trauma: Dissertation Abstracts International.

· Gillette, Y., & DePompei, R. (2004). The potential of electronic organizers as a tool in the cognitive rehabilitation of young people: NeuroRehabilitation Vol 19(3) 2004, 233-243.

· Godfrey, H. P., & Knight, R. G. (1985). Cognitive rehabilitation of memory functioning in amnesiac alcoholics: Journal of Consulting and Clinical Psychology Vol 53(4) Aug 1985, 555-557.

· Goldberg, J. O. (1994). Cognitive retraining in a community psychiatric rehabilitation program. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.

· Goldberg, J. O., & Cook, P. E. (1996). Cognitive rehabilitation for negative symptoms. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Goldman, R. S., & Goldman, M. S. (1988). Experience-dependent cognitive recovery in alcoholics: A task component strategy: Journal of Studies on Alcohol Vol 49(2) Mar 1988, 142-148.

· Gontkovsky, S. T., McDonald, N. B., Clark, P. G., & Ruwe, W. D. (2002). Current directions in computer-assisted cognitive rehabilitation: NeuroRehabilitation Vol 17(3) 2002, 195-199.

· Gonzalez-Rothi, L. J. (2006). Cognitive Rehabilitation: The Role of Theoretical Rationales and Respect for the Maturational Process Needed for Our Evidence: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 21(2) Mar-Apr 2006, 194-197.

· Gonzalez-Torrecillas, J. L., Mendlewicz, J., & Lobo, A. (1995). Effects of early treatment of poststroke depression on neuropsychological rehabilitation: International Psychogeriatrics Vol 7(4) Win 1995, 547-560.

· Goodwin, R. E., & Bolton, D. P. (1991). Decision-making in cognitive rehabilitation: A clinical model: Cognitive Rehabilitation Vol 9(4) Jul-Aug 1991, 12-19.

· Goodwin, R. E., & Corgiat, M. D. (1992). Cognitive rehabilitation of adult attention deficit disorder: A case study: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 10(5) Sep-Oct 1992, 28-35.

· Gordon, W. A. (1987). Methodological considerations in cognitive remediation. New York, NY: Guilford Press.

· Gordon, W. A. (1990). Cognitive remediation: An approach to the amelioration of behavioral disorders. Philadelphia, PA: Taylor & Francis.

· Gordon, W. A., & Hibbard, M. R. (1991). The theory and practice of cognitive remediation. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Gordon, W. A., & Hibbard, M. R. (1992). Critical issues in cognitive remediation: Neuropsychology Vol 6(4) Oct 1992, 361-370.

· Gordon, W. A., & Hibbard, M. R. (2005). Cognitive rehabilitation. Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc.

· Gordon, W. A., Hibbard, M. R., & Kreutzer, J. S. (1989). Cognitive remediation: Issues in research and practice: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 4(3) Sep 1989, 76-84.

· Gorman, P., Dayle, R., Hood, C.-A., & Rumrell, L. (2003). Effectiveness of the ISAAC cognitive prosthetic system for improving rehabilitation outcomes with neurofunctional impairment: NeuroRehabilitation Vol 18(1) 2003, 57-67.

· Gouvier, W. D. (1987). Assessment and treatment of cognitive deficits in brain-damaged individuals: Behavior Modification Vol 11(3) Jul 1987, 312-328.

· Gouvier, W. D. (1988). Management of the individual patient in cognitive retraining: Physical and functional considerations: Psychotherapy in Private Practice Vol 6(3) 1988, 79-89.

· Gouvier, W. D., Ryan, L. M., O'Jile, J. R., Parks-Levy, J., Webster, J. S., & Blanton, P. D. (1997). Cognitive retraining with brain-damaged patients. New York, NY: Springer Publishing Co.

· Gouvier, W. D., Webster, J. S., & Blanton, P. D. (1986). Cognitive retraining with brain-damaged patients. New York, NY: Springer Publishing Co.

· Graham, S. (1985). Something more valuable than life: Cognitive Rehabilitation Vol 3(6) Nov-Dec 1985, 4-6.

· Gray, J. W., & Dean, R. S. (1989). Approaches to the cognitive rehabilitation of children with neuropsychological impairment. New York, NY: Plenum Press.

· Green, M. F. (1993). Cognitive remediation in schizophrenia: Is it time yet? : American Journal of Psychiatry Vol 150(2) Feb 1993, 178-187.

· Green, M. F. (1994). "Cognitive remediation in schizophrenia: Is it time yet?": Reply: American Journal of Psychiatry Vol 151(1) Jan 1994, 155-156.

· Green, M. F., Hellman, S., & Kern, R. S. (1997). Feasibility studies of cognitive remediation in schizophrenia: Grasping the little picture. Ashland, OH: Hogrefe & Huber Publishers.

· Grohman, K., & Fals-Stewart, W. (2003). Computer-Assisted Cognitive Rehabilitation with Substance-Abusing Patients: Effects on Treatment Response: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 21(4) Win 2003, 10-17.

· Grossman, M. (1995). Long-term reorganization of cognitive function: A clinical perspective: Journal of Neurologic Rehabilitation Vol 9(2) 1995, 91-96.

· Groveman, A. M., Brown, E. W., & Miller, M. H. (1985). Moving toward common ground: Utilizing Feuerstein's model in cognitive rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 3(3) May-Jun 1985, 28-30.

· Guerrier, T., & Bostic, A. (2001). Bridging the gap: Community integration through collaboration between a community college and rehabilitation program: International Journal of Cognitive Technology Vol 6(1) Spr 2001, 33-37.

· Guilmette, T. J., & Kennedy, M. L. (1995). Neurocognitive rehabilitation guidelines for therapists: Topics in Stroke Rehabilitation Vol 2(2) Sum 1995, 32-43.

· Gummow, L. J. (1993). Cognitive Rehabilitation for the Rest of Us: PsycCRITIQUES Vol 38 (8), Aug, 1993.

· Gupta, A., & Naorem, T. (2003). Cognitive retraining in epilepsy: Brain Injury Vol 17(2) 2003, 161-174.

· Gwilliam, L. R., Rabold, D., & Corrigan, J. (2003). Cognitive remediation for increasing functional independence. New York, NY: Kluwer Academic/Plenum Publishers.

· Halligan, P. W., & Wade, D. T. (2005). Effectiveness of rehabilitation for cognitive deficits. New York, NY: Oxford University Press.

· Hamm, R. J., Temple, M. D., Buck, D. L., Deford, S. M., & Floyd, C. L. (2000). Cognitive recovery from traumatic brain injury: Results of posttraumatic experimental interventions. New York, NY: Oxford University Press.

· Neurorehabilitation following right thalamic infarct: Effects of cognitive retraining on functional performance: Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology Vol 14(4) Jul 1992, 433-447.

· Harter, G. W. (1987). Methodological issues in cognitive retraining research. New York, NY: Plenum Press.

· Hartlage, L. C. (1988). Emerging issues in cognitive rehabilitation: Psychotherapy in Private Practice Vol 6(3) 1988, 71-77.

· Harvey, P. D., & Keefe, R. S. E. (2001). Studies of cognitive change in patients with schizophrenia following novel antipsychotic treatment: American Journal of Psychiatry Vol 158(2) Feb 2001, 176-184.

· Hasselhorn, M., & Hager, W. (1995). Do recalcitrant data produce only noise? A reply to Klauer's commentary on Hasselhorn and Hager's study on cognitive training programs for children: Psychologie in Erziehung und Unterricht Vol 42(4) 1995, 300-304.

· Heinssen, R. K. (1996). The cognitive exoskeleton: Environmental interventions in cognitive rehabilitation. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Heinssen, R. K., & Victor, B. J. (1994). Cognitive-behavioral treatments for schizophrenia: Evolving rehabilitation techniques. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.

· Heiss, W. D., Kessler, J., Mielke, R., Szelies, B., & et al. (1994). Long-term effects of phosphatidylserine, pyritinol, and cognitive training in Alzheimer's disease: A neuropsychological, EEG, and PET investigation: Dementia Vol 5(2) Mar-Apr 1994, 88-98.

· Henry, K. (1983). Cognitive rehabilitation and the head-injured child: Journal of Children in Contemporary Society Vol 16(1-2) Fal-Win 1983, 189-205.

· Herlitz, A., Lipinska, B., & Backman, L. (1992). Utilization of cognitive support for episodic remembering in Alzheimer's disease. Oxford, England: North-Holland.

· Herring, S. (2003). Review of Neuropsychological Interventions: Clinical Research and Practice: Applied Neuropsychology Vol 10(4) Dec 2003, 258-259.

· Herz, G. I. (1992). Efficacy of computer-assisted cognitive skills training for brain-injured adults: Dissertation Abstracts International.

· Heydebrand, G. (2002). Psychosocial and cognitive rehabilitation. New York, NY: Marcel Dekker.

· Heydebrand, G. (2007). Issues in rehabilitation of cognitive deficits in schizophrenia: A critical review: Current Psychiatry Reviews Vol 3(3) Aug 2007, 186-195.

· Hill, J., & Carper, M. (1985). Greenery: Group therapeutic approaches with the head injured: Cognitive Rehabilitation Vol 3(1) Jan-Feb 1985, 18-29.

· Hillis, A. E. (1998). Treatment of naming disorders: New issues regarding old therapies: Journal of the International Neuropsychological Society Vol 4(6) Nov 1998, 648-660.

· Hillis, A. E. (2005). For a theory of cognitive rehabilitation: Progress in the decade of the brain. New York, NY: Oxford University Press.

· Hitzel, H. K. (1997). A systematic examination of cognitive deficits and rehabilitation in schizophrenia patients. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Hogarty, G. E., & Flesher, S. (1992). Cognitive Remediation in Schizophrenia: Proceed ... With Caution! : Schizophrenia Bulletin Vol 18(1) 1992, 51-57.

· Hogarty, G. E., & Flesher, S. (1999). Practice Principles of Cognitive Enhancement Therapy for Schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 25(4) 1999, 693-708.

· Horan, K. (1984). Professional jargon in cognitive rehabilitation: The potential for damage through misunderstanding: Cognitive Rehabilitation Vol 2(6) Nov-Dec 1984, 26-27.

· Huber, L., & Edelberg, B. (1993). A community integration model of head injury rehabilitation: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(2) Mar-Apr 1993, 22-26.

· Imes, C. (1984). Interventions with stroke patients: EMG biofeedback, group activities, cognitive retraining: Cognitive Rehabilitation Vol 2(5) Sep-Oct 1984, 4-17.

· Imes, C. (1985). Cognitive rehabilitation of brain-damaged patients: An annotated bibliography: Cognitive Rehabilitation Vol 3(3) May-Jun 1985, 8-19.

· Incagnoli, T., & Newman, B. (1985). Cognitive and behavioral rehabilitation interventions: International Journal of Clinical Neuropsychology Vol 7(4) 1985, 173-182.

· Jarvis, P. E. (1990). The importance of patient friendliness in CACR software and tips for improving it: Cognitive Rehabilitation Vol 8(4) Jul-Aug 1990, 24-28.

· Jarvis, P. E., & Jarvis, C. P. (1991). A tool to assist in the serial testing of attention as a means of monitoring the effectiveness of rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 9(4) Jul-Aug 1991, 20-23.

· Johnson, P., Thomas-Stonell, N., & Shein, F. (1994). Development of a computer-based program for the remediation of cognitive-communication skills in young people with head injuries: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 12(4) Jul-Aug 1994, 10-16.

· Joraski, M. F. (1986). The role of creative arts in cognitive rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 4(2) Mar-Apr 1986, 18-23.

· Jordan, B. D. (2000). Cognitive rehabilitation following traumatic brain injury: JAMA: Journal of the American Medical Association Vol 283(23) Jun 2000, 3123-3124.

· Kado, R. F., Ouellette, T., & Summers, T. (2002). Computer-assisted cognitive rehabilitation treatment and outcomes: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 20(3) Fal 2002, 20-27.

· Kamsma, Y. P. T., Brouwer, W. H., & Lakke, J. P. W. F. (1994). Prevention of early immobility in patients with Parkinson's disease: A cognitive strategy training for turning in bed and rising from a chair. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Kaplan, B. C. (2001). Remediating abstract thinking and flexibility of thinking following head injury: International Journal of Cognitive Technology Vol 6(1) Spr 2001, 29-32.

· Kaplan, C. P. (1999). Anoxic-hypotensive brain injury: Neuropsychological performance at 1 month as an indicator of recovery: Brain Injury Vol 13(4) Apr 1999, 305-310.

· Katz, N. (1994). Cognitive rehabilitation: Models for intervention and research on cognition in occupational therapy: Occupational Therapy International Vol 1(1) 1994, 49-63.

· Katz, N., & Hadas, N. (1995). Cognitive rehabilitation: Occupational therapy models for intervention in psychiatry: Psychiatric Rehabilitation Journal Vol 19(2) Fal 1995, 29-36.

· Kennedy, M. R. T., & Turkstra, L. (2006). Group intervention studies in the cognitive rehabilitation of individuals with traumatic brain injury: Challenges faced by researchers: Neuropsychology Review Vol 16(4) Dec 2006, 151-159.

· Kepron, J. P. (1993). Cognitive remediation of reading comprehension difficulties, using global and bridging tasks: Dissertation Abstracts International.

· Kern, R. (1996). Cognitive rehabilitation of people with mental illness: Psychiatric Rehabilitation Skills Vol 1(2) Win 1996, 65-73.

· Kern, R. S., & Green, M. F. (1994). Cognitive prerequisites of skill acquisition in schizophrenia: Bridging micro- and macro-levels of processing. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.

· Kern, R. S., & Green, M. F. (1998). Cognitive remediation of psychotic patients. New York, NY: Plenum Press.

· Kerner, M. J., & Acker, M. (1985). Computer delivery of memory retraining with head injured patients: Cognitive Rehabilitation Vol 3(6) Nov-Dec 1985, 26-31.

· Kimmett, B. D. (2001). Cognitive rehabilitation of schizophrenia: Attention skills training. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· King, T. I. (1993). Treatment of visual inattention using computerized overhead projection: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(2) Mar-Apr 1993, 32-35.

· Kirsch, N. L., Levine, S. P., Fallon-Krueger, M., & Jaros, L. A. (1987). Focus on clinical research: The microcomputer as an "orthotic" device for patients with cognitive deficits: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 2(4) Dec 1987, 77-86.

· Klauer, K. J. (1995). A final word in the controversy concerning Hasselhorn and Hager's study on cognitive training programs for children: Psychologie in Erziehung und Unterricht Vol 42(4) 1995, 305-308.

· Klauer, K. J. (1995). Much ado about nothing? A commentary on Hasselhorn and Hager's study on cognitive training programs for children: Psychologie in Erziehung und Unterricht Vol 42(4) 1995, 295-299.

· Klein, R., McNamara, P., & Albert, M. L. (2006). Neuropharmacologic approaches to cognitive rehabilitation: Behavioural Neurology Vol 17(1) 2006, 1-3.

· Klonoff, P. S., O'Brien, K. P., Prigatano, G. P., Chiapello, D. A., & et al. (1989). Cognitive retraining after traumatic brain injury and its role in facilitating awareness: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 4(3) Sep 1989, 37-45.

· Kneipp, S. (1991). Cognitive remediation within the context of a community reentry program. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Kolakowsky, S. A., & Rick, P. (1997). Nootropics, nutrients, and other cognitive enhancing substances for use in cognitive rehabilitation: A review and bibliography: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 15(2) Mar-Apr 1997, 12-24.

· Krabbendam, L., & Aleman, A. (2003). Cognitive rehabilitation in schizophrenia: A quantitative analysis of controlled studies: Psychopharmacology Vol 169(3-4) Sep 2003, 376-382.

· Krabbendam, L., & Aleman, A. (2003). "Psychological treatments in schizophrenia: II. Meta-analyses of randomized controlled trials of social skills training and cognitive remediation": Comment: Psychological Medicine Vol 33(4) May 2003, 756.

· Kraemer, S. (2002). Cognitive behavior therapy and its differential effects in the treatment of chronic schizophrenic patients. Ashland, OH: Hogrefe & Huber Publishers.

· Kramer, A. F. (2000). Physical and mental training: Implications for cognitive functioning in old age: Journal of Aging and Physical Activity Vol 8(4) Oct 2000, 363-365.

· Kreutzer, J. S. (1999). Commentary: Cognitive rehabilitation outcomes: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 14(3) Jun 1999, 312-315.

· Kreutzer, J. S., Conder, R., Wehman, P., & Morrison, C. (1989). Compensatory strategies for enhancing independent living and vocational outcome following traumatic brain injury: Cognitive Rehabilitation Vol 7(1) Jan-Feb 1989, 30-35.

· Kreutzer, J. S., Devany, C. W., Myers, S. L., & Marwitz, J. H. (1991). Neurobehavioral outcome following traumatic brain injury: Review, methodology, and implications for cognitive rehabilitation. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Kreutzer, J. S., Gordon, W. A., & Wehman, P. (1989). Cognitive remediation following traumatic brain injury: Rehabilitation Psychology Vol 34(2) Sum 1989, 117-130.

· Kreutzer, J. S., Lent, B., Coulter, S., & McNeny, R. (1986). A glossary of cognitive rehabilitation terminology: Cognitive Rehabilitation Vol 4(3) May-Jun 1986, 10-13.

· Kreutzer, J. S., & Morrison, C. N. (1986). A guide to cognitive rehabilitation software for the Apple IIe/IIc computer: Cognitive Rehabilitation Vol 4(1) Jan-Feb 1986, 6-17.

· Kreutzer, J. S., & Wehman, P. H. (1991). Cognitive rehabilitation for persons with traumatic brain injury: A functional approach. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Kuipers, P., Kennedy, A., & Smith, S. (1999). Networks of support: Adapting the "Circles" approach to formal community based acquired brain injury rehabilitation: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 17(4) Jul-Aug 1999, 6-9.

· Kurtz, M. M., & Nichols, M. C. (2007). Cognitive rehabilitation for schizophrenia: A review of recent advances: Current Psychiatry Reviews Vol 3(3) Aug 2007, 213-221.

· Laaksonen, R. (1994). Cognitive training methods in rehabilitation of memory. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Laatsch, L. (1996). Benefits of integrating cognitive rehabilitation and psychotherapy in treatment of clients with neuropsychological impairments: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 14(2) Mar-Apr 1996, 18-22.

· Laatsch, L. (1998). Application of cognitive rehabilitation therapy to attention-deficit/hyperactivity disorder: A neurobiological syndrome: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 16(5) Sep-Oct 1998, 14-18.

· Laatsch, L. (1999). Application of cognitive rehabilitation techniques in psychotherapy. Madison, CT: Psychosocial Press.

· Laatsch, L. (2001). Treatment of post-concussion syndrome: An illustration of the development metacognitive approach to cognitive rehabilitation therapy: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 19(1) Spr 2001, 10-16.

· Laatsch, L., Harrington, D., Hotz, G., Marcantuono, J., Mozzoni, M. P., Walsh, V., et al. (2007). An evidence-based review of cognitive and behavioral rehabilitation treatment studies in children with acquired brain injury: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 22(4) Jul-Aug 2007, 248-256.

· Laatsch, L., Jobe, T., Sychra, J., Lin, Q., & Blend, M. (1997). Impact of cognitive rehabilitation therapy on neuropsychological impairments as measured by brain perfusion SPECT: A longitudinal study: Brain Injury Vol 11(12) Dec 1997, 851-863.

· Laatsch, L., Little, D., & Thulborn, K. (2004). Changes in fMRI Following Cognitive Rehabilitation in Severe Traumatic Brain Injury: A Case Study: Rehabilitation Psychology Vol 49(3) Aug 2004, 262-267.

· Laatsch, L., Pavel, D., Jobe, T., Lin, Q., & Quintana, J. C. (1999). Incorporation of SPECT imaging in a longitudinal cognitive rehabilitation therapy programme: Brain Injury Vol 13(8) Aug 1999, 555-570.

· Laatsch, L., & Stress, M. (2000). Neuropsychological change following individualized cognitive rehabilitation therapy: NeuroRehabilitation Vol 15(2) 2000, 189-197.

· Laatsch, L., & Stress, M. (2003). Neuropsychological grand rounds: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 21(1) Spr 2003, 16-20.

· Laatsch, L., & Taber, J. (1997). Amelioration of cognitive deficits and pseudoseizures with cognitive rehabilitation therapy and psychotherapy: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 15(2) Mar-Apr 1997, 8-10.

· Laatsch, L. K., Thulborn, K. R., Krisky, C. M., Shobat, D. M., & Sweeney, J. A. (2004). Investigating the neurobiological basis of cognitive rehabilitation therapy with fMRI: Brain Injury Vol 18(10) Oct 2004, 957-974.

· Laessle, R. G., Schmid, R., & Kraemer, S. (1988). Psychological-compensation training for improvement of cognitive deficits in schizophrenic patients: Zeitschrift fur Klinische Psychologie Vol 17(1) 1988, 70-74.

· Lamport-Hughes, N. (1992). An empirical investigation of learning potential and other predictors of cognitive rehabilitation: Dissertation Abstracts International.

· Lamport-Hughes, N. (1995). Learning potential and other predictors of cognitive rehabilitation: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 13(4) Jul-Aug 1995, 16-21.

· Langan-Fox, J., Grant, S., & Anglim, J. (2007). Modelling skill acquisition in acquired brain injury: Australian Psychologist Vol 42(1) Mar 2007, 39-48.

· Lange, R. T., Iverson, G. L., Senior, G. J., & Chelune, G. J. (2002). A primer on cluster analysis applications to cognitive rehabilitation research: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 20(1) Spr 2002, 16-33.

· Larose, S., Gagnon, S., Ferland, C., & Pepin, M. (1989). Psychology of computers: XIV. Cognitive rehabilitation through computer games: Perceptual and Motor Skills Vol 69(3, Pt 1) Dec 1989, 851-858.

· Larsson, A., Nystrom, C., Vikstrom, S., Walfridsson, T., & Soderback, I. (1995). Computer-assisted cognitive rehabilitation for adults with traumatic brain damage: Four case studies: Occupational Therapy International Vol 2(3) 1995, 166-189.

· Lee, D., LoGalbo, A. P., Banos, J. H., & Novack, T. A. (2004). Prediction of Cognitive Abilities 1 Year Following Traumatic Brain Injury From Inpatient Rehabilitation Cognitive Screening: Rehabilitation Psychology Vol 49(2) May 2004, 167-171.

· Lee, D., & Riccio, C. A. (2005). Understanding and Implementing Cognitive Neuropsychological Retraining. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons Inc.

· Lee, S. S., Powell, N. J., & Esdaile, S. (2001). A functional model of cognitive rehabilitation in occupational therapy: Canadian Journal of Occupational Therapy Vol 68(1) Feb 2001, 41-50.

· Leer, W. B. (1984). Block design training with stroke patients: A study on the effects of cognitive retraining on improving certain activities of daily living skills: Dissertation Abstracts International.

· Lemmon, J., Acimovic, M. L., Keatley, M. A., Josephs, E., & et al. (1995). Mild traumatic brain injury, psychological factors and the effects of the medico-legal system on recovery: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 13(5) Sep-Oct 1995, 4-11.

· Leon-Carrion, J., Dominguez-Morales, M. R., & Barroso Y. Martin, J. M. (2005). Driving with cognitive deficits: Neurorehabilitation and legal measures are needed for driving again after severe traumatic brain injury: Brain Injury Vol 19(3) Mar 2005, 213-219.

· Levin, H. S. (1990). Cognitive rehabilitation: Unproved but promising: Archives of Neurology Vol 47(2) Feb 1990, 223-224.

· Levin, W. (1991). Computer applications in cognitive rehabilitation. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Levine, B., Stuss, D. T., Winocur, G., Binns, M. A., Fahy, L., Mandic, M., et al. (2007). Cognitive rehabilitation in the elderly: Effects on strategic behavior in relation to goal management: Journal of the International Neuropsychological Society Vol 13(1) Jan 2007, 143-152.

· Lewis, L., Unkefer, E. P., O'Neal, S. K., Crith, C. J., & Fultz, J. (2003). Cognitive rehabilitation with patients having persistent, severe psychiatric disabilities: Psychiatric Rehabilitation Journal Vol 26(4) Spr 2003, 325-331.

· Lillie, R., & Mateer, C. A. (2006). Constraint-based Therapies as a Proposed Model for Cognitive Rehabilitation: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 21(2) Mar-Apr 2006, 119-130.

· Limond, J., & Leeke, R. (2005). Practitioner Review: Cognitive rehabilitation for children with acquired brain injury: Journal of Child Psychology and Psychiatry Vol 46(4) Apr 2005, 339-352.

· Lin, K.-c., & Cermak, S. A. (1991). Cognitive perceptual intervention in post-stroke patients with unilateral neglect: An annotated bibliography: Physical & Occupational Therapy in Geriatrics Vol 10(1) 1991, 63-79.

· Lincoln, N. (2005). Outcome of cognitive rehabilitation in clinical stroke services. New York, NY: Oxford University Press.

· Loarer, E. (2003). Cognitive training for individuals with deficits. Washington, DC: American Psychological Association.

· Loewenstein, D. A., Acevedo, A., Czaja, S. J., & Duara, R. (2004). Cognitive Rehabilitation of Mildly Impaired Alzheimer Disease Patients on Cholinesterase Inhibitors: American Journal of Geriatric Psychiatry Vol 12(4) Jul-Aug 2004, 395-402.

· Lomas, K. M. (2002). Computer-assisted cognitive training with elementary school-age children diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder and mild/moderate comorbidity: A short-term prospective study on attention, planning and behavior. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Long, C. J. (1987). The current status of computer-assisted cognitive rehabilitation. New York, NY: Plenum Press.

· Long, C. J., & Fahy, J. F. (1988). Evaluation of the effectiveness of cognitive rehabilitation programs: Psychotherapy in Private Practice Vol 6(3) 1988, 99-108.

· Longman, R. S. (2005). Review of Cognitive Rehabilitation: An Integrative Neuropsychological Approach: Applied Neuropsychology Vol 12(1) 2005, 57-58.

· Longo, R. P. (2006). A therapeutic, cognitive-behavioral residence for adults with severe mental illness (SMI). Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· LoPresti, E. F., Mihailidis, A., & Kirsch, N. (2004). Assistive technology for cognitive rehabilitation: State of the art: Neuropsychological Rehabilitation Vol 14(1-2) Mar-May 2004, 5-39.

· Lovell, M. R., & Starratt, C. (1992). Cognitive rehabilitation and behavior therapy of neuropsychiatric disorders. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Lovell, M. R., & Starratt, C. (1994). Cognitive rehabilitation and behavior therapy of neuropsychiatric disorders. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· lrish, M., Cunningham, C. J., Walsh, J. B., Coakley, D., Lawlor, B. A., Robertson, I. H., et al. (2006). Investigating the Enhancing Effect of Music on Autobiographical Memory in Mild Alzheimer's Disease: Dementia and Geriatric Cognitive Disorders Vol 22(1) Jun 2006, 108-120.

· Lundgren, C. C., & Persechino, E. L. (1986). Cognitive Group: A treatment program for head-injured adults: American Journal of Occupational Therapy Vol 40(6) Jun 1986, 397-401.

· Lynch, B. (2002). Historical review of computer-assisted cognitive retraining: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 17(5) Oct 2002, 446-457.

· Lynch, W. (1986). An update on software in cognitive rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 4(3) May-Jun 1986, 14-18.

· Lynch, W. J. (1989). Ethics in computer-assisted cognitive retraining: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 4(1) Mar 1989, 91-93.

· Lynch, W. J. (1990). Cognitive prostheses for the brain impaired: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 5(3) Sep 1990, 78-80.

· Lynch, W. J. (1992). Ecological validity of cognitive rehabilitation software: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 7(3) Sep 1992, 36-45.

· Lynch, W. J. (1992). Selecting patients and software for computer-assisted cognitive retraining: I. Screening candidates for treatment: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 7(1) Mar 1992, 92-95.

· Lynch, W. J. (1992). Selecting patients and software for computer-assisted cognitive retraining: II. Key patient variables to consider: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 7(2) Jun 1992, 106-108.

· Lynch, W. J. (1998). Software update 1998: Commercial programs useful in cognitive retraining: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 13(5) Oct 1998, 91-94.

· Lysaker, P. H., Nees, M., & Lancaster, R. S. (2002). Use of memory aids as cognitive prostheses in schizophrenia: An untapped potential? : International Journal of Cognitive Technology Vol 7(2) Fal 2002, 8-12.

· Maaser, B. W. (1989). Cognitive training of the cognitively-impaired elderly: Dissertation Abstracts International.

· Macniven, J. A., Poz, R., Bainbridge, K., Gracey, F., & Wilson, B. A. (2003). Emotional adjustment following cognitive recovery from 'persistent vegetative state': psychological and personal perspectives: Brain Injury Vol 17(6) Jun 2003, 525-533.

· Maeda, K. (2005). Editorial: Cognitive rehabilitation for Alzheimer's disease: Psychogeriatrics Vol 5(1) Mar 2005, 1-2.

· Maeshima, S., & Osawa, A. (2007). Stroke rehabilitation in a patient with cerebellar cognitive affective syndrome: Brain Injury Vol 21(8) Jul 2007, 877-883.

· Magaro, P. A. (1994). The story of cognitive rehabilitation. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.

· Malachowski, A. M. (1986). Composing and computing by the writer with head trauma: Cognitive Rehabilitation Vol 4(6) Nov-Dec 1986, 10-14.

· Malkmus, D. D. (1989). Community reentry: Cognitive-communicative intervention within a social skill context: Topics in Language Disorders Vol 9(2) Mar 1989, 50-66.

· Marks, C., Parente, F., & Anderson, J. (1986). Retention of gains in outpatient cognitive rehabilitation therapy: Cognitive Rehabilitation Vol 4(3) May-Jun 1986, 20-23.

· Marshall, J., & Pound, C. (1997). Difficulties with discourse: Aphasiology Vol 11(6) Jun 1997, 625-629.

· Martin, S., & Pauly, F. (2000). Cognitive rehabilitation: An annotated bibliography: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 18(2) Mar-Apr 2000, 6-13.

· Mateer, C. A. (2003). Introduction to cognitive rehabilitation: Avances en Psicologia Clinica Latinoamericana Vol 21 2003, 11-20.

· Mateer, C. A. (2005). Fundamentals of cognitive rehabilitation. New York, NY: Oxford University Press.

· Mateer, C. A., & Sira, C. S. (2006). Cognitive and emotional consequences of TBI: Intervention strategies for vocational rehabilitation: NeuroRehabilitation Vol 21(4) 2006, 315-326.

· Mateer, C. A., Sira, C. S., & O'Connell, M. E. (2005). Putting Humpty Dumpty Together Again: The Importance of Integrating Cognitive and Emotional Interventions: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 20(1) Jan-Feb 2005, 62-75.

· Mateer, C. A., & Williams, D. (1991). Management of psychosocial and behavior problems in cognitive rehabilitation. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Matthews, C. G., Harley, J. P., & Malec, J. F. (1991). Guidelines for Computer-Assisted Neuropsychological Rehabilitation and Cognitive Remediation: Clinical Neuropsychologist Vol 5(1) Jan 1991, 3-19.

· Mazmanian, P. E., Kreutzer, J. S., Devany, C. W., & Martin, K. O. (1993). A survey of accredited and other rehabilitation facilities: Education, training, and cognitive rehabilitation in brain-injury programmes: Brain Injury Vol 7(4) Jul-Aug 1993, 319-331.

· Mazmanian, P. E., Martin, K. O., & Kreutzer, J. S. (1991). Training and practice in cognitive rehabilitation: An organizational analysis: Cognitive Rehabilitation Vol 9(1) Jan-Feb 1991, 30-33.

· Mazmanian, P. E., Martin, K. O. K., & Kreutzer, J. S. (1991). Professional development and educational program planning in cognitive rehabilitation. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· McBain, K., & Renton, L. B. M. (1997). Computer-assisted cognitive rehabilitation and occupational therapy: British Journal of Occupational Therapy Vol 60(5) May 1997, 199-204.

· McCann, L., & Detweiler, E. (1985). Functional cognitive training: A philosophical & realistic approach to rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 3(3) May-Jun 1985, 22-26.

· McClure, J. T., Browning, T., Vantrease, C., Bittle, S., & Barker, M. (1997). The iconic memory skills of brain injury survivors before and after iconic memory skills training: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 15(3) May-Jun 1997, 20-23.

· McGuire, B. E. (1990). Computer-assisted cognitive rehabilitation: Irish Journal of Psychology Vol 11(4) 1990, 299-308.

· McGurk, S. R., Mueser, K. T., & Pascaris, A. (2005). Cognitive training and supported employment for persons With severe mental illness: One-year results from a randomized controlled trial: Schizophrenia Bulletin Vol 31(4) Oct 2005, 898-909.

· Medalia, A., & Richardson, R. (2005). What predicts a good response to cognitive remediation interventions? : Schizophrenia Bulletin Vol 31(4) Oct 2005, 942-953.

· Menaldino, S. R. (2002). Three tiered technique: A pyramiding study skills process for the cognitively challenged student: International Journal of Cognitive Technology Vol 7(1) Spr 2002, 15-19.

· Miceli, G., Capasso, R., & Temussi, M. (1987). Cognitive rehabilitation of calculation and number processing disorders: Archivio di Psicologia, Neurologia e Psichiatria Vol 48(2) Apr-Jun 1987, 260-285.

· Miller, L. (1992). Cognitive rehabilitation, cognitive therapy, and cognitive style: Toward an integrative model of personality and psychotherapy: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 10(1) Jan-Feb 1992, 18-29.

· Milton, S. B. (1985). Compensatory Memory Strategy Training: A practical approach for managing persisting memory problems: Cognitive Rehabilitation Vol 3(6) Nov-Dec 1985, 8-16.

· Milton, S. B. (1988). Management of subtle cognitive communication deficits: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 3(2) Jun 1988, 1-11.

· Mimura, M., & Komatsu, S.-I. (2007). Cognitive rehabilitation and cognitive training for mild dementia: Psychogeriatrics Vol 7(3) Sep 2007, 137-143.

· Mindt, M., Moss, M., & Spaulding, W. (1999). Cognitive measures: What can they tell us about social competence? : Psychiatric Rehabilitation Skills Vol 3(1) Spr 1999, 99-123.

· Mintz-Bitman, S., & Gholston, S. M. (1987). Management of the agitated patient in a rehabilitation setting: Cognitive Rehabilitation Vol 5(3) May-Jun 1987, 22-24.

· Miotto, E. C. (2002). Cognitive rehabilitation of naming deficits following viral meningo-encephalitis: Arquivos de Neuro-Psiquiatria Vol 60(1) Mar 2002, 21-27.

· Miotto, E. C. (2007). Cognitive rehabilitation of amnesia after virus encephalitis: A case report: Neuropsychological Rehabilitation Vol 17(4-5) Aug 2007, 551-566.

· Mitchum, C. C., & Berndt, R. S. (1995). The cognitive neuropsychological approach to treatment of language disorders: Neuropsychological Rehabilitation Vol 5(1-2) Mar 1995, 1-16.

· Mitchum, C. C., Greenwald, M. L., & Berndt, R. S. (2000). Cognitive treatments of sentence processing disorders: What have we learned? : Neuropsychological Rehabilitation Vol 10(3) Jun 2000, 311-336.

· Moehle, K. A., Rasmussen, J. L., & Fitzhugh-Bell, K. B. (1987). Neuropsychological theories and cognitive rehabilitation. New York, NY: Plenum Press.

· Moffat, N. J. (1989). Home-based cognitive rehabilitation with the elderly. New York, NY: Cambridge University Press.

· Moniz-Cook, E. (2006). Cognitive stimulation and dementia: Aging & Mental Health Vol 10(3) May 2006, 207-210.

· Moore, S., Sandman, C. A., McGrady, K., & Kesslak, J. P. (2001). Memory training improves cognitive ability in patients with dementia: Neuropsychological Rehabilitation Vol 11(3-4) Jul 2001, 245-261.

· Moore, W. A. D. (1995). Cognitive moderators in multidimensional recovery from traumatic brain injury: A prospective examination. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Moreno Perez, F. J., & Mora Roche, J. (2001). Cognitive rehabilitation and new technologies: Apuntes de Psicologia Vol 19(1) May 2001, 79-100.

· Morey, D. F., Kellogg, G., McClellan, E. A., Lindor, R. A., & Lindor, N. M. (2004). Why Some People Recover Better from Traumatic Brain Injury than Others: The Ambidexterity Theory: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 22(3) Fal 2004, 12-19.

· Morse, P. A. (1994). Cognitive remediation in a neuropsychiatric setting. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Moser, R. S. (2003). Review of Cognitive Rehabilitation: An Integrative Neuropsychological Approach: Journal of Psychiatry & Law Vol 31(1) Spr 2003, 103-106.

· Mothersead, P. K. (2004). Bridging the Gap Between Science and Clinical Practice in Cognitive Rehabilitation: PsycCRITIQUES Vol 49 (Suppl 11), 2004.

· Mula, M., & Trimble, M. R. (2006). Neuropharmacological aspects of cognitive neurorehabilitation in epilepsy: Behavioural Neurology Vol 17(1) 2006, 69-75.

· Namerow, N. S. (1987). Cognitive and behavioral aspects of brain-injury rehabilitation: Neurologic Clinics Vol 5(4) Nov 1987, 569-583.

· Nelson, J. H. (1999). The efficacy of Microcog as an outcome measure of gains in cognitive rehabilitation. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Neri, M., Iacono, S., Renzetti, C., & De Vreese, L. P. (2001). Cognitive training in aging and disease (COTRAD): Does it work in Italy? : Archives of Gerontology and Geriatrics Suppl 7 2001, 285-293.

· Nieznanski, M., Czersinska, M., Chojnowska, A., Walczak, S., & Dunski, W. (2002). Effectiveness of cognitive skills training in schizophrenia: Psychiatria Polska Vol 36(5) Sep-Oct 2002, 745-757.

· Nilsson, L. M., & Nyberg, P. J. (2003). Driving to Learn: A New Concept for Training Children With Profound Cognitive Disabilities in a Powered Wheelchair: American Journal of Occupational Therapy Vol 57(2) Mar-Apr 2003, 229-233.

· No authorship, i. (1989). Review of The Rehabilitation of Cognitive Disabilities: PsycCRITIQUES Vol 34 (2), Feb, 1989.

· No authorship, i. (1999). Management of occupational therapy services for persons with cognitive impairments (statement): American Journal of Occupational Therapy Vol 53(6) Nov-Dec 1999, 601-607.

· Novack, T. A., Bergquist, T. F., & Bennett, G. (1992). Family involvement in cognitive recovery following traumatic brain injury. New York, NY: Plenum Press.

· Novack, T. A., Bergquist, T. F., Bennett, G., & Hartley, D. (1987). Cognitive stimulation in the home environment. New York, NY: Plenum Press.

· Nugent-Hirschbeck, J. E. (1996). Cognitive remediation and monetary feedback to rehabilitate social cognitive deficits in schizophrenia. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Oades, R. D. (1994). "Cognitive remediation in schizophrenia: Is it time yet?": Reply: American Journal of Psychiatry Vol 151(1) Jan 1994, 155.

· O'Connell, R. G., Bellgrove, M. A., Dockree, P. M., & Robertson, I. H. (2006). Cognitive remediation in ADHD: Effects of periodic non-contingent alerts on sustained attention to response: Neuropsychological Rehabilitation Vol 16(6) 2006, 653-665.

· Oddy, M., Alcott, D., Francis, E., Jenkins, K., & Fowlie, C. (1999). Methods of evaluation in a cognitive-behavioural rehabilitation programme for brain injury: The experience of Ticehurst House and Unsted Park Hospitals: Neuropsychological Rehabilitation Vol 9(3-4) Jul-Oct 1999, 373-384.

· Ortiz-Becher, M. (2005). Neurocognitive rehabilitation of children with attention deficit hyperactivity disorder: A program design. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Owen, N. W. (1986). Exploratory study: Effect of computer cognitive rehabilitation on visual-spatial skills of learning-disabled students: Dissertation Abstracts International.

· Parente, R., & Bennett, T. (1989). Training of cognitive rehabilitation specialists: Reflections by two psychologists: Cognitive Rehabilitation Vol 7(6) Nov-Dec 1989, 18-20.

· Applied Cognitive Psychology Vol 7(7) Dec 1993, 585-602.

· Parente, R., & Stapleton, M. (1999). Development of a cognitive strategies group for vocational training after traumatic brain injury: NeuroRehabilitation Vol 13(1) 1999, 13-20.

· Parris, G. P. A. (2005). The effects of cognitive rehabilitation on the remediation of memory, attention, and socio-behavioral deficits for individuals with traumatic brain injury: A meta-analysis of the literature from 1980--2003. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Peake, T. H., Orrell, T. D., Ball, J. D., & Lucci, K.-A. (1991). Broad and narrow band cognitive rehabilitation: A helpful distinction: Medical Psychotherapy: An International Journal Vol 4 1991, 85-94.

· Pedersen, P. M., Vinter, K., & Olsen, T. S. (2001). Improvement of oral naming by unsupervised computerised rehabilitation: Aphasiology Vol 15(2) Feb 2001, 151-169.

· Pedersen,P.M., Vinter,K., and Olsen,T.S. "Aphasia after stroke: type, severity and prognosis. The Copenhagen Aphasia Study." Cerebrovasc.Dis. 17 (2004): 35-43.

· Pedersen,P.M., Vinter,K., and Olsen,T.S. "Improvement of oral naming by unsupervised computerised rehabilitation." Aphasiology 15 (2001): 151-169.

· Pedersen,P.M., Vinter,K., and Olsen,T.S. "The communicative effectiveness index: Psychometric properties of a Danish adaptation." Aphasiology 15 (2001): 787-802.

· Pedersen,P.M., Jørgensen,H.S., Kammersgaard,L.P., Nakayama,H., Raaschou,H.O., Olsen,.T.S. Manual and Oral Apraxia in Acute Stroke. Frequency and Influence on Functional Outcome. The Copenhagen Stroke Study. Americal Journal of Physical Medicine and Rehabilitation 80 (2001): 685-692.

· Pedersen,P.M., et al. "Comprehensive assessment of activities of daily living in stroke. The Copenhagen Stroke Study." Archives of Physical and Medical Rehabilitation 78 (1997): 161-165.

· Pedersen,P.M., et al. "Hemineglect in acute stroke--incidence and prognostic implications. The Copenhagen Stroke Study." American Journal of Physical Medicine and Rehabilitation 76 (1997): 122-127. *

· Pedersen,P.M., et al. "Frequency, determinants, and consequences of anosognosia in acute stroke." Journal of Neurologic Rehabilitation 10 (1996): 243-250. *

· Pedersen,P.M., Jørgensen,H.S., Nakayama,H., Raaschou,H.O., and Olsen,T.S. "Orientation in the acute and cronic stroke patient: Impact on ADL and social activities. The Copenhagen Stroke Study." Archives of Physical Medicine and Rehabilitation 77 (1996): 336-339.

· Pedersen,P.M., et al. "Ipsilateral pushing in stroke: incidence, relation to neuropsychological symptoms, and impact on rehabilitation. The Copenhagen Stroke Study." Archives of Physical and Medical Rehabilitation 77 (1996): 25-28.

· Pedersen,P.M., Jørgensen,H.S., Nakayama,H., Raaschou,H.O., and Olsen,T.S. "Aphasia in acute stroke: incidence, determinants, and recovery." Annals of Neurology 38 (1995): 659-666.

· Penades, R., Boget, T., Catalan, R., Bernardo, M., Gasto, C., & Salamero, M. (2003). Cognitive mechanisms, psychosocial functioning, and neurocognitive rehabilitation in schizophrenia: Schizophrenia Research Vol 63(3) Oct 2003, 219-227.

· Penades, R., Boget, T., Lomena, F., Bernardo, M., Mateos, J. J., Laterza, C., et al. (2000). Brain perfusion and neuropsychological changes in schizophrenic patients after cognitive rehabilitation: Psychiatry Research: Neuroimaging Vol 98(2) Apr 2000, 127-132.

· Pender, N., & Fleminger, S. (1999). Outcome measures on inpatient cognitive and behavioural units: An overview: Neuropsychological Rehabilitation Vol 9(3-4) Jul-Oct 1999, 345-361.

· Penn, D. L. (1991). Cognitive rehabilitation of social deficits in schizophrenia: A direction of promise or following a primrose path? : Psychosocial Rehabilitation Journal Vol 15(1) Jul 1991, 27-41.

· Pepin, M., Loranger, M., & Benoit, G. (1995). Efficiency of cognitive training: Review and prospects: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 13(4) Jul-Aug 1995, 8-14.

· Perna, R. B., Bekanich, M., Williams, K. R., & Boozer, R. H. (2000). Cognitive rehabilitation: What is the problem? : Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 18(4) Jul-Aug 2000, 16-21.

· Perna, R. B., Bordini, E. J., & Newman, S. A. (2001). Pharmacological treatments considerations in brain injury: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 19(1) Spr 2001, 4-7.

· Perna, R. B., Bubier, J., Oken, M., Snyder, R., & Rousselle, A. (2004). Brain Injury Rehabilitation: Activity Based and Thematic Group Treatment: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 22(3) Fal 2004, 20-24.

· Peterson, M. A., Patterson, B., Pillman, B. M., & Battista, M. A. (2002). Cognitive recovery following alcohol detoxification: A computerized remediation study: Neuropsychological Rehabilitation Vol 12(1) Mar 2002, 63-74.

· Pierce, C., & Siek, V. (1986). Activity therapy with cognitively impaired psychiatric patients: Bulletin of the Menninger Clinic Vol 50(1) Jan 1986, 111-119.

· Pijnenborg, G. H. M., Withaar, F. K., Evans, J. J., van den Bosch, R. J., & Brouwer, W. H. (2007). SMS text messages as a prosthetic aid in the cognitive rehabilitation of schizophrenia: Rehabilitation Psychology Vol 52(2) May 2007, 236-240.

· Pilarc, M. J. (2000). Use of PSS CogRehab to treat psychiatric inpatients diagnosed with chronic schizophrenia: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 18(1) Jan-Feb 2000, 8-10.

· Pilling, S., Bebbington, P., Kuipers, E., Garety, P., Geddes, J., Martindale, B., et al. (2002). Psychological treatments in schizophrenia: II. Meta-analyses of randomized controlled trials of social skills training and cognitive remediation: Psychological Medicine Vol 32(5) Jul 2002, 783-791.

· Pillman, B. M. (2001). Computerized cognitive remediation with recently detoxified alcoholics. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Piskopos, M. (1993). Neuropsychological changes following computer-driven cognitive remediation of severe traumatic closed head injured patients: Dissertation Abstracts International.

· Pizzamiglio, L., Antonucci, G., Judica, A., Montenero, P., & et al. (1992). Cognitive rehabilitation of the hemineglect disorder in chronic patients with unilateral right brain damage: Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology Vol 14(6) Nov 1992, 901-923.

· Pliskin, N. H., Cunningham, J. M., Wall, J. R., & Cassisi, J. E. (1996). Cognitive rehabilitation for cerebrovascular accidents and Alzheimer's disease. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Podd, M. H., & Seelig, D. P. (1992). Computer-assisted cognitive remediation of attention disorders following mild closed head injuries. New York, NY: Plenum Press.

· Polkow, L., & Volpe, B. T. (1985). The next phase in head injury rehabilitation: Reentry: Cognitive Rehabilitation Vol 3(5) Sep-Oct 1985, 20-23.

· Pollens, R. D., McBratnie, B. P., & Burton, P. L. (1988). Beyond cognition: Executive functions in closed head injury: Cognitive Rehabilitation Vol 6(5) Sep-Oct 1988, 26-32.

· Ponds, R. W. H. M., & Hendriks, M. (2006). Cognitive rehabilitation of memory problems in patients with epilepsy: Seizure Vol 15(4) Jun 2006, 267-273.

· Ponsford, J. (2004). Cognitive and behavioral rehabilitation: From neurobiology to clinical practice. New York, NY: Guilford Press.

· Powell, J. M., Hunt, E., & Pepping, M. (2004). Collaboration between cognitive science and cognitive rehabilitation: A call for action: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 19(3) May-Jun 2004, 266-276.

· Prigatano, G. P. (1987). Recovery and cognitive retraining after craniocerebral trauma: Journal of Learning Disabilities Vol 20(10) Dec 1987, 603-613.

· Prigatano, G. P. (2005). A history of cognitive rehabilitation. New York, NY: Oxford University Press.

· Prigatano, G. P., Glisky, E. L., & Konoff, P. S. (1996). Cognitive rehabilitation after traumatic brain injury. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Purdy, M., & Neri, L. (1989). Computer-assisted cognitive rehabilitation in the home: Cognitive Rehabilitation Vol 7(6) Nov-Dec 1989, 34-38.

· Pusakulich, R. L. (1992). Using a model of cognitive function to plan cognitive treatment. New York, NY: Plenum Press.

· Quayhagen, M. P., & Quayhagen, M. (2001). Testing of a cognitive stimulation intervention for dementia caregiving dyads: Neuropsychological Rehabilitation Vol 11(3-4) Jul 2001, 319-332.

· Radomski, M. V. (1994). Cognitive rehabilitation: Advancing the stature of occupational therapy: American Journal of Occupational Therapy Vol 48(3) Mar 1994, 271-273.

· Rapaski, S. G. (1992). The effects of postacute cognitive rehabilitation on memory disorders in traumatically brain-injured patients: Dissertation Abstracts International.

· Raskin, S. A. (2000). Cognitive remediation of mild traumatic brain injury in an older age group. New York, NY: Oxford University Press.

· Rattok, J., & Ross, B. P. (1994). Cognitive rehabilitation. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Raymond, M. J., Malia, K. B., Bewick, K. C., & Bennett, T. L. (1996). A comprehensive approach to memory rehabilitation following brain injury: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 14(6) Nov-Dec 1996, 18-23.

· Reeder, C., Newton, E., Frangou, S., & Wykes, T. (2004). Which executive skills should we target to affect social functioning and symptom change? A study of a cognitive remediation therapy program: Schizophrenia Bulletin Vol 30(1) 2004, 87-100.

· Rees, L., Marshall, S., Hartridge, C., Mackie, D., & Weiser, M. (2007). Cognitive interventions post acquired brain injury: Brain Injury Vol 21(2) 2007, 161-200.

· Reitan, R. M., & Wolfson, D. (1988). The Halstead-Reitan Neuropsychological Test Battery and REHABIT: A model for integrating evaluation and remediation of cognitive impairment: Cognitive Rehabilitation Vol 6(3) May-Jun 1988, 10-17.

· Requena, C., Lopez lbor, M. I., Maestu, F., Campo, P., Lopez lbor, J. J., & Ortiz, T. (2004). Effects of Cholinergic Drugs and Cognitive Training on Dementia: Dementia and Geriatric Cognitive Disorders Vol 18(1) Jun 2004, 50-54.

· Revheim, N., Kamnitzer, D., Casey, M., & Medalia, A. (2001). Implementation of a cognitive rehabilitation program in an IPRT setting: Psychiatric Rehabilitation Skills Vol 5(3) Win 2001, 403-425.

· Riddoch, M. J., & Humphreys, G. W. (1994). Cognitive neuropsychology and cognitive rehabilitation. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Riddoch, M. J., & Humphreys, G. W. (1994). Cognitive neuropsychology and cognitive rehabilitation: A marriage of equal partners? Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Rie, E. D. (1987). Cognitive impairment and rehabilitation in children with learning disabilities: Cognitive Rehabilitation Vol 5(6) Nov-Dec 1987, 12-14.

· Rimmele, C. T., & Hester, R. K. (1987). Cognitive rehabilitation after traumatic head injury: Archives of Clinical Neuropsychology Vol 2(4) 1987, 353-384.

· Rishovd Rund, B. (2006). Cognitive remediation of patients with schizophrenia: Does it work? New York, NY: Routledge/Taylor & Francis Group.

· Rizzo, A. A., & Buckwalter, J. G. (1997). Virtual reality and cognitive assessment and rehabilitation: The state of the art. Amsterdam, Netherlands: IOS Press.

· Rizzo, A. A., Buckwalter, J. G., & Neumann, U. (1997). Virtual reality and cognitive rehabilitation: A brief review of the future: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 12(6) Dec 1997, 1-15.

· Rizzo, A. A., Buckwalter, J. G., Neumann, U., Chua, C., Van Rooyen, A., Larson, P., et al. (1999). Virtual environments for targeting cognitive processes: An overview of projects at the University of Southern California: CyberPsychology & Behavior Vol 2(2) Apr 1999, 89-100.

· Robertson, I. H. (1999). Cognitive rehabilitation: Attention and neglect: Trends in Cognitive Sciences Vol 3(10) Oct 1999, 385-393.

· Robertson, I. H. (2005). The neural basis for a theory of cognitive rehabilitation. New York, NY: Oxford University Press.

· Robertson, I. H., & Manly, T. (2002). Cognitive routes to the rehabilitation of unilateral neglect. New York, NY: Oxford University Press.

· Roder, V., Studer, K., & Brenner, H. (1987). Experiences with an integrated psychological treatment programme for the training of communicative and cognitive skills in the rehabilitation of serious chronic schizophrenic patients: Schweizer Archiv fur Neurologie und Psychiatrie Vol 138(1) 1987, 31-44.

· Romero, J. D. L. H. (2002). Cognitive rehabilitation of patients with severe mental disorder: A pilot study with the IPT cognitive sub-programs: Apuntes de Psicologia Vol 20(3) Dec 2002, 387-402.

· Rosenberg, R. (2000). Cognitive neurorehabilitation: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 101(5) May 2000, 411.

· Rosselli, M., & Ardila, A. (1997). Rehabilitation of calculation disorders. Delray Beach, FL: GR/St Lucie Press.

· Rossi, S., & Rossini, P. M. (2004). TMS in cognitive plasticity and the potential for rehabilitation: Trends in Cognitive Sciences Vol 8(6) Jun 2004, 273-279.

· Rotenberg, M. (1986). The "Midrash" and biographic rehabilitation: Journal for the Scientific Study of Religion Vol 25(1) Mar 1986, 41-55.

· Routh, D. K. (1987). Cognitive rehabilitation for children with head injury, learning disability, and mental retardation: Cognitive Rehabilitation Vol 5(6) Nov-Dec 1987, 16-21.

· Ruff, R. M., Niemann, H., Troster, A. I., & Mateer, C. (1990). Effectiveness of behavioral management in rehabilitation: Cognitive procedures. Philadelphia, PA: Taylor & Francis.

· Rund, B. R., & Borg, N. E. (1999). Cognitive deficits and cognitive training in schizophrenic patients: A review: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 100(2) Aug 1999, 85-95.

· Sachs, P. R., Bell, E., Berger, M., Carroll, R. C., & et al. (1986). A six-factor model for treatment planning and cognitive retraining of the traumatically head-injured adult: Cognitive Rehabilitation Vol 4(1) Jan-Feb 1986, 26-30.

· Salazar, A. M., Warden, D. L., Schwab, K., Spector, J., Braverman, S., Walter, J., et al. (2000). Cognitive rehabilitation for traumatic brain injury: A randomized trial: JAMA: Journal of the American Medical Association Vol 283(23) Jun 2000, 3075-3081.

· Salmon, J. D. (1989). Cognitive rehabilitation and sensory integration: A preliminary investigation towards a theoretical framework for clinical intervention: Dissertation Abstracts International.

· Sandberg, M. A. (2005). Review of Cognitive and Behavioral Rehabilitation: From Neurobiology to Clinical Practice: Brain Injury Vol 19(14) Dec 2005, 1293-1294.

· Sargeant, R., Webster, G., Salzman, T., White, S., & McGrath, J. (2000). Enriching the environment of patients undergoing long term rehabilitation through group discussion of the news: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 18(1) Jan-Feb 2000, 20-23.

· Sass, J. R. (1992). Combining pharmacologic and cognitive remedial therapy in the treatment of hemineglect: Dissertation Abstracts International.

· Sbordone, R. J. (1986). Does computer assisted cognitive rehabilitation work? A case study: Psychotherapy in Private Practice Vol 4(4) Win 1986, 51-61.

· Sbordone, R. J. (1987). A conceptual model of neuropsychologically-based cognitive rehabilitation. New York, NY: Plenum Press.

· Sbordone, R. J. (1988). Assessment and treatment of cognitive-communicative impairments in the closed-head-injury patient: A neurobehavioral-systems approach: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 3(2) Jun 1988, 55-62.

· Sbordone, R. J. (1988). Neurobehavioral assessment for cognitive rehabilitation planning: Psychotherapy in Private Practice Vol 6(3) 1988, 91-98.

· Sbordone, R. J. (1990). Cognitive rehabilitation of the traumatic brain injured patient in the year 2,000: Psychotherapy in Private Practice Vol 8(2) 1990, 129-138.

· Sbordone, R. J. (1991). Overcoming obstacles in cognitive rehabilitation of persons with severe traumatic brain injury. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Schmetzer, A. D. (2005). Review of Cognitive and Behavioral Rehabilitation: From Neurobiology to Clinical Practice: Psychiatric Services Vol 56(9) Sep 2005, 1163.

· Schmitt, F. A., & Farber, J. (1987). Perspectives on memory retraining of persons with cognitive deficits. Sarasota, FL, England: Professional Resource Exchange, Inc.

· Schonberger, M., Humle, F., & Teasdale, T. W. (2007). The relationship between client's cognitive functioning and the therapeutic working alliance in post-acute brain injury rehabilitation: Brain Injury Vol 21(8) Jul 2007, 825-836.

· Schonberger, M., Humle, F., Zeeman, P., & Teasdale, T. W. (2006). Patient compliance in brain injury rehabilitation in relation to awareness and cognitive and physical improvement: Neuropsychological Rehabilitation Vol 16(5) Oct 2006, 561-578.

· Schutz, L. E., & Trainor, K. (2007). Evaluation of cognitive rehabilitation as a treatment paradigm: Brain Injury Vol 21(6) Jun 2007, 545-557.

· Schwartz, S. M. (1995). Adults with traumatic brain injury: Three case studies of cognitive rehabilitation in the home setting: American Journal of Occupational Therapy Vol 49(7) Jul-Aug 1995, 655-667.

· Schwentor, D. (1993). Using video-based training with individuals with traumatic brain injury: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(3) May-Jun 1993, 26-30.

· Seaman, B., Roberts, P., Gilewski, M., & Nagai, J. (1993). Clinic to the real world: Community reintegration of head injured patients: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(2) Mar-Apr 1993, 6-17.

· Seaton, D. (1985). Community reentry for the head injured adult: Cognitive Rehabilitation Vol 3(5) Sep-Oct 1985, 4-8.

· Seifert, L. S. (1999). Charades as cognitive aids for individuals with probable Alzheimer's disease: Clinical Gerontologist Vol 20(4) 1999, 3-14.

· Senf, G. M. (1988). Neurometric BrainMapping in the diagnosis and rehabilitation of cognitive dysfunction: Cognitive Rehabilitation Vol 6(6) Nov-Dec 1988, 20-37.

· Seron, X., & Deloche, G. (1989). Cognitive approaches in neuropsychological rehabilitation. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Seron, X., Van der Linden, M., & de Partz, M.-P. (1991). In defence of cognitive approaches in neuropsychological therapy: Neuropsychological Rehabilitation Vol 1(4) 1991, 303-318.

· Seymour, P. H. K., & Bunce, F. (1994). Application of cognitive models to remediation in cases of developmental dyslexia. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Sgaramella, T. M., Bisiacchi, P. S., & Zettin, M. (1997). From a componential analysis to a cognitive rehabilitation of everyday planning. Delray Beach, FL: GR/St Lucie Press.

· Shallice, T. (2000). Cognitive neuropsychology and rehabilitation: Is pessimism justified? : Neuropsychological Rehabilitation Vol 10(3) Jun 2000, 209-217.

· Shaw, C., & McKenna, K. (1989). Microcomputer activities for attention training: Cognitive Rehabilitation Vol 7(1) Jan-Feb 1989, 18-21.

· Shea, L. J. I. (1995). A componential analysis of attention/concentration and memory in adynamic and disinhibited head injury patients participating in a program of cognitive remediation. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Shelton, C. (2003). Recall of Information Presented in Various Modalities in Patients with Traumatic Brain Injury: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 21(3) Fal 2003, 26-30.

· Silverstein, S. M., Hatashita-Wong, M., Solak, B. A., Uhlhaas, P., Landa, Y., Wilkniss, S. M., et al. (2005). Effectiveness of a two-phase cognitive rehabilitation intervention for severely impaired schizophrenia patients: Psychological Medicine Vol 35(6) Jun 2005, 829-837.

· Silverstein, S. M., Menditto, A. A., & Stuve, P. (1999). Shaping procedures as cognitive retraining techniques in individuals with severe and persistent mental illness: Psychiatric Rehabilitation Skills Vol 3(1) Spr 1999, 59-76.

· Silverstein, S. M., & Wilkniss, S. M. (2004). At Issue: The Future of Cognitive Rehabilitation of Schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 30(4) 2004, 679-692.

· Sitzer, D. I., Twamley, E. W., & Jeste, D. V. (2006). Cognitive training in Alzheimer's disease: A meta-analysis of the literature: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 114(2) Aug 2006, 75-90.

· Skilbeck, C. (1991). Microcomputer-based cognitive rehabilitation. Oxford, England: John Wiley & Sons.

· Skinner, A. D., & Trachtman, L. H. (1985). Brief or new: Use of a computer program (PC Coloring Book) in cognitive rehabilitation: American Journal of Occupational Therapy Vol 39(7) Jul 1985, 470-472.

· Slade, C. (1985). The role of home therapy in cognitive rehabilitation: A team approach: Cognitive Rehabilitation Vol 3(1) Jan-Feb 1985, 10-13.

· Slade, C. (1987). A home and community team approach in cognitive rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 5(2) Mar-Apr 1987, 16-17.

· Sohlberg, M. M., & Brock, M. S. (1985). Taking the final step: The importance of post-medical cognitive rehabilitation: Cognitive Rehabilitation Vol 3(5) Sep-Oct 1985, 10-13.

· Sohlberg, M. M., Ehlhardt, L., & Kennedy, M. (2005). Instructional techniques in cognitive rehabilitation: A preliminary report: Seminars in Speech & Language Vol 26(4) Nov 2005, 268-279.

· Sohlberg, M. M., & Mateer, C. A. (1989). Introduction to cognitive rehabilitation: Theory and practice. New York, NY: Guilford Press.

· Sohlberg, M. M., & Mateer, C. A. (2001). Cognitive rehabilitation: An integrative neuropsychological approach. New York, NY: Guilford Press.

· Sohlberg, M. M., & Mateer, C. A. (2002). Cognitive Rehabilitation: An Integrative Neuropsychological Approach: Canadian Psychology Psychologie Canadienne Vol 43(4) Nov 2002, 286-288.

· Sohlberg, M. M., Sprunk, H., & Metzelaar, K. (1988). Efficacy of an external cuing system in an individual with severe frontal lobe damage: Cognitive Rehabilitation Vol 6(4) Jul-Aug 1988, 36-41.

· Spaulding, W., Penn, D., & Garbin, C. (2002). Cognitive changes in the course of psychiatric rehabilitation. Ashland, OH: Hogrefe & Huber Publishers.

· Spaulding, W. D. (1993). Spontaneous and induced cognitive changes in rehabilitation of chronic schizophrenia. New York, NY: Oxford University Press.

· Spaulding, W. D. (1994). Cognitive technology in psychiatric rehabilitation. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.

· Spaulding, W. D., Reed, D., Sullivan, M., Richardson, C., & Weiler, M. (1999). Effects of Cognitive Treatment in Psychiatric Rehabilitation: Schizophrenia Bulletin Vol 25(4) 1999, 657-676.

· Spaulding, W. D., Sullivan, M., Weiler, M., Reed, D., & et al. (1994). Changing cognitive functioning in rehabilitation of schizophrenia: Acta Psychiatrica Scandinavica Supplementum Vol 90(384, Suppl) 1994, 116-124.

· Stanwood, J. K. (1986). An evaluation of video performance tasks in the cognitive retraining of adults with closed head injuries: Dissertation Abstracts International.

· Starch, S. A., & Falltrick, E. A. (1990). The importance of a home evaluation for brain injured clients: A team approach: Cognitive Rehabilitation Vol 8(6) Nov-Dec 1990, 28-32.

· Stathopoulou, S., & Lubar, J. F. (2004). EEG changes in traumatic brain injured patients after cognitive rehabilitation: Journal of Neurotherapy Vol 8(2) 2004, 21-51.

· Steinberg, W. (1986). Recovering from stroke: One patient's experience: Cognitive Rehabilitation Vol 4(1) Jan-Feb 1986, 18-25.

· Stevenson, C. S., Whitmont, S., Bornholt, L., Livesey, D., & Stevenson, R. J. (2002). A cognitive remediation programme for adults with Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Australian and New Zealand Journal of Psychiatry Vol 36(5) Oct 2002, 610-616.

· Stiles, J. (2000). Spatial cognitive development following prenatal or perinatal focal brain injury. New York, NY: Oxford University Press.

· Story, T. B. (1991). Cognitive rehabilitation services in home and community settings. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Story, T. B., & Sbordone, R. J. (1988). The use of microcomputers in the treatment of cognitive-communicative impairments: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 3(2) Jun 1988, 45-54.

· Storzbach, D. M., & Corrigan, P. W. (1996). Cognitive rehabilitation for schizophrenia. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Stringer, A. Y. (2003). Cognitive rehabilitation practice patterns: A survey of American Hospital Association rehabilitation programs: Clinical Neuropsychologist Vol 17(1) Feb 2003, 34-44.

· Sturm, W., & Willmes, K. (1991). Efficacy of a reaction training on various attentional and cognitive functions in stroke patients: Neuropsychological Rehabilitation Vol 1(4) 1991, 259-280.

· Stuss, D. T., Robertson, I. H., Craik, F. I. M., Levine, B., Alexander, M. P., Black, S., et al. (2007). Cognitive rehabilitation in the elderly: A randomized trial to evaluate a new protocol: Journal of the International Neuropsychological Society Vol 13(1) Jan 2007, 120-131.

· Stuve, P. (1991). Training attentional skills in patients with chronic schizophrenia: An examination of the efficacy of computer-assisted cognitive rehabilitation techniques: Dissertation Abstracts International.

· Stuve, P., Erickson, R. C., & Spaulding, W. (1991). Cognitive rehabilitation: The next step in psychiatric rehabilitation: Psychosocial Rehabilitation Journal Vol 15(1) Jul 1991, 9-26.

· Suhr, J. A. (1996). Cognitive impairments in psychiatric settings: PsycCRITIQUES Vol 41 (1), Jan, 1996.

· Sullivan, M. J., Dehoux, E., & Buchanan, D. C. (1989). An approach to cognitive rehabilitation in Multiple Sclerosis: Canadian Journal of Rehabilitation Vol 3(2) Win 1989, 77-85.

· Suslow, T., Schonauer, K., & Arolt, V. (2001). Attention training in the cognitive rehabilitation of schizophrenic patients: A review of efficacy studies: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 103(1) Jan 2001, 15-23.

· Suzman, K. B., Morris, R. D., Morris, M. K., & Milan, M. A. (1997). Cognitive-behavioral remediation of problem solving deficits in children with acquired brain injury: Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry Vol 28(3) Sep 1997, 203-212.

· Szekeres, S. F., Ylvisaker, M., & Cohen, S. B. (1987). A framework for cognitive rehabilitation therapy. Boston, MA: College-Hill Press/Little, Brown & Co.

· Talassi, E., Guerreschi, M., Feriani, M., Fedi, V., Bianchetti, A., & Trabucchi, M. (2007). Effectiveness of a cognitive rehabilitation program in mild dementia (MD) and mild cognitive impairment (MCI): A case control study: Archives of Gerontology and Geriatrics Vol 44(Suppl 1) 2007, 391-399.

· Tam, S.-F., Man, W. K., Hui-Chan, C. W. Y., Lau, A., Yip, B., & Cheung, W. (2003). Evaluating the efficacy of tele-cognitive rehabilitation for functional performance in three case studies: Occupational Therapy International Vol 10(1) 2003, 20-38.

· Tankle, R. S. (1988). Application of neuropsychological test results to interdisciplinary cognitive rehabilitation with head-injured adults: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 3(1) Mar 1988, 24-32.

· Taylor, L. L., & Yesavage, J. A. (1984). Cognitive retraining programs for the elderly: A case study of cost/benefit issues: Clinical Gerontologist Vol 2(4) Sum 1984, 51-63.

· Thaler, C. D. (1992). Cognitive retraining for neurotoxin-related impairments in central nervous system functioning: Dissertation Abstracts International.

· Thomas, K. S., Hicks, J. J., & Johnson, O. A. (1994). A pilot project for group cognitive retraining with elderly stroke patients: Physical & Occupational Therapy in Geriatrics Vol 12(4) 1994, 51-66.

· Thomas-Stonell, N., Johnson, P., Schuller, R., & Jutai, J. (1994). Evaluation of a computer-based program for remediation of cognitive-communication skills: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 9(4) Dec 1994, 25-37.

· Thompson, G., & Foth, D. (2005). Cognitive-Training Programs For Older Adults: What Are They And Can They Enhance Mental Fitness? : Educational Gerontology Vol 31(8) Sep 2005, 603-626.

· Thompson, S. B. N. (1999). Working with older adults in a cognitive rehabilitation setting: The role of the clinical neuropsychologist: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 17(4) Jul-Aug 1999, 12-14.

· Thompson, S. B. N. (2001). Clinical psychologist-administered cognitive behavioural therapy: Effectiveness for older adults in cognitive rehabilitation: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 19(3) Fal 2001, 12-15.

· Thompson, S. B. N. (2001). Cognitive therapy in cognitive rehabilitation: Eight region study of older adults: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 19(4) Win 2001, 4-7.

· Thompson, S. B. N. (2003). Malingering and Deception: Treated Patients Seeking Compensation for Injuries and Trauma in Cognitive Rehabilitation Settings: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 21(2) Sum 2003, 6-10.

· Tinius, T. P., & Tinius, K. A. (2000). Changes after EEG biofeedback and cognitive retraining in adults with mild traumatic brain injury and attention deficit hyperactivity disorder: Journal of Neurotherapy Vol 4(2) 2000, 27-44.

· Toglia, J. P. (1991). Generalization of treatment: A multicontext approach to cognitive perceptual impairment in adults with brain injury: American Journal of Occupational Therapy Vol 45(6) Jun 1991, 505-516.

· Trepagnier, C. G. (1999). Virtual environments for the investigation and rehabilitation of cognitive and perceptual impairments: NeuroRehabilitation Vol 12(1) 1999, 63-72.

· Triano-Antidormi, L. (1997). A controlled study of the cognitive and clinical efficacy of attention training in schizophrenia. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Tupper, D. E. (1991). Clinical trials of cognitive rehabilitation. Lisse, Netherlands: Swets & Zeitlinger Publishers.

· Tupper, D. E. (1991). Rehabilitation of cognitive and neuropsychological deficit following stroke. New York, NY: Oxford University Press.

· Twamley, E. W., Jeste, D. V., & Bellack, A. S. (2003). A review of cognitive training in schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 29(2) 2003, 359-382.

· Ueland, T., & Rund, B. R. (2004). A controlled randomized treatment study: The effects of a cognitive remediation program on adolescents with early onset psychosis: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 109(1) Jan 2004, 70-74.

· Ueland, T., & Rund, B. R. (2005). Cognitive remediation for adolescents with early onset psychosis: A 1-year follow-up study: Acta Psychiatrica Scandinavica Vol 111(3) Mar 2005, 193-201.

· Unterholzner, G., Sagstetter, E., & Bauer, M. G. (1992). The Multilevel Cognitive Training (MCT) program for improving the cognitive functions of chronic alcoholics: Zeitschrift fur Klinische Psychologie, Psychiatrie und Psychotherapie Vol 40(4) 1992, 378-395.

· van den Broek, M. D. (1999). Cognitive rehabilitation and traumatic brain injury: Reviews in Clinical Gerontology Vol 9(3) Aug 1999, 257-264.

· van der Gaag, M., Kern, R. S., van den Bosch, R. J., & Liberman, R. P. (2002). A controlled trial of cognitive remediation in schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 28(1) 2002, 167-176.

· van der Gaag, M., Woonings, F. M. J., van den Bosch, R. J., Appelo, M. T., Slooff, C. J., & Louwerens, J. W. (1994). Cognitive training of schizophrenic patients: A behavioral approach based on experimental psychopathology. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.

· van Heugten, C. M., Huygelen, K., & Sande, P. V. D. (2004). Cognitive screening of stroke patients: Validation of a clinical instrument: Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie Vol 35(5) Oct 2004, 196-202.

· Vauth, R., Barth, A., & Stieglitz, R.-D. (2001). Evaluation of a cognitive strategy training in vocational rehabilitation of schizophrenic outpatients: Zeitschrift fur Klinische Psychologie und Psychotherapie: Forschung und Praxis Vol 30(4) 2001, 251-258.

· Vauth, R., Barth, A., & Stieglitz, R.-D. (2001). Evaluation of cognitive strategy training in vocational rehabilitation of schizophrenic outpatients: Zeitschrift fur Klinische Psychologie und Psychotherapie: Forschung und Praxis Vol 30(4) 2001, 251-258.

· Vauth, R., Dietl, M., Stieglitz, R. D., & Olbrich, H. M. (2000). Cognitive remediation: A new chance in rehabilitation of schizophrenia? : Nervenarzt Vol 71(1) Jan 2000, 19-29.

· Veach, R. (1993). Utilization of community resources in a community-based rehabilitation program for mild to mild-moderate brain-injured survivors: Journal of Cognitive Rehabilitation Vol 11(2) Mar-Apr 1993, 18-20.

· Velligan, D. I., Kern, R. S., & Gold, J. M. (2006). Cognitive Rehabilitation for Schizophrenia and the Putative Role of Motivation and Expectancies: Schizophrenia Bulletin Vol 32(3) Jul 2006, 474-485.

· Vianin, P. (2007). Cognitive remediation for schizophrenia. Presentation of the RECOS program: Annales Medico-Psychologiques Vol 165(3) Apr 2007, 200-205.

· Vio, C., Offredi, F., & Marzocchi, G. M. (1999). Attention deficit hyperactivity disorder: Experimentation with metacognitive training: Psicologia Clinica dello Sviluppo Vol 3(2) Aug 1999, 241-262.

· Volpe, B. T., & McDowell, F. H. (1990). The efficacy of cognitive rehabilitation in patients with traumatic brain injury: Archives of Neurology Vol 47(2) Feb 1990, 220-222.

· Voorhees, S. L. (1985). Cognitive rehabilitation: An important aspect of the rehabilitation approach: Cognitive Rehabilitation Vol 3(4) Jul-Aug 1985, 4-7.

· Vroman, G., Kellar, L., & Cohen, I. (1989). Cognitive rehabilitation in the elderly: A computer-based memory training program. Hillsdale, NJ, England: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

· Wade, D. T. (2005). Applying the WHO ICF framework to the rehabilitation of patients with cognitive deficits. New York, NY: Oxford University Press.

· Wagner, M. T., & Danse, M. B. (1987). Cognitive rehabilitation: Psychosocial issues. New York, NY: Plenum Press.

· Wakschal, S. J. (2002). Computer-assisted cognitive rehabilitation in the remediation of cognitive and noncognitive problems in severely and persistently mentally ill chemical abusers. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Walker, A. J., Onus, M., Doyle, M., Clare, J., & McCarthy, K. (2005). Cognitive rehabilitation after severe traumatic brain injury: A pilot programme of goal planning and outdoor adventure course participation: Brain Injury Vol 19(14) Dec 2005, 1237-1241.

· Waters, J., & Ellis, G. (1996). Cognitive rehabilitation and interactive video. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Weaver, J. C. (1987). Head Injury Recovery Center at Hillcrest: Cognitive Rehabilitation Vol 5(1) Jan-Feb 1987, 6-9.

· Weaverdyck, S. E. (1987). A cognitive intervention protocol for dementia: Its derivation from and application to a neuropsychological case study of Alzheimer's Disease: Dissertation Abstracts International.

· Webb, D.-M. (1991). Increasing carryover and independent use of compensatory strategies in brain injured patients: Cognitive Rehabilitation Vol 9(3) May-Jun 1991, 28-35.

· Webster, J., Parente, F., & Bowersox, L. (1986). A multi-factor memory scale for clinical use: Cognitive Rehabilitation Vol 4(1) Jan-Feb 1986, 32-37.

· Wehman, P., Kreutzer, J. S., Sale, P., West, M., & et al. (1989). Cognitive impairment and remediation: Implications for employment following traumatic brain injury: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 4(3) Sep 1989, 66-75.

· Wehman, P. H. (1991). Cognitive rehabilitation in the workplace. Baltimore, MD, England: Paul H Brookes Publishing.

· Weinstein, C. S. (1994). Cognitive remediation: American Journal of Psychiatry Vol 151(1) Jan 1994, 154-155.

· Wetzig, D. L., & Hardin, S. I. (1990). Neurocognitive deficits of alcoholism: An intervention: Journal of Clinical Psychology Vol 46(2) Mar 1990, 219-229.

· Wexler, B. E., & Bell, M. D. (2005). Cognitive remediation and vocational rehabilitation for schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 31(4) Oct 2005, 931-941.

· Wheatley, C. J. (1994). Cognitive rehabilitation service provision: Results of a survey of practitioners: American Journal of Occupational Therapy Vol 48(2) Feb 1994, 163-163.

· White, B. A. (1999). Development of a multidisciplinary cognitive rehabilitation program to maximize functional independence in geriatric stroke patients. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· White, J. B. (1999). An efficacy study of the laws of living cognitive restructuring program for the rehabilitation of criminals, using an historical-descriptive meta-analysis method. Dissertation Abstracts International: Section B: The Sciences and Engineering.

· Wiedl, K. H., Schottke, H., & Garcia, M. D. C. (2001). Dynamic assessment of cognitive rehabilitation potential in schizophrenic persons and in elderly persons with and without dementia: European Journal of Psychological Assessment Vol 17(2) 2001, 112-119.

· Willard-Mack, J. H. (1984). The evaluation of a cognitive stimulation program for older adults with dementia: Dissertation Abstracts International.

· Williams, J. M. (1987). The role of cognitive retraining in comprehensive rehabilitation. New York, NY: Plenum Press.

· Williams, J. M., & Long, C. J. (1987). The rehabilitation of cognitive disabilities. New York, NY: Plenum Press.

· Willis, S. L. (1987). Cognitive training and everyday competence. New York, NY: Springer Publishing Co.

· Willis, S. L. (1989). Improvement with cognitive training: Which old dogs learn what tricks? New York, NY: Cambridge University Press.

· Willis, S. L. (1990). Current issues in cognitive training research. Oxford, England: North-Holland.

· Wilson, B. (1989). Models of cognitive rehabilitation. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.

· Wilson, B. A. (1998). Recovery of cognitive functions following nonprogressive brain injury: Current Opinion in Neurobiology Vol 8(2) Apr 1998, 281-287.

· Wilson, B. A. (2002). Cognitive rehabilitation in the 21st century: Neurorehabilitation & Neural Repair Vol 16(2) Jun 2002, 207-210.

· Wilson, B. A. (2002). Memory rehabilitation. New York, NY: Guilford Press.

· Wilson, B. A. (2002). Towards a comprehensive model of cognitive rehabilitation: Neuropsychological Rehabilitation Vol 12(2) May 2002, 97-110.

· Wilson, B. A., Evans, J. J., & Keohane, C. (2002). Cognitive rehabilitation: A goal-planning approach: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 17(6) Dec 2002, 542-555.

· Wilson, B. A., Gracey, F., & Bainbridge, K. (2001). Cognitive recovery from "persistent vegetative state': Psychological and personal perspectives: Brain Injury Vol 15(12) Dec 2001, 1083-1092.

· Wilson, B. A., & Patterson, K. (1990). Rehabilitation for cognitive impairment: Does cognitive psychology apply? : Applied Cognitive Psychology Vol 4(4) Jul-Aug 1990, 247-260.

· Wilson, R. J. (2005). Are Cognitive Problem-solving Skills Programmes Really Not Working? A Response to 'Evaluating Evidence for the Effectiveness of the Reasoning and Rehabilitation Programme': Howard Journal of Criminal Justice Vol 44(3) Jul 2005, 319-321.

· Winocur, G., Craik, F. I. M., Levine, B., Robertson, I. H., Binns, M. A., Alexander, M., et al. (2007). Cognitive rehabilitation in the elderly: Overview and future directions: Journal of the International Neuropsychological Society Vol 13(1) Jan 2007, 166-171.

· Winocur, G., Palmer, H., Dawson, D., Binns, M. A., Bridges, K., & Stuss, D. T. (2007). Cognitive rehabilitation in the elderly: An evaluation of psychosocial factors: Journal of the International Neuropsychological Society Vol 13(1) Jan 2007, 153-165.

· Winocur, G., Palmer, H., Stuss, D. T., Craik, F. I. M., Levine, B., Moscovitch, M., et al. (2000). Cognitive rehabilitation in clinical neuropsychology: Brain and Cognition Vol 42(1) Feb 2000, 120-123.

· Wishart, J. G. (1986). The effects of step-by-step training on cognitive performance in infants with Down's syndrome: Journal of Mental Deficiency Research Vol 30(3) Sep 1986, 233-250.

· Woods, B. (1996). Cognitive approaches to the management of dementia. New York, NY: Oxford University Press.

· Wykes, T. (2000). The rehabilitation of cognitive deficits: Psychiatric Rehabilitation Skills Vol 4(2) Sum 2000, 234-248.

· Wykes, T., Brammer, M., Mellers, J., Bray, P., Reeder, C., Williams, C., et al. (2002). Effects on the brain of a psychological treatment: Cognitive remediation therapy: Functional magentic resonance imaging in schizophrenia: British Journal of Psychiatry Vol 181(2) Aug 2002, 144-152.

· Wykes, T., Reeder, C., Corner, J., Williams, C., & Everitt, B. (1999). The effects of neurocognitive remediation on executive processing in patients with schizophrenia: Schizophrenia Bulletin Vol 25(2) 1999, 291-307.

· Wykes, T., Reeder, C., Williams, C., Corner, J., Rice, C., & Everitt, B. (2003). Are the effects of cognitive remediation therapy(CRT) durable? Results from an exploratory trial in schizophrenia: Schizophrenia Research Vol 61(2-3) Jun 2003, 163-174.

· Wykes, T., & van der Gaag, M. (2001). Is it time to develop a new cognitive therapy for psychosis--cognitive remediation therapy (CRT)? : Clinical Psychology Review Vol 21(8) Nov 2001, 1227-1256.

· Yamamoto-Mitani, N., Matsuoka, K., & Fujii, M. (2007). Home-based rehabilitation program for older adults with cognitive impairment: Preliminary results: Psychogeriatrics Vol 7(1) Mar 2007, 14-20.

· Yildiz, M. (2003). Cognitive behavioral therapies in psychiatric rehabilitation: Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi Vol 11(2) 2003, 67-73.

· Ylvisaker, M., Hanks, R., & Johnson-Greene, D. (2002). Perspectives on rehabilitation of individuals with cognitive impairment after brain injury: Rationale for reconsideration of theoretical paradigms: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 17(3) Jun 2002, 191-209.

· Ylvisaker, M., Jacobs, H. E., & Feeney, T. (2003). Positive Supports for People Who Experience Behavioral and Cognitive Disability After Brain Injury: A Review: Journal of Head Trauma Rehabilitation Vol 18(1) Jan-Feb 2003, 7-32.

· Ylvisaker, M., & Szekeres, S. F. (1996). Cognitive rehabilitation for children with traumatic brain injury. Washington, DC: American Psychiatric Association.

· Ylvisaker, M., & Szekeres, S. F. (1998). A framework for cognitive rehabilitation. Woburn, MA: Butterworth-Heinemann.

· Ylvisaker, M., Szekeres, S. F., & Feeney, T. J. (1998). Cognitive rehabilitation: Executive functions. Woburn, MA: Butterworth-Heinemann.

· Ylvisaker, M., Szekeres, S. F., & Haarbauer-Krupa, J. (1998). Cognitive rehabilitation: Organization, memory, and language. Woburn, MA: Butterworth-Heinemann.

· Ylvisaker, M., Szekeres, S. F., Hartwick, P., & Tworek, P. (1994). Cognitive intervention. Austin, TX: Pro-Ed.

· Ylvisaker, M., Szekeres, S. F., Henry, K., Sullivan, D. M., & Wheeler, P. (1987). Topics in cognitive rehabilitation therapy. Boston, MA: College-Hill Press/Little, Brown & Co.

· Yongue, J. S. (2006). Review of Cognitive and Behavioral Rehabilitation: From Neurobiology to Clinical Practice: American Journal of Psychotherapy Vol 60(2) 2006, 210-212.

· Zec, R. F., Parks, R. W., Gambach, J., & Vicari, S. (1992). The Executive Board System: An innovative approach to cognitive-behavioral rehabilitation in patients with traumatic brain injury. New York, NY: Plenum Press.

Rehabilitation Engineering Research Center for the Advancement of Cognitive Technologies

The RERC-ACT strives to improve the quality of life of individuals with cognitive disabilities through research abd development of new cognitive technologies

The RERC-ACT is dedicated to training and disseminating accurate informantion to people with cognitive disabilities, their family members, caregivers, students, medical professionals and AT manufacturers.

Assistive Technology Partners
University of Colorado Denver, Anschutz Medical Campus
Department of Physical Medicine and Rehabilitation

Pearl Plaza
601 E. 18th Avenue, Suite 130
Denver, CO 80203

We evaluate and treat children, adolescents and adults with a wide range of physical and emotional problems at the Center for Cognitive Rehabilitation. We tailor our services to the unique needs and issues of each person. Although we see patients with a wide range of problems, we specialize in evaluating and treating people with the following problems:

1276 McConnell Drive, Suite C
Decatur, GA 30033

Phone. (404) 321-1441
Fax. (404) 929-9005

The NYU Cognitive Neurology Program specializes in the diagnosis and care of patients with the following conditions:

• Epilepsy
• Memory disorders
• Language impairments (aphasias)
• Alzheimer's disease
• Parkinson's disease and other degenerative disorders
• Problems with attention, memory, perception, language, personality, and emotions due to stroke, head trauma, multiple sclerosis, alcohol abuse, epilepsy, or systemic illness
• Tourette's syndrome and attention deficit disorder
• Psychological or psychiatric disorders due to brain disease

Epilepsy and Neurology Center
223 East 34th Street (between 2nd and 3rd Ave.)
New York, NY 10016

The Division of Rehabilitation Neuropsychology is a part of Rehabilitation at Emory. The Division’s mission is to create and sustain a clinical-academic environment that inspires and supports faculty in attaining career excellence, allows students to discover the work that they were meant to do, and enhances the quality of life of patients through the compassionate application of neuropsychological science and technology. This mission means that at Emory, patients receive the latest and most innovative neuropsychological methods from the people who create and teach them. For over 30 years, the Division of Rehabilitation Neuropsychology has served the entire Emory University Medical School and Emory Healthcare system and all of Georgia.

HealthConnection^SM:
404-778-7777 or 1-800-75-EMORY
Hours: 7 a.m. to 7 p.m. EST, Monday through Friday

Cognitive retraining is a therapeutic strategy that seeks to improve or restore a person's skills in the areas of paying attention, remembering, organizing, reasoning and understanding, problem-solving, decision making, and higher level cognitive abilities. Cognitive retraining is one aspect of cognitive rehabilitation, a comprehensive approach to restoring such skills after brain injury or other disability.

©2009 - 2010 Novant Health - 200 Hawthorne Lane, Charlotte, North Carolina 28204, 704-384-4000

Cognitive rehabilitation is a structured set of therapeutic activities designed to retrain an individual's ability to think, use judgement and make decisions. The focus is on improving deficits in memory, attention, perception, learning, planning, and judgement

Cognitive rehabilitation is a formal program of guided therapy to learn (or relearn) ways to concentrate, remember, and solve problems after an illness or injury affecting the brain. Also known as neuropsychological rehabilitation, it involves recovery of cognitive deficits through both restoration and compensation to improve memory, concentration and logic.

Who can benefit from cognitive rehabilitation?

Anyone who has experienced changes in their ability to concentrate, think, remember things, or carry out a job, school, or household duties, following an injury or disease, or who has non-progressive brain damage and is interested in reducing his or her limitations and increasing activities. Conditions may include:

· Traumatic brain injury

· Alzheimer's and similar neurological diseases

· Chronic physical pain

· Temporomandibular joint disorders (TMD)

· Anxiety and panic disorders

· Depression

· Attention deficit/hyperactivity disorder (ADD/ADHD)

· Learning disabilities and academic problems

· Chronic physical illness

· Emotional adjustment to medical problems

· Behavior control problems

· Evaluations of people who don't speak English

· Forensic evaluations

NewYork-Presbyterian/The Allen Hospital is located in northern Manhattan at 220th Street and Broadway

5141 Broadway
New York, NY10034

Cognitive Rehabilitation Therapy

While there may be physical limitations, the toughest challenges facing patients with brain injuries are mental and emotional. Cognitive rehabilitation therapists work closely with neuropsychologists on the treatment team to address and overcome these obstacles.

First, our neuropsychologists make it a priority to identify the direct consequences of the injury on the patient’s thinking and behavior by conducting a neuropsychological evaluation. Then the cognitive therapists work with the patient to develop their treatment goals.

A treatment plan that incorporates both patient strengths and weaknesses is developed. The therapists use a combination of cognitive strategies and/or mnemonic devices to address concentration, language skills, learning, memory, reasoning, judgment, behavioral adjustment and organizational and social skills.

Whether it's enabling a child to successfully return to the classroom or helping an adult return to a productive, self-fulfilling lifestyle, having these highly skilled professionals on hand gives patients an unparalleled level of care.

Brooks Rehabilitation Hospital

3599 University Blvd. South
Jacksonville, Florida 32216
(904) 345-7600
Fax: (904) 345-7619

Cognitive Rehabilitation

Rehabilitation is a complex process that involves more than physical healing. Many of our rehabilitative services include cognitive therapy, a process of identifying and correcting thinking patterns that may interfere with your rehabilitation, as part of a multi-disciplinary approach to your care.

The Care Team
PinnacleHealth occupational therapists, speech and language pathologists and allied medical staff psychologists work closely with your rehabilitation doctor to evaluate and support you throughout your treatment.

Neuroscience Rehab Center
Bloom Outpatient Center
4310 Londonderry Road, 2nd floor
Harrisburg, PA 17105
(717) 657-7520

Cognitive Rehabilitation

The Cognitive Rehabilitation Department at the JFK Johnson Rehabilitation Institute (JRI) in Edison, New Jersey consists of a multidisciplinary post-acute neurorehabilitation program and transitional living program. The outpatient component includes both a comprehensive neurorehabilitation program and an intensive cognitive rehabilitation program.

Our comprehensive neurorehabilitation program provides a full range of therapeutic services to patients with a variety of acquired neurologic disabilities at all stages of recovery following hospitalization.

Our intensive cognitive rehabilitation program provides a holistic, therapeutic setting for patients who have made good physical recovery, but require a highly integrated program of neurorehabilitation. This program helps patients develop compensations for acquired cognitive deficits, psychosocial adjustment and life satisfaction and return to productive functioning.

JFK Johnson Rehabilitation Institute - Department Phone Number
General Rehabilitation - 65 James Street, Edison, NJ
To reach a department at JRI, dial 732-321-7000 and extension

Cognitive Rehabilitation - 732-906-2640

Cognitive Rehabilitation Therapy

This therapy approach is designed to help the individual develop skills and learn compensatory strategies to improve how he/she functions at home, school, and/or at work. This type of therapy addresses difficulties with attention, learning new information, memory, time management, planning, organization, and problem-solving. Tailored to meet the individual needs of the patient with cognitive and executive function deficits, our approach emphasizes the development of metacognitive and self-awareness skills.

Massachusetts General Hospital
Main Campus Information

Massachusetts General Hospital
55 Fruit Street
Boston, MA 02114

Phone: 617-726-2000
TDD Phone: 617-724-8800 (for the hearing impaired)

U. S. Mail

Bancroft School

110 Shore Drive
Worcester, MA 01605, ENGLAND

Telephone and Fax

508.853.2640
508.853.7824 (fax)

Electronic Mail

General Inquiry: info@bancroftschool.org
Admission: admission@bancroftschool.org

8825 SW Barnes Road, Portland Oregon 97225, USA - Tel: 503-297-1894

Cape Fear Academy
3900 South College Road
Wilmington, NC 28412, USA
Phone : 910-791-0287
Fax : 910-791-0290

Forsyth Country Day School
5501 Shallowford Road
P.O. Box 549
Lewisville, NC 27023-0549, USA
336-945-3151

Kings Park Central School District

180 Lawrence Road Kings Park, NY 11754, USA

631-269-3310

The British School Bern

HintereDorfgasse 20

3073 Gümligen

SWITZERLAND

Telephone: +41 31 952 7555

Fax: +41 31 952 7557

E-mail: britishschool@bluewin.ch

Website: www.britishschool.ch

Ft. Worth Address:

Hill School
4817 Odessa Ave.
Fort Worth, TX 76133, USA

Phone:
Tel: 817-923-9482
Fax: 817-923-4894

E-mail: hillschool@hillschool.org

Call us:817-370-1191
Fax us: 817-294-1323
Email us: info@fwacademy.org

Visit us on campus: 7301 Dutch Branch Rd, Fort Worth, TX 76132, USA

Holland Hall
5666 E. 81st Street
Tulsa, OK 74137, USA
Phone: (918) 481-1111

1575 Indian Trail Road, Norcross, GA 30093, USA

info@greateratlantachristian.org
Phone: 770.243.2000

Hudson Montessori School
7545 Darrow Road
Hudson, OH 44236, USA

Phone 330.650.0424
Fax 330.656.1870
info@hudsonmontessori.org
www.hudsonmontessori.org

Lower/Middle School Campus Indian Creek Upper School
680 Evergreen Rd. 1130 Anne Chambers Way
Crownsville, MD 21032,USA Crownsville, MD 21032,USA
410-923-3660 410-849-5151

Kohala Elementary

P.O. Box 819
Kapaau, HI 96755, HAWAI
(808) 889-7100***FAX (808) 889-7103

Lausanne Collegiate School
1381 West Massey Rd
Memphis, Tennessee 38120, USA
901 474 1000

3023 Melbourne Avenue - Louisville, KY 40220, USA

Phone: 502-456-5819

Fax: 502-456-5953

2315 Ira Rd., Bath, OH 44210, USA

Tel: 330 666 1118

USA

Kitty Hawk Elementary School
16 S. Dogwood Trail
Kitty Hawk, NC 27949, USA

Phone: 252-261-2313
Fax: 252-261-3400

2151 Washington Ave.
Bronx, NY 10457-2506, USA
Phone: 718-584-3992
Fax: 718-584-7252

Monte Cassino School
Admission Office
2206 South Lewis
Tulsa, OK 74114, USA
(918) 746-4236

The Quaker School at Horsham
250 Meetinghouse Road
Horsham, PA 19044, USA
www.quakerschool.org

PHONE 215.674.2875
FAX 215.674.9913

130 Lewis Rast Road

Swansea, SC 29160, USA

Phone: (803) 568-1200

Fax: (803) 568-1210

Lower School (Preschool – Grade 3):
Potomac Village Campus
10033 River Road
Potomac, MD 20854, USA

Intermediate, Middle and Upper Schools (Grades 4-12)
Postoak Campus
8804 Postoak Road
Potomac, MD 20854, USA

Telephone: 301-983-5200 (both campuses)
Lower School: Dial extension 500

Events Hotline & Faculty/Staff Direct Dial: 301-983-4730

St. Andrew's School
63 Federal Road
Barrington, Rhode Island 02806

tel: 401-246-1230
fax: 401-246-0510

St. Francis School
300 Huntland Dr.
Austin, TX 78752
(512) 454-0848
info@stfrancis-school.org

25 Tigerville Elementary School Road
Taylors, SC 29687, USA

USA

North Creek/Bothell Campus

19102 North Creek Parkway

Suite 100

Bothell, WA 98011, USA

tel: (425) 482-3184

fax: (425) 482-3186

info@woodinvillemontessori.org

Woodinville Campus

13965 NE 166^th Street

Suite 100

Woodinville, WA 98072, USA

tel: (425) 481-2300

fax: (425) 482-3186

info@woodinvillemontessori.org

· Crawford, J.R., Parker, D.M., McKinlay, W.W. (Eds.) (1992). A handbook of neuropsychological assessment. Hillsdale:Lawrence Erlbaum.

· Goldstein, G., Hersen, M. (Eds.) (1990). Handbook of psychological assessment. New York: Pergamon.

· Karakas, S., Yalin, A. (1993). Görsel Isitsel Sayi Dizileri Testi B Formu. Ankara: Medikomat.

· Karakas, S., Yalin, A. (1995). 13-54 yas gruplari üzerinde Görsel Isitsel Sayi Dizileri Testi B Formunun standardizasyon çalismasi. Türk Psikoloji Dergisi, 10 (34), 20-31.

· Lezak, M.D.(1983). Neuropsychological assessment (2nd ed.). New York:Oxford Univ. Pr.

· McCarthy, R.A., Warrington, E.K. (1990). Cognitive neuropsychology: A clinical introduction. San Diego: Academic Pr.

· Spreen, O., Strauss, E. (1991). A compendium of neuropsychological tests: Administration, norms and commentary. New York: Oxford Univ. Pr.

· Whitaker, H.A. (Eds.) (1988). Contemporary reviews in neuropsychology. London: Springer-Verlag.

· Nöropsikoloji Bilimi: Tanımı, Faaliyet Alanları ve Ülkemizdeki Durumu, Prof. Dr. Sirel Karakaş *

· http://www.psikoweb.com/noropsikoloji_bilimi.html

· Baddeley, A. D. Human Memory: Theory and Practice. Boston: Allynan Bacon. 1997.
Best, John B. Cognitive Psychology. West Publishing Company, 1995. 4. Basım

· Schacter, Daniel L., "The seven sins of memory". American Psychologist. Mart 1999.

· Robert L. Solso (2009) Bilişsel Psikoloji 2.Baskı Kitabevi.

· Psikolojiye Giriş, Edt. Rital L. Atkinson, Arkadaş Yayınları, 2006

· Psikoloji Zihinsel Süreçler Bilimi, Doç. Dr. Sibel A. Arkonaç, Alfa yayınları, 2005

· Gelişim ve Öğrenme, Prof. Dr. Münire Erden, Doç. Dr. Yasemin Akman, Arkadaş Yayınları, 2005

· İnsan ve Davranışı, Prof. Dr. Doğan Cüceloğlu, Remzi Kitabevi, 2007

· Öğrenme Beyinde Nasıl Oluşur, Dr. Bülent Madi, Morpa Yayınları, 2006

· Levine, M.D. (1998). Developmental Variation and Learning Disorders, Second Edition. Cambridge, MA: Educators Publishing Service.

· Posner, M.I., & Rothbart, M.K. (2007). Educating the Human Brain. Washington, DC: American Psychological Association.

· Bishoff-Grethe, A., Goedert, K.M., Willingham, D.T., & Grafton, S.T. (2004). Neural substrates of response-based sequence learning using fMRI. Journal of Cognitive Neuroscience, 16 (1), 127-138.

· Parmentier, F.B.R., Andres, P., Elford, G., & Jones, D.M. (2006). Organization of visuo-spatial serial memory: interaction of temporal order with spatial and temporal grouping. Psychological Research, 70, 200-217.

· Zorzi, M., Priftis, K., Meneghello, F., Marenzi, R. & Umilt, C. (2006). The spatial representation of numerical and non-numerical sequences: Evidence from neglect. Neruopsychologia, 44, 1061-1067.

· Garderen, D. (2006). Spatial visualization, visual imagery, and mathematical problem solving of students with varying abilities. Journal of Learning Disabilities, 39 (6), 496-506.

· Mammarella, I., Cornoldi, C., Pazzaglia, F., Toso, C., Grimoldi, M., & Vio, C. (2006). Evidence for a double dissociation between spatial-simultaneous and spatial- sequential working memory in visuospatial (nonverbal) learning disabled children. Brain and Cognition, 62, 58-67. doi: 10.1016/j.bandc.2006.03.007.

· Kozhevnikov, M., Motes, M., & Hegarty, M. (2007). Spatial Visualization in Physics Problem Solving. Cognitive Sciences, 31, 549-579.

· Swanson, H., Jerman, O. (2007). The influence of working memory on reading growth in subgroups of children with reading disabilities. Journal of Experimental Child Psychology, 96, 249–283. doi:10.1016/j.jecp.2006.12.004

· Kail, R., & Hall, L. K. (2001). Distinguishing short-term memory from working memory. Memory and Cognition, 29 (1), 1-9.

· Imbo, I., Vandierendonck, A. (2007). The development of strategy use in elementary school children: Working memory and individual differences. Journal of Experimental Child Psychology, 96 (4), 284-309. doi:10.1016/j.jecp.2006.09.001

· Katzir, T., Youngsuk K., Wolf, M., O’Brien, B., Kennedy, B., Lovett, M., & Morris, R. (2006). Reading fluency: The whole is more than the parts. Annals of Dyslexia, 56 (1).

· Nagy, W., Berninger, V., & Abbott, R. (2006). Contributions of morphology beyond phonology to literacy outcomes of upper elementary and middle-school students. Journal of Educational Psychology, 98 (1), 134–147. doi: 10.1037/0022-0663.98.1.134

· Altemeier, L., Jones, J., Abbott, R., & Berninger, V. (2006) Executive functions in becoming writing readers and reading writers: Note taking and report writing in third and fifth graders. Developmental Neuropsychology, 29 (1), 161-173.

· Williams, J., Thomas, P., Maruff, P., Wilson, P. (2008). The link between motor impairment level and motor imagery ability in children with developmental coordination disorder. Human Movement Science, 27, 270-285.

· Bar-Haim, Y. & Bart, O. (2006). Motor function and social participation in kindergarten children. Social Development, 15 (2), 296-310.

· Contreras-Vidal, J. (2006). Development of forward models for hand localization and movement control in 6 to 10-year-old children. Human Movement Science, 25, 634-645. doi: 10.1016/j.humov.2006.07.006

· Blake, R. & Shiffrar, M. (2007). Perception of Human Motion. Annual Review of Psychology, 58 (47), 47-73. doi: 10.1146/annurev.psych.57.102904.190152

· Blakemore, S.J. (2007). Brain development during adolescence. Education Review, 20 (1), 82-90.

· Brewer, M.B. & Hewstone, M. (2004). Social Cognition, Malden, MA: Blackwell Publishing.

· Holtgraves, T.M. & Kashima, Y. (2008). Language, meaning, and social cognition. Personality and Social Psychology Review, 12 (1), 73-94. doi: 10.1177/1088868307309605

· Russ, R., Scherr, R., Hammer, D., & Mineska, J. (2008). Recognizing mechanistic reasoning in student scientific inquiry: A framework for discourse analysis developed from philosophy of science. Science Studies and Science Education, 1-28. doi: 10.1002/sce.20264

· Hertzog, N. (2007). Transporting Pedagogy: Implementing the project approach in two first grade classrooms. Journal of Advanced Academics, 18 (4), 530-564.

· Amsterlaw, J. (2006). Children’s beliefs about everyday reasoning. Child Development, 77 (2), 443-464. doi: 0009-3920/2006/7702-0014

· Benjamin, A. S., & Bird, R. D. (2006). Metacognitive control of the spacing of study repetitions. Journal of Memory and Language, 55, 126-137.

· Broekkamp, H. & Van Hout-Wolter, B.H.A.M. (2007). Students’ adaptation of study strategies when preparing for classroom tests. Educational Psychology, 19 , 401-428. doi: 10.1007/s10648-006-9025-0

· Flavell, J. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new era of cognitive-developmental inquiry. American Psychologist, 34 (1), 906-911.

· Halford, G.S., Wilson, W.H., & Phillips, S. (1998). Processing capacity defined by relational complexity: Implications for comparative, developmental, and cognitive psychology. Behavioral and Brain Sciences, 21 (6).

· Hofer, B.K. (2004). Epistemological understanding as a metacognitive process: Thinking aloud during online searching. Educational Psychologist, 39 (1), 43-55.

· Lungu, O. V., Liu, T., Waechter, T., Willingham, D. T., & Ashe, J. (2007).